Nhiều thập kỷ sau thống nhất, miền đông nước Đức vẫn chưa đuổi kịp miền tây; các chuyên gia cảnh báo khoảng cách còn có thể nới rộng. Các vùng giáp biên của Ba Lan tiến gần mức trung bình châu Âu, trong khi nhiều vùng đông Đức sa sút. Xu hướng di cư đảo chiều, số người Ba Lan trở về quê nhiều hơn sang Đức làm việc.

Ấn bản mới về năng lực cạnh tranh của đông Đức cảnh báo tiến trình hội tụ bị đe dọa. Joachim Ragnitz từ Viện Kinh tế Ifo (Ifo Institut) nói với Kênh Euronews (Euronews) rằng nếu chính phủ và doanh nghiệp không hành động, hố ngăn cách có thể lại rộng ra. Chênh lệch tài sản lớn: năm 2023, tài sản trung vị của hộ gia đình ở đông Đức khoảng 35.900 EUR so với 143.200 EUR ở tây Đức, kéo theo nghèo đói lúc hưu trí và truyền đời bất bình đẳng; khó khăn kinh tế gần đây giáng mạnh hơn vào các vùng yếu.

Đông Đức thu hút vài dự án quy mô tỷ EUR như nhà máy của Tập đoàn Tesla (Tesla) tại Grünheide (Braniborsko), mở rộng trung tâm bán dẫn Dresden ESMC (ESMC) và sản xuất pin của CATL (CATL) gần Erfurt, nhưng lợi ích lan tỏa hạn chế. Trở ngại chính là thiếu đầu tư và lao động lành nghề: 2019–2023, đầu tư tư nhân bình quân đầu người chỉ đạt chừng 3/4 tây Đức, loại trừ xây nhà và hạ tầng công còn khoảng 2/3. Nhân khẩu học bất lợi: đến 2035, lực lượng trong độ tuổi lao động ở đông Đức giảm khoảng 7%, ở Durynsko và Sasko-Anhaltsko giảm tới 1/4; năm ngoái số doanh nghiệp đóng cửa vượt số thành lập mới.

So sánh với các bang giàu phía tây chưa phải điều đáng lo nhất; đáng chú ý hơn là nhịp tiến của các tỉnh Ba Lan. Số liệu của Cơ quan Thống kê của EU Eurostat (Eurostat) cho thấy Braniborsko giảm từ 93% xuống 86% mức trung bình EU theo sức mua giai đoạn 2014–2024, còn Sasko-Anhaltsko từ 88% xuống 83%. Ngược lại, Lubušské vojvodství tăng từ 58% lên 63% và Dolnoslezské vojvodství từ 76% lên 83%. Năm 2024, GDP các tỉnh Ba Lan này tăng khoảng 4%, trong khi ngay bên kia biên giới của Đức giảm khoảng 1%.

Ba Lan tận dụng lợi thế điều tiết linh hoạt hơn, theo Ragnitz. Các khu kinh tế đặc biệt với trợ cấp cao hơn, lương thấp hơn và quy định nhẹ hơn đã khuyến khích đầu tư. Đông Đức bị ràng buộc đầy đủ bởi hệ thống pháp lý Đức và các quy tắc thương lượng tập thể, nên ưu đãi đặc thù khó khả thi về chính trị lẫn xã hội; nhiều ưu đãi ban đầu cũng bị bãi bỏ theo yêu cầu pháp lý của Liên minh châu Âu.

Nhà kinh tế Marcin Piatkowski nêu rằng Varšava theo đuổi tài khóa thực dụng, không đặt mục tiêu giảm nợ công lên trước đầu tư, và thế hệ trẻ ở Ba Lan học vấn cao, thiên hướng khởi nghiệp mạnh. Ông nhấn mạnh nhân tố then chốt là tư cách thành viên Liên minh châu Âu, như ông phát biểu trên Báo Frankfurter Allgemeine Zeitung (Frankfurter Allgemeine Zeitung).

Khoảng cách thu hẹp khiến hình ảnh Đức nhạt dần trong mắt người Ba Lan; cả các yếu tố chính trị như dự án Nord Stream cũng góp phần. Lần đầu sau 25 năm, số người Ba Lan trở về từ Đức vượt số sang Đức, chủ yếu do giảm hứng thú xuất ngoại; những người như Robert Lukowski và Antoni Wladyka nói lương ở quê tăng nhanh và môi trường kinh doanh thoáng hơn. Theo Báo Business Insider (Business Insider), Andrzej Kubisiak từ Viện Kinh tế Ba Lan (Polski Instytut Ekonomiczny) coi sức hút kinh tế của Đức suy giảm sau đại dịch và khủng hoảng năng lượng là lý do quan trọng. Piatkowski cho rằng Đức vẫn chưa nhận ra Ba Lan có động lực tăng trưởng kiểu Hàn Quốc và kêu gọi hợp tác sâu hơn, kể cả mở rộng kết nối hạ tầng xuyên biên giới, nhưng tiến độ phía Đức còn chậm.