Tổng thống Ba Lan Karol Nawrocki thông báo sẽ tước Huân chương Đại Bạch Ưng (Order Orła Białego) của Volodymyr Zelensky. Quyết định được đưa ra trong bối cảnh tranh cãi về cách Ukraine nhắc đến các lực lượng theo khuynh hướng dân tộc chủ nghĩa trong lịch sử.

Zelensky gần đây ký sắc lệnh trao danh hiệu “Anh hùng” của Quân khởi nghĩa Ukraine (UPA) cho một đơn vị đặc nhiệm vì thành tích trong cuộc chiến hiện nay với Nga. Các quan chức Ba Lan yêu cầu Kyiv rút lại nhưng bất thành. UPA từng chống phát xít Đức và Hồng quân, đồng thời bị quy trách nhiệm về các cuộc trục xuất và sát hại người Ba Lan, người Do Thái và người Séc vùng Volyn ở tây Ukraine trong Thế chiến II.

Nawrocki nhấn mạnh không thể im lặng trước các nạn nhân trong lịch sử, cần gìn giữ ký ức và sự thật, và coi đó là bổn phận của người Ba Lan. Ông khẳng định “sự thật lịch sử” không phải là thứ có thể đem ra mặc cả hay thương lượng.

Zelensky nhận Huân chương Đại Bạch Ưng năm 2023 từ cựu nguyên thủ Ba Lan Andrzej Duda. Truyền thông Ba Lan từng nêu việc tước huân chương cao nhất có thể cần thêm sự đồng thuận của Thủ tướng Donald Tusk.

Kể từ khi Nga xâm lược Ukraine tháng 2/2022, Ba Lan nằm trong số những nước ủng hộ Kyiv mạnh mẽ nhất. Tuy nhiên quan hệ song phương chịu sức nặng từ các biến cố lịch sử, đặc biệt là thảm sát Volyn 1943–1944 khiến ước tính 50–100 nghìn người Ba Lan thiệt mạng; các nạn nhân khác còn có người Nga, người Do Thái, người Armenia và người Séc tại địa phương.

Các nhà sử học Ukraine đồng thời nhắc tới những vụ thảm sát dân thường trong các đòn trả đũa của Quân đội Nhà (Armia Krajowa) nhằm vào làng mạc Ukraine, với ước tính tới 20 nghìn người Ukraine thiệt mạng.

Ngoại trưởng Ukraine Andriy Sybiha gọi quyết định của Nawrocki là “sai lầm chiến lược” và “thiếu tôn trọng”, cho biết sẽ sớm trả lại huân chương nhà nước Ba Lan mà ông nhận tháng 10/2022: Huân chương Công trạng Cộng hòa Ba Lan, hạng Chỉ huy kèm sao (Krzyż Komandorski z Gwiazdą Orderu Zasługi Rzeczypospolitej Polskiej). Kyiv bày tỏ lấy làm tiếc về sự leo thang và khẳng định không để quốc gia khác áp đặt lịch sử của mình.