Tóm tắt
Nắng nóng và khô hạn kéo dài làm cạn sông hồ và tàn phá đồng ruộng khắp châu Âu, đe dọa mùa vụ ngũ cốc, rau quả, nho và cây có dầu, đồng thời gây thiệt hại cho chăn nuôi. Giá lương thực toàn cầu đã ở mức cao nhất trong ba năm rưỡi do kết hợp nắng nóng với xung đột tại Ukraine và Trung Đông. Ngân hàng Trung ương châu Âu nhận định giá thực phẩm sẽ là động lực chính của lạm phát trong năm tới; Philip Lane cho rằng các hiện tượng như El Niño sẽ làm tăng áp lực, chủ yếu vào năm 2027.
Tại Ý, vùng đồng bằng sông Pô – trung tâm trồng lúa của châu Âu – thiếu nước nghiêm trọng, đe dọa các giống lúa làm risotto. Nước tưới buộc phải luân phiên phân bổ theo tuần, khiến nhiều thửa ruộng bị “bỏ đói” nước; một số nông trại như Cascina Rinalda chỉ cứu được một phần diện tích. Sản lượng thông thường hơn 1 triệu tấn/năm của khoảng 3,5 nghìn trang trại có nguy cơ sụt mạnh.
Hiệp hội Nông nghiệp Confagricoltura (Confagricoltura) ước tính ngành lúa có thể thiệt hại hơn 100 triệu EUR do hạn và chi phí đầu vào tăng. Chưa rõ giá gạo bán lẻ ở châu Âu có tăng mạnh hay không vì Ý thường cạnh tranh với nguồn từ châu Á, nhưng El Niño đang làm rối loạn mưa gió tại đó. Theo chuyên gia Malligeswari Panneerselvam của Công ty phân tích chuỗi cung ứng Beroe (Beroe), giá gạo thế giới có thể tăng 10–20% vì mất mùa và khan hiếm nguồn cung liên quan El Niño.
Ngô – cây “khát nước” chủ chốt cho thức ăn chăn nuôi – cũng lao đao; Pháp có thể giảm sản lượng tới một nửa, còn toàn EU có nguy cơ xuống mức thấp nhất nhiều thập kỷ, thậm chí dưới 50 triệu tấn. Chuyên gia Gabriel Antonio của Công ty Expana (Expana) đánh giá tình hình nông học ở EU rất xấu và nhập khẩu sẽ tăng mạnh. Đồng cỏ cháy khô khiến nông dân phải ăn vào dự trữ mùa đông, một số nơi giảm đàn, phát sinh giết mổ khẩn cấp; sữa giảm vài phần trăm và nông hộ tính đầu tư chống nóng cho chuồng trại, rủi ro đội giá thịt và sữa trong dài hạn.
Rau màu chịu thiệt nặng: nhiều nhà kính cà chua quanh Linz hỏng quả vì hoại tử đầu hoa do nóng cực đoan; tại Pháp, ước giảm khoảng 25% ở bí ngòi, 35% ở xà lách, 40% ở đậu hà lan và còn cao hơn ở bông cải xanh, atisô. Tổ chức Prince de Bretagne (Prince de Bretagne) mô tả đây là “khủng hoảng lịch sử” của ngành rau. Khoai tây nhỏ hơn chuẩn, đe dọa nguồn khoai tây chiên cho các chuỗi lớn; nắng, không khí khô và ngày nóng kéo dài là tổ hợp bất lợi.
Dầu ăn bị ảnh hưởng khi ôliu và hướng dương mất mùa; thu hoạch sớm ở một số nơi như Romania gây tắc kho chứa hạt hướng dương, còn vườn ôliu chịu thêm hỏa hoạn. Sarah Vachon của Công ty Citizens of Soil (Citizens of Soil) cảnh báo nếu thời tiết không sớm ổn định, mùa thu có thể xuất hiện đợt tăng giá dầu vì thiếu quả đạt chuẩn ép dầu.
Cây nguyên liệu đồ uống chịu tác động trái chiều: vùng Villány của Hungary dự báo nho giảm gần một phần ba, trong khi nhà làm rượu vang Anh lại thuận lợi; cây houblon ở Cộng hòa Séc có năm kém nhưng giá bia chưa chắc biến động. Thủy sản khốn khó vì biển ấm và ao hồ cạn: cá tuyết dịch chuyển lên bắc, nhiều trại cá phải sục khí và thu hoạch sớm; Hungary ghi nhận cá chết hàng loạt, còn miền nam Anh trúng mùa bạch tuộc nhưng chúng lại ăn cua và tôm hùm. Ngoài châu Âu, El Niño đe dọa cacao, từng góp phần làm giá tăng gấp gần ba lần năm 2024; quy định chống phá rừng mới của EU có thể tiếp tục siết thương mại cacao, và rủi ro còn lan sang cà phê robusta và mía đường.
Tại Ý, vùng đồng bằng sông Pô – trung tâm trồng lúa của châu Âu – thiếu nước nghiêm trọng, đe dọa các giống lúa làm risotto. Nước tưới buộc phải luân phiên phân bổ theo tuần, khiến nhiều thửa ruộng bị “bỏ đói” nước; một số nông trại như Cascina Rinalda chỉ cứu được một phần diện tích. Sản lượng thông thường hơn 1 triệu tấn/năm của khoảng 3,5 nghìn trang trại có nguy cơ sụt mạnh.
Hiệp hội Nông nghiệp Confagricoltura (Confagricoltura) ước tính ngành lúa có thể thiệt hại hơn 100 triệu EUR do hạn và chi phí đầu vào tăng. Chưa rõ giá gạo bán lẻ ở châu Âu có tăng mạnh hay không vì Ý thường cạnh tranh với nguồn từ châu Á, nhưng El Niño đang làm rối loạn mưa gió tại đó. Theo chuyên gia Malligeswari Panneerselvam của Công ty phân tích chuỗi cung ứng Beroe (Beroe), giá gạo thế giới có thể tăng 10–20% vì mất mùa và khan hiếm nguồn cung liên quan El Niño.
Ngô – cây “khát nước” chủ chốt cho thức ăn chăn nuôi – cũng lao đao; Pháp có thể giảm sản lượng tới một nửa, còn toàn EU có nguy cơ xuống mức thấp nhất nhiều thập kỷ, thậm chí dưới 50 triệu tấn. Chuyên gia Gabriel Antonio của Công ty Expana (Expana) đánh giá tình hình nông học ở EU rất xấu và nhập khẩu sẽ tăng mạnh. Đồng cỏ cháy khô khiến nông dân phải ăn vào dự trữ mùa đông, một số nơi giảm đàn, phát sinh giết mổ khẩn cấp; sữa giảm vài phần trăm và nông hộ tính đầu tư chống nóng cho chuồng trại, rủi ro đội giá thịt và sữa trong dài hạn.
Rau màu chịu thiệt nặng: nhiều nhà kính cà chua quanh Linz hỏng quả vì hoại tử đầu hoa do nóng cực đoan; tại Pháp, ước giảm khoảng 25% ở bí ngòi, 35% ở xà lách, 40% ở đậu hà lan và còn cao hơn ở bông cải xanh, atisô. Tổ chức Prince de Bretagne (Prince de Bretagne) mô tả đây là “khủng hoảng lịch sử” của ngành rau. Khoai tây nhỏ hơn chuẩn, đe dọa nguồn khoai tây chiên cho các chuỗi lớn; nắng, không khí khô và ngày nóng kéo dài là tổ hợp bất lợi.
Dầu ăn bị ảnh hưởng khi ôliu và hướng dương mất mùa; thu hoạch sớm ở một số nơi như Romania gây tắc kho chứa hạt hướng dương, còn vườn ôliu chịu thêm hỏa hoạn. Sarah Vachon của Công ty Citizens of Soil (Citizens of Soil) cảnh báo nếu thời tiết không sớm ổn định, mùa thu có thể xuất hiện đợt tăng giá dầu vì thiếu quả đạt chuẩn ép dầu.
Cây nguyên liệu đồ uống chịu tác động trái chiều: vùng Villány của Hungary dự báo nho giảm gần một phần ba, trong khi nhà làm rượu vang Anh lại thuận lợi; cây houblon ở Cộng hòa Séc có năm kém nhưng giá bia chưa chắc biến động. Thủy sản khốn khó vì biển ấm và ao hồ cạn: cá tuyết dịch chuyển lên bắc, nhiều trại cá phải sục khí và thu hoạch sớm; Hungary ghi nhận cá chết hàng loạt, còn miền nam Anh trúng mùa bạch tuộc nhưng chúng lại ăn cua và tôm hùm. Ngoài châu Âu, El Niño đe dọa cacao, từng góp phần làm giá tăng gấp gần ba lần năm 2024; quy định chống phá rừng mới của EU có thể tiếp tục siết thương mại cacao, và rủi ro còn lan sang cà phê robusta và mía đường.
