Tóm tắt
Không khí chính trị ở Prešov căng thẳng ngay tại quầy vận động của Slovakia Tiến bộ (Progresivní Slovensko, PS), nơi các ứng viên trẻ liên tục bị công kích bằng luận điệu chống LGBT, sợ hãi chiến tranh và tin giả về lương hưu. Họ cho biết thường nhận cả đe dọa phá quầy, nên phải đi đôi để gặp cử tri. Trước viễn cảnh cực hữu nổi lên, nhiều cử tri trẻ chọn cách kiềm chế rủi ro thay vì tranh luận ý thức hệ.
Một số cử tri như Dominika ủng hộ PS nhưng tuyên bố bỏ phiếu cho Milan Majerský, đương kim chủ tịch vùng Prešov và lãnh đạo Phong trào Dân chủ Thiên chúa giáo (Kresťanskodemokratické hnutie, KDH), nhằm ngăn Milan Mazurek của Phong trào Cộng hòa (Republika). Kỳ bầu cử diễn ra trong một vòng, cử tri trực tiếp chọn thị trưởng, chủ tịch 8 vùng và đại biểu các cấp; kết quả được coi là phép thử tâm lý cử tri trước bầu cử quốc hội 2027, dù khó diễn giải trọn vẹn.
Trong chiến dịch tại Stará Ľubovňa, Majerský nhấn mạnh cấp vùng giải quyết đường sá, trường trung học, dịch vụ xã hội chứ không phải ý thức hệ. Ông từng gọi LGBT+ là “dịch bệnh” năm 2023 rồi xin lỗi, còn KDH ủng hộ sửa hiến pháp công nhận chỉ hai giới. Ứng viên PS ở Prešov biện minh việc hậu thuẫn ông là lựa chọn thực dụng để chặn Mazurek, “không phải hôn nhân trọn đời, chỉ là nhiệm kỳ 4 năm”. Ngược lại, một số cử tri KDH nói sẽ không bầu ứng viên PS trong kịch bản đảo chiều; Majerský cũng né cam kết hỗ trợ PS và chê PS là “đảng Bratislava”.
Tương quan lực lượng thay đổi: bốn năm trước Majerský được 42%, còn Mazurek khoảng 11%, nhưng nay thăm dò cho thấy Majerský quanh 30% và khó đo đếm đủ cử tri Mazurek. Republika đứng thứ ba toàn quốc, trên 11%, và mạnh hơn ở phía đông. Đáng chú ý, các đối thủ tiềm năng rút lui: Judita Laššáková của Đảng Smer – Dân chủ Xã hội (Směr – sociálna demokracia) rời cuộc đua, sau đó Monika Lešková của Đảng Dân tộc Slovakia (Slovenská národní strana) cũng bỏ và công khai ủng hộ Mazurek. Robert Fico ám chỉ cử tri của mình sẽ không chọn Majerský, đồng thời để ngỏ hợp tác toàn quốc với Republika và gọi PS là “nguy hiểm gấp trăm lần”.
Mazurek khai thác triệt để việc PS ủng hộ Majerský để tố ông “phản bội” cử tri Thiên chúa giáo, chế giễu diễu hành tự hào và dán nhãn đối thủ là “Giuđa, kẻ phản bội, nói dối”. Chiến dịch của ông dựa vào biển quảng cáo và mạng xã hội, ít sự kiện công khai nhưng thông điệp vẫn thấm tới cử tri Smer. Nền tảng ủng hộ này rất quan trọng cho cơ hội của ông ở Prešov.
Tiếng nói cử tri tại mít-tinh Smer ở Svidník phản ánh chia rẽ: có người vẫn bầu Majerský nhưng khó chịu vì ông nhận hỗ trợ từ PS, trong khi người khác coi quá khứ Mazurek chỉ là “trẻ người non dạ”. Lý lịch của Mazurek gây tranh cãi: trưởng thành chính trị bên cạnh Marian Kotleba của Đảng Nhân dân Chúng ta là Slovakia (Ľudová strana Naše Slovensko, LSNS), bị Tòa án Tối cao Slovakia (Nejvyšší soud) kết án năm 2019 vì phát ngôn kỳ thị người Roma và mất ghế nghị sĩ; từng tham gia hô hào tục tĩu nhắm vào người Hồi giáo và có bài viết xem nhẹ Holocaust. Dù vậy, ông vẫn thu hút một phần cử tri lớn tuổi và bảo thủ.
Chuyên gia Martin Mudrík từ Đại học Prešov (Prešovská univerzita) nhận định Republika “thay áo” với vest chỉnh tề, giọng điệu ôn hòa hơn nhưng vẫn giữ rìa cực đoan để không đánh mất cốt lõi. Mazurek hứa hẹn nâng cấp đường, trường, y tế và lập ba diễn đàn doanh nghiệp vùng, đồng thời nhắn gửi “hợp tác với mọi sắc tộc và nền tảng”. Dù vậy, với một số cử tri, sức hút chính đến từ lập trường cứng rắn với người Roma; ngược lại, cử tri Roma như Fero sợ hãi gọi ông là “Hitler thứ hai” và dọa rời sang Anh nếu ông thắng. Prešov vì thế trở thành điểm nóng cho thấy cuộc giằng co giữa thực dụng bầu cử và chia rẽ bản sắc.
Một số cử tri như Dominika ủng hộ PS nhưng tuyên bố bỏ phiếu cho Milan Majerský, đương kim chủ tịch vùng Prešov và lãnh đạo Phong trào Dân chủ Thiên chúa giáo (Kresťanskodemokratické hnutie, KDH), nhằm ngăn Milan Mazurek của Phong trào Cộng hòa (Republika). Kỳ bầu cử diễn ra trong một vòng, cử tri trực tiếp chọn thị trưởng, chủ tịch 8 vùng và đại biểu các cấp; kết quả được coi là phép thử tâm lý cử tri trước bầu cử quốc hội 2027, dù khó diễn giải trọn vẹn.
Trong chiến dịch tại Stará Ľubovňa, Majerský nhấn mạnh cấp vùng giải quyết đường sá, trường trung học, dịch vụ xã hội chứ không phải ý thức hệ. Ông từng gọi LGBT+ là “dịch bệnh” năm 2023 rồi xin lỗi, còn KDH ủng hộ sửa hiến pháp công nhận chỉ hai giới. Ứng viên PS ở Prešov biện minh việc hậu thuẫn ông là lựa chọn thực dụng để chặn Mazurek, “không phải hôn nhân trọn đời, chỉ là nhiệm kỳ 4 năm”. Ngược lại, một số cử tri KDH nói sẽ không bầu ứng viên PS trong kịch bản đảo chiều; Majerský cũng né cam kết hỗ trợ PS và chê PS là “đảng Bratislava”.
Tương quan lực lượng thay đổi: bốn năm trước Majerský được 42%, còn Mazurek khoảng 11%, nhưng nay thăm dò cho thấy Majerský quanh 30% và khó đo đếm đủ cử tri Mazurek. Republika đứng thứ ba toàn quốc, trên 11%, và mạnh hơn ở phía đông. Đáng chú ý, các đối thủ tiềm năng rút lui: Judita Laššáková của Đảng Smer – Dân chủ Xã hội (Směr – sociálna demokracia) rời cuộc đua, sau đó Monika Lešková của Đảng Dân tộc Slovakia (Slovenská národní strana) cũng bỏ và công khai ủng hộ Mazurek. Robert Fico ám chỉ cử tri của mình sẽ không chọn Majerský, đồng thời để ngỏ hợp tác toàn quốc với Republika và gọi PS là “nguy hiểm gấp trăm lần”.
Mazurek khai thác triệt để việc PS ủng hộ Majerský để tố ông “phản bội” cử tri Thiên chúa giáo, chế giễu diễu hành tự hào và dán nhãn đối thủ là “Giuđa, kẻ phản bội, nói dối”. Chiến dịch của ông dựa vào biển quảng cáo và mạng xã hội, ít sự kiện công khai nhưng thông điệp vẫn thấm tới cử tri Smer. Nền tảng ủng hộ này rất quan trọng cho cơ hội của ông ở Prešov.
Tiếng nói cử tri tại mít-tinh Smer ở Svidník phản ánh chia rẽ: có người vẫn bầu Majerský nhưng khó chịu vì ông nhận hỗ trợ từ PS, trong khi người khác coi quá khứ Mazurek chỉ là “trẻ người non dạ”. Lý lịch của Mazurek gây tranh cãi: trưởng thành chính trị bên cạnh Marian Kotleba của Đảng Nhân dân Chúng ta là Slovakia (Ľudová strana Naše Slovensko, LSNS), bị Tòa án Tối cao Slovakia (Nejvyšší soud) kết án năm 2019 vì phát ngôn kỳ thị người Roma và mất ghế nghị sĩ; từng tham gia hô hào tục tĩu nhắm vào người Hồi giáo và có bài viết xem nhẹ Holocaust. Dù vậy, ông vẫn thu hút một phần cử tri lớn tuổi và bảo thủ.
Chuyên gia Martin Mudrík từ Đại học Prešov (Prešovská univerzita) nhận định Republika “thay áo” với vest chỉnh tề, giọng điệu ôn hòa hơn nhưng vẫn giữ rìa cực đoan để không đánh mất cốt lõi. Mazurek hứa hẹn nâng cấp đường, trường, y tế và lập ba diễn đàn doanh nghiệp vùng, đồng thời nhắn gửi “hợp tác với mọi sắc tộc và nền tảng”. Dù vậy, với một số cử tri, sức hút chính đến từ lập trường cứng rắn với người Roma; ngược lại, cử tri Roma như Fero sợ hãi gọi ông là “Hitler thứ hai” và dọa rời sang Anh nếu ông thắng. Prešov vì thế trở thành điểm nóng cho thấy cuộc giằng co giữa thực dụng bầu cử và chia rẽ bản sắc.