Tóm tắt
Một đoàn 24 người gồm các chuyên gia và thành viên Công ty thám hiểm Jungle Boss (Jungle Boss) cùng Hiệp hội Hang động Hoa Kỳ (National Speleological Society) đã khảo sát một hố sụt khổng lồ nằm sâu trong rừng Vườn quốc gia Phong Nha - Kẻ Bàng (Quảng Trị). Hố sụt ở vị trí hiểm trở, xa nguồn nước, ít người đặt chân tới; hành trình tiếp cận phải vượt 20 km rừng rậm, bãi đá tai mèo sắc nhọn và kéo dài suốt một tuần.
Tán rừng nguyên sinh phủ kín khiến hố sụt gần như “tàng hình” khi quan sát từ trên cao. Manh mối ban đầu đến từ việc Kevin Ditamore (National Speleological Society) phát hiện một vệt đen bất thường trên ảnh vệ tinh Google Earth. Ba đợt bay thiết bị không người lái giúp xác định chính xác vị trí trước khi lập kế hoạch thám hiểm trong nhiều tháng.
Theo chuyên gia Nguyễn Văn Úy, đây là hố sụt lớn nhất anh từng ghi nhận sau hơn 20 năm đi rừng ở khu vực. Nhóm đã đu dây theo vách thẳng đứng xuống độ sâu 120 m để đo đạc. Dấu hiệu địa chất cho thấy khu vực từng có dòng chảy ngầm bị phá vỡ, làm sụt lở tạo hố hiện nay. Dưới đáy là hệ sinh thái nguyên sinh mát ẩm, nhiều cây cổ thụ; nhóm còn ghi nhận vỏ sò, vỏ ốc chất đống bên vách đá và nhiều bộ xương khỉ.
Nỗ lực tìm lối thông xuống một hang ngầm phía dưới chưa đạt kết quả. Đoàn chỉ phát hiện một khe nứt cao khoảng 5 m, sâu 12–15 m, không có luồng khí lưu thông; chân vách và các dòng chảy bị đất đá sạt lở vùi lấp, chưa lộ lối thông trực tiếp.
Chuyên gia Lê Lưu Dũng (National Speleological Society) nhận định đây là một sự sụp đổ rất lớn trong quá trình vận động địa chất và nghi ngờ bên dưới là hệ thống hang động quy mô lớn; hố có thể còn sâu hơn nếu kết nối được với hang chính. Khu rừng nguyên sinh bên trong có thể là “khu rừng trong hang động” lớn nhất ở Phong Nha - Kẻ Bàng, thậm chí ở Việt Nam vào thời điểm hiện tại.
So với các hố sụt Kong trong hệ thống hang Hổ, Nightmare (Ác Mộng) ở Hung Thoòng hay Vọng Khủng Long tại Sơn Đoòng vốn thông với lòng hang nên dễ thám hiểm, hố sụt mới nằm ở địa hình khắc nghiệt, xa nguồn nước. Hình thái “miệng nhỏ, đáy mở rộng” gợi ý một lòng hang rất lớn bên dưới, hiện bị khối đất đá khổng lồ vùi lấp.
Các thông số đo đạc cho thấy hố sụt có dạng “bát úp ngược”, miệng bầu dục 190 x 140 m, không gian bên trong dài 250 m, rộng 200 m, sâu 120 m; diện tích khoảng 2 ha, tương đương 3 sân bóng đá tiêu chuẩn. Jungle Boss phối hợp với National Speleological Society và Ban Quản lý Vườn quốc gia Phong Nha - Kẻ Bàng đã nộp báo cáo, đề xuất mở rộng nghiên cứu khu vực Chà Nòi - Khe Gát và khảo sát các tuyến tiếp cận mới từ bên ngoài hố.
Tán rừng nguyên sinh phủ kín khiến hố sụt gần như “tàng hình” khi quan sát từ trên cao. Manh mối ban đầu đến từ việc Kevin Ditamore (National Speleological Society) phát hiện một vệt đen bất thường trên ảnh vệ tinh Google Earth. Ba đợt bay thiết bị không người lái giúp xác định chính xác vị trí trước khi lập kế hoạch thám hiểm trong nhiều tháng.
Theo chuyên gia Nguyễn Văn Úy, đây là hố sụt lớn nhất anh từng ghi nhận sau hơn 20 năm đi rừng ở khu vực. Nhóm đã đu dây theo vách thẳng đứng xuống độ sâu 120 m để đo đạc. Dấu hiệu địa chất cho thấy khu vực từng có dòng chảy ngầm bị phá vỡ, làm sụt lở tạo hố hiện nay. Dưới đáy là hệ sinh thái nguyên sinh mát ẩm, nhiều cây cổ thụ; nhóm còn ghi nhận vỏ sò, vỏ ốc chất đống bên vách đá và nhiều bộ xương khỉ.
Nỗ lực tìm lối thông xuống một hang ngầm phía dưới chưa đạt kết quả. Đoàn chỉ phát hiện một khe nứt cao khoảng 5 m, sâu 12–15 m, không có luồng khí lưu thông; chân vách và các dòng chảy bị đất đá sạt lở vùi lấp, chưa lộ lối thông trực tiếp.
Chuyên gia Lê Lưu Dũng (National Speleological Society) nhận định đây là một sự sụp đổ rất lớn trong quá trình vận động địa chất và nghi ngờ bên dưới là hệ thống hang động quy mô lớn; hố có thể còn sâu hơn nếu kết nối được với hang chính. Khu rừng nguyên sinh bên trong có thể là “khu rừng trong hang động” lớn nhất ở Phong Nha - Kẻ Bàng, thậm chí ở Việt Nam vào thời điểm hiện tại.
So với các hố sụt Kong trong hệ thống hang Hổ, Nightmare (Ác Mộng) ở Hung Thoòng hay Vọng Khủng Long tại Sơn Đoòng vốn thông với lòng hang nên dễ thám hiểm, hố sụt mới nằm ở địa hình khắc nghiệt, xa nguồn nước. Hình thái “miệng nhỏ, đáy mở rộng” gợi ý một lòng hang rất lớn bên dưới, hiện bị khối đất đá khổng lồ vùi lấp.
Các thông số đo đạc cho thấy hố sụt có dạng “bát úp ngược”, miệng bầu dục 190 x 140 m, không gian bên trong dài 250 m, rộng 200 m, sâu 120 m; diện tích khoảng 2 ha, tương đương 3 sân bóng đá tiêu chuẩn. Jungle Boss phối hợp với National Speleological Society và Ban Quản lý Vườn quốc gia Phong Nha - Kẻ Bàng đã nộp báo cáo, đề xuất mở rộng nghiên cứu khu vực Chà Nòi - Khe Gát và khảo sát các tuyến tiếp cận mới từ bên ngoài hố.