Tóm tắt
Lũ quét và sạt lở tại vùng núi giữa Nepal và Tây Tạng gây thảm họa nghiêm trọng, cuốn trôi nhà cửa, đường sá, phương tiện. Nước, bùn và đá lao khoảng 100 km dọc sông Trishuli và Bhote Koshi, tàn phá Nuwakot, tràn qua cửa khẩu Rasuwagadhi và cả cảng Gyirong phía Tây Tạng, trong khi thời tiết xấu cản trở cứu hộ và nguy cơ lũ mới còn hiện hữu.
Cơ quan Khảo sát Địa chất Hoa Kỳ (USGS) xác định nguyên nhân ban đầu là khối băng lớn đổ sụp, tạo rung chấn tương đương độ lớn 5,2. Diễn biến sau đó tạo thành chuỗi sự kiện chết người; Giáo sư Mike Searle của Đại học Oxford (University of Oxford) nhận định vật liệu sạt lở có thể đã chặn sông tạm thời, nước dâng cao rồi phá vỡ đập, giải phóng một làn lũ bùn đá khổng lồ.
Nguy cơ lũ tiếp diễn vẫn cao. Trung tâm Quốc tế về Phát triển Tổng hợp Vùng Núi (ICIMOD) cảnh báo các đoạn sông Trishuli hẹp có thể bị tắc nghẽn bởi đống đổ nát; nhà chức trách Trung Quốc lưu ý một hồ do sạt lở hình thành với khoảng 2,5 triệu m3 nước, đã tràn tại hợp lưu Chhochen Khola và Purepu Tsangpo trước khi mực nước hạ nhẹ. Dự báo mưa lớn làm rủi ro tăng, song cũng có khả năng các hồ tự thoát nước; đến 30/8 xuất hiện thêm một hồ chắn thứ hai ở hạ lưu Tây Tạng.
Tính đến sáng 31/8, Nepal ghi nhận 903 người thiệt mạng và 4.247 người mất tích; phía Tây Tạng có ít nhất 16 người chết và 546 người mất tích, song có thể trùng lặp số liệu hai bên. Việc thu thập thông tin từ Tây Tạng rất khó do khu vực bị kiểm soát chặt và truyền thông nước ngoài tiếp cận hạn chế.
Công tác cứu hộ đã cứu được 8.730 người đến Chủ nhật; Bộ trưởng Ngoại giao Nepal Shisir Khanal nêu ưu tiên là tìm người mất tích và đưa trợ giúp nhanh nhất, trong khi Văn phòng Thủ tướng Balendra Shah tăng cường nhân lực ngày 28/8. Tại Trung Quốc, Tân Hoa xã (Xinhua) cho biết Chủ tịch Tập Cận Bình chủ trì họp khẩn; Đặc phái viên của Tổng thư ký Liên Hợp Quốc về giảm nhẹ rủi ro thiên tai Kamal Kishore kêu gọi hỗ trợ quốc tế.
Viện trợ bắt đầu được triển khai: Hoa Kỳ cam kết 500 nghìn USD (khoảng 431 nghìn EUR), Vương quốc Anh 5 triệu GBP (khoảng 5,84 triệu EUR); Không quân Ấn Độ chuyển gần 50 tấn hàng cứu trợ. Nhiều du khách nước ngoài mất tích gồm khoảng 320 người Ấn Độ, gần 100 người Trung Quốc, 90 người Mỹ, 62 người Ukraine, 51 người Malaysia (đi cùng Fishtail Tours and Travels), 41 người Australia, 33 người Anh, 30 người Canada và các nhóm nhỏ từ Hàn Quốc, Nam Phi, Bồ Đào Nha, Hà Lan, New Zealand; Đài Truyền hình Trung ương Trung Quốc (CCTV) nêu thêm 15 người Anh mất tích ở Tây Tạng.
Liên hệ với biến đổi khí hậu chưa thể khẳng định dứt khoát. Nhà địa chất Daniel Shugar cho rằng băng mỏng đi vì ấm lên toàn cầu có thể làm tăng rủi ro sạt lở; nhóm của nhà địa mạo Simon Cook tại Đại học Dundee (University of Dundee) ước đoán điểm sập ở phần thấp của sông băng gần đỉnh Langtang Lirung và cảnh báo sự tan rã tầng đất đóng băng vĩnh cửu (permafrost) sẽ làm sạt lở xảy ra thường xuyên hơn.
Cơ quan Khảo sát Địa chất Hoa Kỳ (USGS) xác định nguyên nhân ban đầu là khối băng lớn đổ sụp, tạo rung chấn tương đương độ lớn 5,2. Diễn biến sau đó tạo thành chuỗi sự kiện chết người; Giáo sư Mike Searle của Đại học Oxford (University of Oxford) nhận định vật liệu sạt lở có thể đã chặn sông tạm thời, nước dâng cao rồi phá vỡ đập, giải phóng một làn lũ bùn đá khổng lồ.
Nguy cơ lũ tiếp diễn vẫn cao. Trung tâm Quốc tế về Phát triển Tổng hợp Vùng Núi (ICIMOD) cảnh báo các đoạn sông Trishuli hẹp có thể bị tắc nghẽn bởi đống đổ nát; nhà chức trách Trung Quốc lưu ý một hồ do sạt lở hình thành với khoảng 2,5 triệu m3 nước, đã tràn tại hợp lưu Chhochen Khola và Purepu Tsangpo trước khi mực nước hạ nhẹ. Dự báo mưa lớn làm rủi ro tăng, song cũng có khả năng các hồ tự thoát nước; đến 30/8 xuất hiện thêm một hồ chắn thứ hai ở hạ lưu Tây Tạng.
Tính đến sáng 31/8, Nepal ghi nhận 903 người thiệt mạng và 4.247 người mất tích; phía Tây Tạng có ít nhất 16 người chết và 546 người mất tích, song có thể trùng lặp số liệu hai bên. Việc thu thập thông tin từ Tây Tạng rất khó do khu vực bị kiểm soát chặt và truyền thông nước ngoài tiếp cận hạn chế.
Công tác cứu hộ đã cứu được 8.730 người đến Chủ nhật; Bộ trưởng Ngoại giao Nepal Shisir Khanal nêu ưu tiên là tìm người mất tích và đưa trợ giúp nhanh nhất, trong khi Văn phòng Thủ tướng Balendra Shah tăng cường nhân lực ngày 28/8. Tại Trung Quốc, Tân Hoa xã (Xinhua) cho biết Chủ tịch Tập Cận Bình chủ trì họp khẩn; Đặc phái viên của Tổng thư ký Liên Hợp Quốc về giảm nhẹ rủi ro thiên tai Kamal Kishore kêu gọi hỗ trợ quốc tế.
Viện trợ bắt đầu được triển khai: Hoa Kỳ cam kết 500 nghìn USD (khoảng 431 nghìn EUR), Vương quốc Anh 5 triệu GBP (khoảng 5,84 triệu EUR); Không quân Ấn Độ chuyển gần 50 tấn hàng cứu trợ. Nhiều du khách nước ngoài mất tích gồm khoảng 320 người Ấn Độ, gần 100 người Trung Quốc, 90 người Mỹ, 62 người Ukraine, 51 người Malaysia (đi cùng Fishtail Tours and Travels), 41 người Australia, 33 người Anh, 30 người Canada và các nhóm nhỏ từ Hàn Quốc, Nam Phi, Bồ Đào Nha, Hà Lan, New Zealand; Đài Truyền hình Trung ương Trung Quốc (CCTV) nêu thêm 15 người Anh mất tích ở Tây Tạng.
Liên hệ với biến đổi khí hậu chưa thể khẳng định dứt khoát. Nhà địa chất Daniel Shugar cho rằng băng mỏng đi vì ấm lên toàn cầu có thể làm tăng rủi ro sạt lở; nhóm của nhà địa mạo Simon Cook tại Đại học Dundee (University of Dundee) ước đoán điểm sập ở phần thấp của sông băng gần đỉnh Langtang Lirung và cảnh báo sự tan rã tầng đất đóng băng vĩnh cửu (permafrost) sẽ làm sạt lở xảy ra thường xuyên hơn.
