Tóm tắt
Donald Trump thúc đẩy một “tái khởi động” trật tự toàn cầu qua Hội đồng Hòa bình (Rada mieru), với điều kiện gia nhập đắt đỏ 1 tỷ USD và tiêu chí chọn lọc. Hầu hết Liên minh châu Âu từ chối, trong khi Hungary nhận lời; Slovakia của Robert Fico bác đề nghị, nhấn mạnh ủng hộ hòa bình nhưng kêu gọi cải cách các thể chế hiện có thay vì thay thế chúng.
Khởi nguồn của sáng kiến gắn với nỗ lực ngừng bắn tại Gaza: Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc thông qua một nghị quyết cho phép lập cơ chế chuyển tiếp đến năm 2027 để giám sát tái thiết Gaza và thực thi kế hoạch hòa bình do Mỹ làm trung gian. Ban đầu, phạm vi được trình bày giới hạn ở Gaza.
Sau đó chính quyền Trump mở rộng mục tiêu, coi Gaza chỉ là một nhiệm vụ trong nhiều nhiệm vụ trùng với chức năng duy trì hòa bình và an ninh quốc tế của Liên Hợp Quốc. Tại Diễn đàn Kinh tế Thế giới (Svetové ekonomické fórum) ở Davos, Trump kêu gọi chấm dứt thù hận và thiết lập hòa bình “lâu dài, vẻ vang” cho khu vực và thế giới.
Thông tin rò rỉ về dự thảo hiến chương cho thấy Trump sẽ là chủ tịch trọn đời của Rada mieru, với quyền mời hoặc từ chối thành viên, lập hoặc giải tán cơ quan phụ trợ, và chỉ định người kế nhiệm. Mức phí 1 tỷ USD được nêu cho tư cách thành viên, trong đó có đề cập phí với thành viên thường trực.
Hungary sớm chấp thuận; Viktor Orbán tuyên bố “Nếu là Trump thì có hòa bình” và nhận lời mời làm thành viên sáng lập. Danh sách ủng hộ gồm Argentina, Hungary, Kazakhstan, Mongolia và Hoa Kỳ; Trump nói Nga “lên tàu”, nhưng Moscow khẳng định chỉ ở vai trò đối tác tham vấn. Vladimir Putin sẵn sàng góp 1 tỷ USD cho tái thiết Gaza nếu tài sản Nga bị giữ tại Mỹ được giải phóng.
Nhiều nước Bắc Âu và Pháp nói không; Ngoại trưởng Pháp Jean-Noël Barrot bác ý tưởng thay thế Liên Hợp Quốc. Các nhà phân tích được New York Times dẫn lời nhìn nhận Rada mieru có thể là công cụ neo giữ vai trò thống trị của Mỹ dưới thời Trump.
Bối cảnh rộng hơn là việc Trump rút khỏi 66 tổ chức quốc tế bị coi là lãng phí và không hiệu quả. R. Nicholas Burns cảnh báo niềm tin giữa Mỹ và đồng minh suy giảm, nhắc tới sự vượt quyền quanh vấn đề Greenland và những tính toán sai, trong khi cơ chế vận hành và thành phần của Rada mieru vẫn chưa rõ ràng.
Khởi nguồn của sáng kiến gắn với nỗ lực ngừng bắn tại Gaza: Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc thông qua một nghị quyết cho phép lập cơ chế chuyển tiếp đến năm 2027 để giám sát tái thiết Gaza và thực thi kế hoạch hòa bình do Mỹ làm trung gian. Ban đầu, phạm vi được trình bày giới hạn ở Gaza.
Sau đó chính quyền Trump mở rộng mục tiêu, coi Gaza chỉ là một nhiệm vụ trong nhiều nhiệm vụ trùng với chức năng duy trì hòa bình và an ninh quốc tế của Liên Hợp Quốc. Tại Diễn đàn Kinh tế Thế giới (Svetové ekonomické fórum) ở Davos, Trump kêu gọi chấm dứt thù hận và thiết lập hòa bình “lâu dài, vẻ vang” cho khu vực và thế giới.
Thông tin rò rỉ về dự thảo hiến chương cho thấy Trump sẽ là chủ tịch trọn đời của Rada mieru, với quyền mời hoặc từ chối thành viên, lập hoặc giải tán cơ quan phụ trợ, và chỉ định người kế nhiệm. Mức phí 1 tỷ USD được nêu cho tư cách thành viên, trong đó có đề cập phí với thành viên thường trực.
Hungary sớm chấp thuận; Viktor Orbán tuyên bố “Nếu là Trump thì có hòa bình” và nhận lời mời làm thành viên sáng lập. Danh sách ủng hộ gồm Argentina, Hungary, Kazakhstan, Mongolia và Hoa Kỳ; Trump nói Nga “lên tàu”, nhưng Moscow khẳng định chỉ ở vai trò đối tác tham vấn. Vladimir Putin sẵn sàng góp 1 tỷ USD cho tái thiết Gaza nếu tài sản Nga bị giữ tại Mỹ được giải phóng.
Nhiều nước Bắc Âu và Pháp nói không; Ngoại trưởng Pháp Jean-Noël Barrot bác ý tưởng thay thế Liên Hợp Quốc. Các nhà phân tích được New York Times dẫn lời nhìn nhận Rada mieru có thể là công cụ neo giữ vai trò thống trị của Mỹ dưới thời Trump.
Bối cảnh rộng hơn là việc Trump rút khỏi 66 tổ chức quốc tế bị coi là lãng phí và không hiệu quả. R. Nicholas Burns cảnh báo niềm tin giữa Mỹ và đồng minh suy giảm, nhắc tới sự vượt quyền quanh vấn đề Greenland và những tính toán sai, trong khi cơ chế vận hành và thành phần của Rada mieru vẫn chưa rõ ràng.
