Tóm tắt
Tại đại hội Đảng Cộng hòa (Republican Party) ở Dallas ngày 9/9, Donald Trump cam kết chi “cổ tức” 5.000 USD cho mỗi người trưởng thành Mỹ nếu đảng giành cả Hạ viện (House of Representatives) và Thượng viện (Senate) trong bầu cử giữa kỳ 3/11. Gói chi ước khoảng 1.225 nghìn tỷ USD, trở thành khoản lớn thứ hai sau An sinh xã hội (Social Security), và được xem là động thái công khai hiếm có nhằm tác động lựa chọn của cử tri.
Một số luật sư Mỹ nhận định đề xuất không trái luật nếu áp dụng cho toàn bộ người trưởng thành, độc lập lá phiếu vốn là bí mật. John Day, cựu công tố viên New Mexico, ví đây như một “giảm thuế” – điều đòi hỏi phải được Quốc hội (Congress) thông qua bằng luật.
Các trường hợp mua phiếu phổ biến trên thế giới thường diễn ra đơn lẻ, kín đáo, do ứng viên hoặc chiến dịch trực tiếp chi tiền, hiếm khi công bố rầm rộ trước đám đông cử tri.
Gần nhất với mô hình hứa chi công khai là chương trình BR1M ở Malaysia, khi cựu Thủ tướng Najib Razak cam kết tăng gấp đôi trợ cấp cho hộ nghèo từ 1.200 lên 2.000 ringgit (khoảng 250–420 EUR) trong cương lĩnh công bố một tháng trước tổng tuyển cử năm 2018.
Tại Ấn Độ, ở bang Arunachal Pradesh, ứng viên thường xuyên phát tiền mặt và quà tại chợ, làng trước ngày bầu cử; ở Benin, gần một phần ba cử tri khảo sát trong bầu cử tổng thống 2011 cho biết đã nhận tiền mặt. Trong các trường hợp này, tiền do ứng viên chi, không phải chuyển từ ngân sách nhà nước tới cử tri.
Ở Mỹ, Trump từng hứa gửi séc cho cử tri khi nắm quyền, như phân phối lại một phần “tiết kiệm” của Bộ Hiệu quả Chính phủ (Department of Government Efficiency, DOGE) do Elon Musk phụ trách, hay tháng 11/2025 nhắc tới séc 2.000 USD tài trợ từ nguồn thu thuế quan. Musk cũng gây ảnh hưởng một cuộc bầu cử khi trao ba tấm séc 1 triệu USD vào tháng 3/2025 để khuyến khích cử tri Wisconsin ủng hộ ứng viên bảo thủ vào Tòa án Tối cao bang Wisconsin (Wisconsin Supreme Court) Brad Schimel; còn Joe Biden từng lập luận tháng 1/2021 rằng thắng lợi của Jon Ossoff và Raphael Warnock ở Thượng viện sẽ nâng séc cứu trợ Covid lên 2.000 USD thay vì 600 USD.
Một số luật sư Mỹ nhận định đề xuất không trái luật nếu áp dụng cho toàn bộ người trưởng thành, độc lập lá phiếu vốn là bí mật. John Day, cựu công tố viên New Mexico, ví đây như một “giảm thuế” – điều đòi hỏi phải được Quốc hội (Congress) thông qua bằng luật.
Các trường hợp mua phiếu phổ biến trên thế giới thường diễn ra đơn lẻ, kín đáo, do ứng viên hoặc chiến dịch trực tiếp chi tiền, hiếm khi công bố rầm rộ trước đám đông cử tri.
Gần nhất với mô hình hứa chi công khai là chương trình BR1M ở Malaysia, khi cựu Thủ tướng Najib Razak cam kết tăng gấp đôi trợ cấp cho hộ nghèo từ 1.200 lên 2.000 ringgit (khoảng 250–420 EUR) trong cương lĩnh công bố một tháng trước tổng tuyển cử năm 2018.
Tại Ấn Độ, ở bang Arunachal Pradesh, ứng viên thường xuyên phát tiền mặt và quà tại chợ, làng trước ngày bầu cử; ở Benin, gần một phần ba cử tri khảo sát trong bầu cử tổng thống 2011 cho biết đã nhận tiền mặt. Trong các trường hợp này, tiền do ứng viên chi, không phải chuyển từ ngân sách nhà nước tới cử tri.
Ở Mỹ, Trump từng hứa gửi séc cho cử tri khi nắm quyền, như phân phối lại một phần “tiết kiệm” của Bộ Hiệu quả Chính phủ (Department of Government Efficiency, DOGE) do Elon Musk phụ trách, hay tháng 11/2025 nhắc tới séc 2.000 USD tài trợ từ nguồn thu thuế quan. Musk cũng gây ảnh hưởng một cuộc bầu cử khi trao ba tấm séc 1 triệu USD vào tháng 3/2025 để khuyến khích cử tri Wisconsin ủng hộ ứng viên bảo thủ vào Tòa án Tối cao bang Wisconsin (Wisconsin Supreme Court) Brad Schimel; còn Joe Biden từng lập luận tháng 1/2021 rằng thắng lợi của Jon Ossoff và Raphael Warnock ở Thượng viện sẽ nâng séc cứu trợ Covid lên 2.000 USD thay vì 600 USD.
