Tóm tắt
Giáo sư Marek Chmaj cho rằng kế hoạch “reset” Tòa án Hiến pháp (Trybunał Konstytucyjny) không bảo đảm tính độc lập của cơ quan tư pháp này. Ông thừa nhận có thể đề xuất các giải pháp mới, kể cả chấm dứt nhiệm kỳ kèm chế độ đãi ngộ, nhưng coi đó là không hợp lý vì tạo tiền lệ nguy hiểm cho tương lai.
Lãnh đạo Đảng Nhân dân Ba Lan (Polskie Stronnictwo Ludowe) Władysław Kosiniak‑Kamysz khẳng định lực lượng của ông đã chuẩn bị dự thảo sửa đổi Hiến pháp nhằm đưa lại sự bình ổn, thượng tôn pháp luật và khôi phục uy tín của Tòa án Hiến pháp.
Theo đề xuất, các thẩm phán mới sẽ do Đại hội đồng Quốc gia (Zgromadzenie Narodowe) bầu, trên cơ sở đề nghị của Chủ tịch Sejm (Marszałek Sejmu) sau khi tham khảo ý kiến Chánh án Tòa án Tối cao (Pierwszy Prezes Sądu Najwyższego), Chủ tịch Tòa án Hành chính Tối cao (Prezes Naczelnego Sądu Administracyjnego) và các cơ quan tự quản nghề luật toàn quốc, với sự chấp thuận trước của Tổng thống Cộng hòa Ba Lan (Prezydent Rzeczypospolitej).
Một cơ chế khác cho phép Đại hội đồng Quốc gia, với ít nhất 3/5 tổng số thành viên theo luật định và theo đề nghị của Hội đồng Tư pháp Quốc gia (Krajowa Rada Sądownictwa), chấm dứt nhiệm kỳ của toàn bộ thẩm phán hiện tại, đồng thời xác nhận tính hợp lệ việc bầu họ trước đây. Các thẩm phán này sẽ vào trạng thái nghỉ hưu, và sau đó tiến hành bầu mới theo các sửa đổi Hiến pháp.
Giáo sư Chmaj cảnh báo rằng, dù mục tiêu hướng tới việc giải quyết khủng hoảng hiện tại, cơ chế này có thể bị đa số chính trị tương lai lạm dụng để loại bỏ trọn bộ một Tòa án “thuận lợi” khác chỉ vì khác biệt về tầm nhìn chính trị, mở ra tiền lệ xấu.
Ông nhấn mạnh ngưỡng 3/5 không phải là rào cản quá lớn và bản thân cơ chế không đảm bảo được tính độc lập của Tòa án Hiến pháp như một cơ quan quyền lực tư pháp. Nỗi lo của ông là việc thỏa thuận chính trị có thể trở thành công cụ thay thế cả một tập thể thẩm phán bằng những người dễ bị chi phối.
Kosiniak‑Kamysz cho biết lực lượng của ông đã thành lập nhóm nghị sĩ để tiến hành “khôi phục Tòa án Hiến pháp”, quyết tâm thực hiện “reset hiến định” như một con đường hướng tới sự yên ổn nội bộ, và thông báo điều này tại Hạ viện Ba Lan (Sejm) ngày 6/11.
Lãnh đạo Đảng Nhân dân Ba Lan (Polskie Stronnictwo Ludowe) Władysław Kosiniak‑Kamysz khẳng định lực lượng của ông đã chuẩn bị dự thảo sửa đổi Hiến pháp nhằm đưa lại sự bình ổn, thượng tôn pháp luật và khôi phục uy tín của Tòa án Hiến pháp.
Theo đề xuất, các thẩm phán mới sẽ do Đại hội đồng Quốc gia (Zgromadzenie Narodowe) bầu, trên cơ sở đề nghị của Chủ tịch Sejm (Marszałek Sejmu) sau khi tham khảo ý kiến Chánh án Tòa án Tối cao (Pierwszy Prezes Sądu Najwyższego), Chủ tịch Tòa án Hành chính Tối cao (Prezes Naczelnego Sądu Administracyjnego) và các cơ quan tự quản nghề luật toàn quốc, với sự chấp thuận trước của Tổng thống Cộng hòa Ba Lan (Prezydent Rzeczypospolitej).
Một cơ chế khác cho phép Đại hội đồng Quốc gia, với ít nhất 3/5 tổng số thành viên theo luật định và theo đề nghị của Hội đồng Tư pháp Quốc gia (Krajowa Rada Sądownictwa), chấm dứt nhiệm kỳ của toàn bộ thẩm phán hiện tại, đồng thời xác nhận tính hợp lệ việc bầu họ trước đây. Các thẩm phán này sẽ vào trạng thái nghỉ hưu, và sau đó tiến hành bầu mới theo các sửa đổi Hiến pháp.
Giáo sư Chmaj cảnh báo rằng, dù mục tiêu hướng tới việc giải quyết khủng hoảng hiện tại, cơ chế này có thể bị đa số chính trị tương lai lạm dụng để loại bỏ trọn bộ một Tòa án “thuận lợi” khác chỉ vì khác biệt về tầm nhìn chính trị, mở ra tiền lệ xấu.
Ông nhấn mạnh ngưỡng 3/5 không phải là rào cản quá lớn và bản thân cơ chế không đảm bảo được tính độc lập của Tòa án Hiến pháp như một cơ quan quyền lực tư pháp. Nỗi lo của ông là việc thỏa thuận chính trị có thể trở thành công cụ thay thế cả một tập thể thẩm phán bằng những người dễ bị chi phối.
Kosiniak‑Kamysz cho biết lực lượng của ông đã thành lập nhóm nghị sĩ để tiến hành “khôi phục Tòa án Hiến pháp”, quyết tâm thực hiện “reset hiến định” như một con đường hướng tới sự yên ổn nội bộ, và thông báo điều này tại Hạ viện Ba Lan (Sejm) ngày 6/11.