Tóm tắt
Chuẩn bị ngân sách nhà nước 2027 bước vào giai đoạn quyết định khi các đảng trong liên minh vẫn bất đồng về ưu tiên chi và thu. Cuộc họp Hội đồng liên minh diễn ra vào thứ Hai nhằm chốt các điểm “được và không được”, trong bối cảnh chính phủ phải trình Quốc hội (Národná rada) chậm nhất 15/10 và biểu quyết nhiều khả năng rơi vào tháng 11 hoặc đầu tháng 12. Bài toán là dung hòa mục tiêu củng cố tài chính công với các đòi hỏi mới từ Slovenská národná strana và Strana vidieka cùng gói an sinh của Đảng Hlas (Hlas).
Chủ tịch câu lạc bộ nghị sĩ Ján Richter (Hlas) kỳ vọng dự thảo trình ra sẽ “99% là cuối cùng” và không gắn với bỏ phiếu tín nhiệm. Trên sóng Đài Truyền hình và Phát thanh Slovakia (STVR), ông nói liên minh đã thống nhất về các dự luật của chính phủ; còn đề xuất đảng phái như “kočíkovné” 1 000 EUR và các đề xuất nghị sĩ chủ yếu từ Hlas và SNS sẽ được ủng hộ vòng một, sau đó chỉnh sửa ở vòng hai với ý kiến của bộ trưởng phụ trách và bộ trưởng tài chính. Richter tin kết quả sẽ là tài chính công thuận lợi hơn so với thời điểm sau bầu cử 2023.
Chủ nhiệm câu lạc bộ của Đảng Tiến bộ Slovakia (Progresívne Slovensko, PS) Zuzana Mesterová cho rằng tình hình rất nghiêm trọng và liên minh đang hướng tới một ngân sách phục vụ vận động tranh cử, trong khi hiến pháp yêu cầu ngân sách cân bằng theo luật “phanh nợ công”. Bà chỉ trích việc không giữ được quỹ đạo giảm nợ công và nêu chưa rõ liệu Bộ trưởng Tài chính Ladislav Kamenický của Đảng Smer – Dân chủ Xã hội (SMER – sociálna demokracia, Smer) có đồng thời soạn một phương án cân bằng hay không.
Hlas đặt trọng tâm hỗ trợ gia đình: nâng trợ cấp khi sinh con từ khoảng 830 EUR lên 1 000 EUR; miễn thuế thu nhập cho các bà mẹ đi làm nuôi từ bốn con trở lên, có thể hạ ngưỡng xuống ba; duy trì lương hưu tháng 13 và triển khai thẻ gia đình. Gói này được ước tính vào tháng 6 khoảng 52 triệu EUR, và Hlas gắn điều kiện ủng hộ ngân sách với việc phản ánh đủ các biện pháp nói trên.
Lãnh đạo SNS Andrej Danko đề xuất cách tiếp cận “kỹ thuật”: nộp ngân sách cân bằng về mặt hình thức, rồi điều chỉnh bằng các sửa đổi ở nghị viện; ông kỳ vọng thâm hụt cuối cùng quanh 5% GDP. Ưu tiên của ông gồm xóa thuế giao dịch, đưa DPH về hai mức 10% và 20%, giảm gánh nặng cho hộ kinh doanh và doanh nghiệp nhỏ; với công ty TNHH nhỏ “đến 100 000 EUR” chỉ nộp tối đa 10% khoản đóng góp. Về lương hưu, SNS từng đòi tối thiểu 824 EUR/tháng cho người trên 90 tuổi, nhưng Danko nay nói đến thỏa thuận ôn hòa hơn: mọi người trên 85 tuổi nhận ít nhất 660 EUR/tháng.
Bộ trưởng Du lịch và Thể thao Rudolf Huliak, Chủ tịch Đảng Nông thôn (Strana vidieka), dồn trọng tâm vào hệ thống DPH, không theo hướng hạ thuế suất như Danko mà là hạn chế, thậm chí “hủy hoàn thuế DPH” trong ba lĩnh vực: công nghệ thông tin, quảng cáo và tư vấn. Ông ước tính thất thoát do hoàn thuế ở các mảng này là 1,1 tỷ EUR (trước đó nói tối thiểu 900 triệu EUR), song đây chỉ là con số do ông nêu, chưa được Bộ Tài chính xác nhận và từng thiếu sự ủng hộ trong liên minh.
Toàn bộ thương lượng xoay quanh việc đáp ứng nghĩa vụ pháp lý về ngân sách và các cam kết an sinh – thuế khóa của từng đảng, trước mắt được dự kiến phân xử tại Hội đồng liên minh và sau đó ở Národná rada vào cuối năm.
Chủ tịch câu lạc bộ nghị sĩ Ján Richter (Hlas) kỳ vọng dự thảo trình ra sẽ “99% là cuối cùng” và không gắn với bỏ phiếu tín nhiệm. Trên sóng Đài Truyền hình và Phát thanh Slovakia (STVR), ông nói liên minh đã thống nhất về các dự luật của chính phủ; còn đề xuất đảng phái như “kočíkovné” 1 000 EUR và các đề xuất nghị sĩ chủ yếu từ Hlas và SNS sẽ được ủng hộ vòng một, sau đó chỉnh sửa ở vòng hai với ý kiến của bộ trưởng phụ trách và bộ trưởng tài chính. Richter tin kết quả sẽ là tài chính công thuận lợi hơn so với thời điểm sau bầu cử 2023.
Chủ nhiệm câu lạc bộ của Đảng Tiến bộ Slovakia (Progresívne Slovensko, PS) Zuzana Mesterová cho rằng tình hình rất nghiêm trọng và liên minh đang hướng tới một ngân sách phục vụ vận động tranh cử, trong khi hiến pháp yêu cầu ngân sách cân bằng theo luật “phanh nợ công”. Bà chỉ trích việc không giữ được quỹ đạo giảm nợ công và nêu chưa rõ liệu Bộ trưởng Tài chính Ladislav Kamenický của Đảng Smer – Dân chủ Xã hội (SMER – sociálna demokracia, Smer) có đồng thời soạn một phương án cân bằng hay không.
Hlas đặt trọng tâm hỗ trợ gia đình: nâng trợ cấp khi sinh con từ khoảng 830 EUR lên 1 000 EUR; miễn thuế thu nhập cho các bà mẹ đi làm nuôi từ bốn con trở lên, có thể hạ ngưỡng xuống ba; duy trì lương hưu tháng 13 và triển khai thẻ gia đình. Gói này được ước tính vào tháng 6 khoảng 52 triệu EUR, và Hlas gắn điều kiện ủng hộ ngân sách với việc phản ánh đủ các biện pháp nói trên.
Lãnh đạo SNS Andrej Danko đề xuất cách tiếp cận “kỹ thuật”: nộp ngân sách cân bằng về mặt hình thức, rồi điều chỉnh bằng các sửa đổi ở nghị viện; ông kỳ vọng thâm hụt cuối cùng quanh 5% GDP. Ưu tiên của ông gồm xóa thuế giao dịch, đưa DPH về hai mức 10% và 20%, giảm gánh nặng cho hộ kinh doanh và doanh nghiệp nhỏ; với công ty TNHH nhỏ “đến 100 000 EUR” chỉ nộp tối đa 10% khoản đóng góp. Về lương hưu, SNS từng đòi tối thiểu 824 EUR/tháng cho người trên 90 tuổi, nhưng Danko nay nói đến thỏa thuận ôn hòa hơn: mọi người trên 85 tuổi nhận ít nhất 660 EUR/tháng.
Bộ trưởng Du lịch và Thể thao Rudolf Huliak, Chủ tịch Đảng Nông thôn (Strana vidieka), dồn trọng tâm vào hệ thống DPH, không theo hướng hạ thuế suất như Danko mà là hạn chế, thậm chí “hủy hoàn thuế DPH” trong ba lĩnh vực: công nghệ thông tin, quảng cáo và tư vấn. Ông ước tính thất thoát do hoàn thuế ở các mảng này là 1,1 tỷ EUR (trước đó nói tối thiểu 900 triệu EUR), song đây chỉ là con số do ông nêu, chưa được Bộ Tài chính xác nhận và từng thiếu sự ủng hộ trong liên minh.
Toàn bộ thương lượng xoay quanh việc đáp ứng nghĩa vụ pháp lý về ngân sách và các cam kết an sinh – thuế khóa của từng đảng, trước mắt được dự kiến phân xử tại Hội đồng liên minh và sau đó ở Národná rada vào cuối năm.
