Diễn đàn Kinh tế Thế giới (Światowe Forum Ekonomiczne) tại Davos (19–23/1) phát đi nhiều tín hiệu về tương lai quan hệ xuyên Đại Tây Dương, với căng thẳng châu Âu–Mỹ tăng lên và bất định trong định hướng an ninh của phương Tây. “Fakt” phỏng vấn Marek Budzisz, nhà phân tích của tổ chức nghiên cứu chính sách Strategy&Future (Strategy&Future), để rút ra các kết luận cho Ba Lan.

Sự kiện quy tụ các lãnh đạo như Tổng thống Karol Nawrocki, Donald Trump và tổng thư ký NATO Mark Rutte; phía chính phủ Ba Lan có Bộ trưởng Ngoại giao Radosław Sikorski. Theo Budzisz, cuộc gặp giữa Nawrocki và Trump mang thông điệp rõ ràng về đường lối thân Mỹ của Ba Lan.

Ông đánh giá tâm trạng trong quan hệ xuyên Đại Tây Dương đang “rõ ràng là xấu”. Dù không đòi hỏi hành động tức thời, điều này buộc các nước, trong đó có Ba Lan, phải dần xây dựng chính sách riêng khi quan hệ giữa các thành viên châu Âu của NATO với Mỹ nhiều khả năng tiếp tục xấu đi.

Một trọng điểm khác là các tiếng nói ở châu Âu kêu gọi đổi hướng chiến lược. Budzisz dẫn ví dụ phát biểu của Emmanuel Macron đề xuất tái định hướng về phía Trung Quốc để cân bằng ảnh hưởng của Mỹ, và cho rằng cả Ba Lan lẫn khu vực cần định hình một đường lối nhất quán trước các đề xuất như vậy.

Về vấn đề Greenland, ông coi đây chủ yếu mang ý nghĩa biểu tượng và sau can thiệp của tổng thư ký NATO, sự việc đã được xử lý chấp nhận được. Tuy nhiên, điều đáng lo là xu hướng chống Mỹ gia tăng trong giới tinh hoa châu Âu, trực tiếp tác động tới quan hệ xuyên Đại Tây Dương; trong bối cảnh đó, Ba Lan vẫn ủng hộ gắn kết chặt với Mỹ nhưng phải cân nhắc, điều chỉnh chính sách.

Budzisz nhấn mạnh cuộc gặp Nawrocki–Trump có giá trị tín hiệu, khẳng định ưu tiên thân Mỹ của Ba Lan. Ông đồng thời cho rằng châu Âu hiện “thiếu khả năng tự vệ”, nên đặt an ninh chỉ dựa vào châu Âu sẽ rủi ro cho Ba Lan; lựa chọn hợp lý là định hướng Mỹ và dựa vào sức mạnh liên minh với Mỹ, song không đồng nghĩa với thụ động: Ba Lan cần tăng đóng góp tự thân, củng cố liên kết khu vực và duy trì quan hệ tốt với Washington.

Theo ông, Davos năm nay mang “tính chất bước ngoặt”: sự tán thưởng dành cho một bài phát biểu bị đánh giá yếu của thủ tướng Canada cho thấy tâm thế chống Mỹ lấn át trong giới tinh hoa Tây Âu. Ông gọi đây là bước ngoặt tâm lý khi châu Âu bắt đầu nhìn Mỹ như đối thủ địa–chiến lược, điều mà ông coi là sai lầm nghiêm trọng.