Tóm tắt
Kết quả bầu cử bang cuối năm tại Đức làm thay đổi cục diện: Đảng Cánh tả (Die Linke) vươn lên dẫn đầu ở Berlin, còn Đảng Lựa chọn vì nước Đức (AfD) đứng nhất tại Mecklenburg - Pomerania Tây. Liên minh Dân chủ Cơ đốc giáo (CDU) chịu tổn thất nặng ở cả hai bang, trong khi Đảng Dân chủ Xã hội Đức (SPD) tăng mạnh dưới sự dẫn dắt của thủ hiến Manuela Schwesig.
Tại Berlin, dự báo mới nhất của Viện thăm dò Infratest dimap (Infratest dimap) cho thấy Die Linke đạt 25,7%; CDU 18,8%; AfD 16,3%; Liên minh 90/Đảng Xanh (Bündnis 90/Die Grünen) 14,3%; SPD lùi còn 12,1%; Liên minh Sahra Wagenknecht (BSW) vừa đủ vượt ngưỡng vào nghị viện. Kết quả này khiến liên minh CDU–SPD ở thủ đô không còn đa số.
Ở Mecklenburg - Pomerania Tây, AfD dẫn đầu với 38,2%, bám sát là SPD 35,5%. CDU chỉ đạt 4,9%, mức tệ nhất trong lịch sử bang, trong khi Die Linke, Bündnis 90/Die Grünen và BSW đều quanh ngưỡng vào nghị viện. Thủ tướng Friedrich Merz gọi kết quả của CDU tại bang này là “thảm họa”, cảnh báo khả năng lần đầu đảng không có ghế ở một nghị viện bang nếu dưới 5%; tại Berlin, ông khen kết quả “đáng nể” của Stefan Evers. Ông nói nước Đức trở nên quá phức tạp, kinh tế đang chuyển đổi sâu, tranh luận công cộng căng thẳng và niềm tin vào thể chế suy giảm; kêu gọi cải cách dù gây xáo trộn, cảnh báo “độc tố độc đoán” lan rộng và muốn đưa Đức thành “đất nước của những khởi đầu mới”.
Sau khi có kết quả ở Mecklenburg - Pomerania Tây, ứng viên thủ hiến AfD Leif-Erik Holm đòi quyền lập chính quyền và nói sẽ “thảo luận với tất cả các đảng” để thúc đẩy thay đổi, khẳng định AfD tại bang này không bị Cơ quan Bảo vệ Hiến pháp Liên bang (Office fédéral pour la protection de la Constitution) giám sát và có chương trình “bảo thủ” về giáo dục, kinh tế, an ninh; ông nói trên Đài Truyền hình Công ARD (ARD). Dù AfD thắng, Manuela Schwesig vẫn có thể giữ chức thủ hiến; bà vận động với khẩu hiệu “Một phụ nữ chống màu xanh”, gọi đây là kỳ bầu cử bang khó khăn nhất và khẳng định SPD đối đầu AfD bằng nội dung, con người và nỗ lực tập thể; bà nói trên Đài Truyền hình Công ZDF (ZDF).
Hồ sơ của Schwesig gắn với ủng hộ trước đây cho dự án Nord Stream 2 thông qua Quỹ Bảo vệ Khí hậu và Môi trường MV do chính quyền bang lập năm 2021 để hỗ trợ đường ống. Sau khi Nga xâm lược Ukraine, bà thừa nhận đó là sai lầm; trong chuyến thăm Kyiv năm 2024, bà nói “Ukraine phải thắng cuộc chiến này” và ủng hộ gửi thêm vũ khí.
Ở Berlin, Die Linke đặt trọng tâm vào công bằng xã hội và nhà ở giá phải chăng; nữ ứng viên dẫn đầu Elif Eralp lấy cảm hứng từ chiến thắng của nghị sĩ cấp tiến Zohran Mamdani tại New York, nói rằng nếu cánh tả thắng ở New York thì cũng có thể thắng ở Berlin. Die Linke lần đầu tiên trở thành đảng mạnh nhất tại thành phố; nếu Eralp trở thành Thị trưởng cầm quyền Berlin, bà sẽ là người đứng đầu đầu tiên của Berlin có nguồn gốc nhập cư; cha mẹ bà tị nạn từ Thổ Nhĩ Kỳ sang Đức năm 1980 và bà sinh tại Munich. Trọng tâm tranh cử của Eralp là khủng hoảng nhà ở, kêu gọi siết chặt kiểm soát tiền thuê, tăng nhà ở xã hội và tiến thêm các bước công hữu hóa các danh mục bất động sản lớn.
Die Linke kế thừa đảng cầm quyền cũ của CHDC Đức là Đảng Xã hội Thống nhất Đức (SED), sau Bức tường Berlin sụp đổ đổi tên thành Đảng Chủ nghĩa Xã hội Dân chủ (PDS) rồi thành Die Linke; chiến thắng buộc đảng phải đối mặt thách thức lập chính quyền. SPD và Bündnis 90/Die Grünen không loại trừ hợp tác nhưng đặt điều kiện về cách Die Linke xử lý vấn đề bài Do Thái; ứng viên SPD Steffen Krach cảnh báo “nếu có sự cố bài Do Thái thì chấm dứt hợp tác”.
Vấn đề này nổi lên sau sự kiện vận động của Die Linke ở Neukölln có rapper Dahabflex, nơi vang lên khẩu hiệu “Chết đi, Tsahal” và “Yalla Yalla Intifada”; Eralp đã tách khỏi những phát ngôn đó, yêu cầu điều tra và trừng phạt. Ứng viên Bündnis 90/Die Grünen Werner Graf nói sẽ không ký thỏa thuận liên minh nào không nêu lập trường rõ ràng chống bài Do Thái; Eralp nhấn mạnh đa số Die Linke bảo vệ đời sống Do Thái, coi bài Do Thái là vấn đề toàn xã hội và cam kết bảo vệ cộng đồng Do Thái, Palestine và Hồi giáo.
Tại Berlin, dự báo mới nhất của Viện thăm dò Infratest dimap (Infratest dimap) cho thấy Die Linke đạt 25,7%; CDU 18,8%; AfD 16,3%; Liên minh 90/Đảng Xanh (Bündnis 90/Die Grünen) 14,3%; SPD lùi còn 12,1%; Liên minh Sahra Wagenknecht (BSW) vừa đủ vượt ngưỡng vào nghị viện. Kết quả này khiến liên minh CDU–SPD ở thủ đô không còn đa số.
Ở Mecklenburg - Pomerania Tây, AfD dẫn đầu với 38,2%, bám sát là SPD 35,5%. CDU chỉ đạt 4,9%, mức tệ nhất trong lịch sử bang, trong khi Die Linke, Bündnis 90/Die Grünen và BSW đều quanh ngưỡng vào nghị viện. Thủ tướng Friedrich Merz gọi kết quả của CDU tại bang này là “thảm họa”, cảnh báo khả năng lần đầu đảng không có ghế ở một nghị viện bang nếu dưới 5%; tại Berlin, ông khen kết quả “đáng nể” của Stefan Evers. Ông nói nước Đức trở nên quá phức tạp, kinh tế đang chuyển đổi sâu, tranh luận công cộng căng thẳng và niềm tin vào thể chế suy giảm; kêu gọi cải cách dù gây xáo trộn, cảnh báo “độc tố độc đoán” lan rộng và muốn đưa Đức thành “đất nước của những khởi đầu mới”.
Sau khi có kết quả ở Mecklenburg - Pomerania Tây, ứng viên thủ hiến AfD Leif-Erik Holm đòi quyền lập chính quyền và nói sẽ “thảo luận với tất cả các đảng” để thúc đẩy thay đổi, khẳng định AfD tại bang này không bị Cơ quan Bảo vệ Hiến pháp Liên bang (Office fédéral pour la protection de la Constitution) giám sát và có chương trình “bảo thủ” về giáo dục, kinh tế, an ninh; ông nói trên Đài Truyền hình Công ARD (ARD). Dù AfD thắng, Manuela Schwesig vẫn có thể giữ chức thủ hiến; bà vận động với khẩu hiệu “Một phụ nữ chống màu xanh”, gọi đây là kỳ bầu cử bang khó khăn nhất và khẳng định SPD đối đầu AfD bằng nội dung, con người và nỗ lực tập thể; bà nói trên Đài Truyền hình Công ZDF (ZDF).
Hồ sơ của Schwesig gắn với ủng hộ trước đây cho dự án Nord Stream 2 thông qua Quỹ Bảo vệ Khí hậu và Môi trường MV do chính quyền bang lập năm 2021 để hỗ trợ đường ống. Sau khi Nga xâm lược Ukraine, bà thừa nhận đó là sai lầm; trong chuyến thăm Kyiv năm 2024, bà nói “Ukraine phải thắng cuộc chiến này” và ủng hộ gửi thêm vũ khí.
Ở Berlin, Die Linke đặt trọng tâm vào công bằng xã hội và nhà ở giá phải chăng; nữ ứng viên dẫn đầu Elif Eralp lấy cảm hứng từ chiến thắng của nghị sĩ cấp tiến Zohran Mamdani tại New York, nói rằng nếu cánh tả thắng ở New York thì cũng có thể thắng ở Berlin. Die Linke lần đầu tiên trở thành đảng mạnh nhất tại thành phố; nếu Eralp trở thành Thị trưởng cầm quyền Berlin, bà sẽ là người đứng đầu đầu tiên của Berlin có nguồn gốc nhập cư; cha mẹ bà tị nạn từ Thổ Nhĩ Kỳ sang Đức năm 1980 và bà sinh tại Munich. Trọng tâm tranh cử của Eralp là khủng hoảng nhà ở, kêu gọi siết chặt kiểm soát tiền thuê, tăng nhà ở xã hội và tiến thêm các bước công hữu hóa các danh mục bất động sản lớn.
Die Linke kế thừa đảng cầm quyền cũ của CHDC Đức là Đảng Xã hội Thống nhất Đức (SED), sau Bức tường Berlin sụp đổ đổi tên thành Đảng Chủ nghĩa Xã hội Dân chủ (PDS) rồi thành Die Linke; chiến thắng buộc đảng phải đối mặt thách thức lập chính quyền. SPD và Bündnis 90/Die Grünen không loại trừ hợp tác nhưng đặt điều kiện về cách Die Linke xử lý vấn đề bài Do Thái; ứng viên SPD Steffen Krach cảnh báo “nếu có sự cố bài Do Thái thì chấm dứt hợp tác”.
Vấn đề này nổi lên sau sự kiện vận động của Die Linke ở Neukölln có rapper Dahabflex, nơi vang lên khẩu hiệu “Chết đi, Tsahal” và “Yalla Yalla Intifada”; Eralp đã tách khỏi những phát ngôn đó, yêu cầu điều tra và trừng phạt. Ứng viên Bündnis 90/Die Grünen Werner Graf nói sẽ không ký thỏa thuận liên minh nào không nêu lập trường rõ ràng chống bài Do Thái; Eralp nhấn mạnh đa số Die Linke bảo vệ đời sống Do Thái, coi bài Do Thái là vấn đề toàn xã hội và cam kết bảo vệ cộng đồng Do Thái, Palestine và Hồi giáo.
