Tóm tắt
Ferda Ataman, Ủy viên chống phân biệt đối xử của chính phủ Đức, kêu gọi khởi động thủ tục cấm Đảng Lựa chọn cho nước Đức (Alternatíva Németországnak, AfD) sau các chiến thắng bầu cử bang cuối tuần. Bà cho rằng không thể coi những kết quả này là bình thường khi một lực lượng bị xem là một phần thuộc cực hữu tiếp tục mạnh lên, và chỉ dựa vào trục xuất không thể ngăn cực hữu tiến gần quyền lực.
Ataman chỉ trích Hạ viện Liên bang Đức (Bundestag), Thượng viện Liên bang Đức (Bundesrat) và các quan chức chính phủ vì né tránh đề xuất cấm AfD vì tính toán chính trị. Bà nhấn mạnh Hiến pháp đã có cơ chế xử lý khi các lực lượng cực đoan mưu cầu quyền lực, và cần trao cơ hội cho Tòa án Hiến pháp Liên bang (szövetségi alkotmánybíróság) xem xét sự phù hợp hoạt động của AfD với Luật Cơ bản. Theo bà, các nhà lập pháp hoặc thành viên chính phủ nên đệ trình, xuất phát từ trách nhiệm với những nạn nhân từng bị Đức Quốc xã sát hại và các nhóm hiện bị cực hữu nhắm tới như người Do Thái, người Hồi giáo, người nhập cư, người khuyết tật và người đồng tính.
Lãnh đạo Liên minh Dân chủ Cơ đốc giáo (CDU) do Friedrich Merz đứng đầu nhóm họp khẩn sau thất bại ở bang Mecklenburg - Vorpommern và Berlin. Phó chủ tịch Karl-Josef Laumann khẳng định ban lãnh đạo đứng sau thủ tướng và chính phủ sẽ tiếp tục tại vị. Tại Mecklenburg - Vorpommern, CDU chỉ đạt 4,9%, lần đầu sau 81 năm không qua ngưỡng 5% ở bầu cử bang; tại Berlin, Đảng Cánh tả (Baloldal) dẫn đầu với 25,7%, CDU đạt 18,8% và AfD 16,3%.
Karin Prien, bộ trưởng phụ trách gia đình, cho rằng kết quả cho thấy CDU thiếu thấu cảm với vấn đề của người dân và cần thay đổi; bà nói bản thân Merz cũng hiểu phải điều chỉnh. Đồng chủ tịch Đảng Dân chủ Xã hội Đức (SPD) kiêm bộ trưởng Lao động Bärbel Bas nhận định không thể tiếp tục như cũ vì cử tri bất mãn với các cải cách sắp tới; Thủ hiến Manuela Schwesig ở Mecklenburg - Vorpommern cũng phê phán các cải cách của Merz.
Phía AfD, Leif-Erik Holm dự đoán Merz có thể rời quyền lực trước cuối năm; đồng chủ tịch Alice Weidel nói AfD đã thay CDU trở thành đảng đại chúng chi phối. Đồng chủ tịch Tino Chrupalla tuyên bố sẵn sàng đàm phán sau chiến thắng ở Mecklenburg - Vorpommern, dù kịch bản liên minh ba đảng giữa SPD, Baloldal và Đảng Xanh (Zöldek) được xem là khả dĩ hơn. Trả lời ARD và Đài Deutschlandfunk (Deutschlandfunk), ông kêu gọi CDU xét lại “tường lửa” cô lập AfD, nếu không sẽ đánh mất vị thế đảng đại chúng ở Đông Đức.
Trước đó đầu tháng 9, AfD cũng thắng lớn tại bang Sachsen-Anhalt (Szász-Anhalt) với gần 44% phiếu, dù không đạt đa số tuyệt đối.
Sự trỗi dậy của AfD và Baloldal làm dấy lên lo ngại từ Ủy ban Auschwitz Quốc tế (Nemzetközi Auschwitz Bizottság, IAK) và Hội đồng Trung ương Người Do Thái tại Đức (Zsidók Központi Tanácsa). IAK cảnh báo chiến thắng của AfD ở Mecklenburg - Vorpommern có thể làm xấu hình ảnh Đức, còn Hội đồng Trung ương Người Do Thái bày tỏ quan ngại về những biểu hiện bài Do Thái trong chiến dịch của Baloldal tại Berlin, kêu gọi SPD và Đảng Xanh không đưa Baloldal lên nắm quyền.
Ataman chỉ trích Hạ viện Liên bang Đức (Bundestag), Thượng viện Liên bang Đức (Bundesrat) và các quan chức chính phủ vì né tránh đề xuất cấm AfD vì tính toán chính trị. Bà nhấn mạnh Hiến pháp đã có cơ chế xử lý khi các lực lượng cực đoan mưu cầu quyền lực, và cần trao cơ hội cho Tòa án Hiến pháp Liên bang (szövetségi alkotmánybíróság) xem xét sự phù hợp hoạt động của AfD với Luật Cơ bản. Theo bà, các nhà lập pháp hoặc thành viên chính phủ nên đệ trình, xuất phát từ trách nhiệm với những nạn nhân từng bị Đức Quốc xã sát hại và các nhóm hiện bị cực hữu nhắm tới như người Do Thái, người Hồi giáo, người nhập cư, người khuyết tật và người đồng tính.
Lãnh đạo Liên minh Dân chủ Cơ đốc giáo (CDU) do Friedrich Merz đứng đầu nhóm họp khẩn sau thất bại ở bang Mecklenburg - Vorpommern và Berlin. Phó chủ tịch Karl-Josef Laumann khẳng định ban lãnh đạo đứng sau thủ tướng và chính phủ sẽ tiếp tục tại vị. Tại Mecklenburg - Vorpommern, CDU chỉ đạt 4,9%, lần đầu sau 81 năm không qua ngưỡng 5% ở bầu cử bang; tại Berlin, Đảng Cánh tả (Baloldal) dẫn đầu với 25,7%, CDU đạt 18,8% và AfD 16,3%.
Karin Prien, bộ trưởng phụ trách gia đình, cho rằng kết quả cho thấy CDU thiếu thấu cảm với vấn đề của người dân và cần thay đổi; bà nói bản thân Merz cũng hiểu phải điều chỉnh. Đồng chủ tịch Đảng Dân chủ Xã hội Đức (SPD) kiêm bộ trưởng Lao động Bärbel Bas nhận định không thể tiếp tục như cũ vì cử tri bất mãn với các cải cách sắp tới; Thủ hiến Manuela Schwesig ở Mecklenburg - Vorpommern cũng phê phán các cải cách của Merz.
Phía AfD, Leif-Erik Holm dự đoán Merz có thể rời quyền lực trước cuối năm; đồng chủ tịch Alice Weidel nói AfD đã thay CDU trở thành đảng đại chúng chi phối. Đồng chủ tịch Tino Chrupalla tuyên bố sẵn sàng đàm phán sau chiến thắng ở Mecklenburg - Vorpommern, dù kịch bản liên minh ba đảng giữa SPD, Baloldal và Đảng Xanh (Zöldek) được xem là khả dĩ hơn. Trả lời ARD và Đài Deutschlandfunk (Deutschlandfunk), ông kêu gọi CDU xét lại “tường lửa” cô lập AfD, nếu không sẽ đánh mất vị thế đảng đại chúng ở Đông Đức.
Trước đó đầu tháng 9, AfD cũng thắng lớn tại bang Sachsen-Anhalt (Szász-Anhalt) với gần 44% phiếu, dù không đạt đa số tuyệt đối.
Sự trỗi dậy của AfD và Baloldal làm dấy lên lo ngại từ Ủy ban Auschwitz Quốc tế (Nemzetközi Auschwitz Bizottság, IAK) và Hội đồng Trung ương Người Do Thái tại Đức (Zsidók Központi Tanácsa). IAK cảnh báo chiến thắng của AfD ở Mecklenburg - Vorpommern có thể làm xấu hình ảnh Đức, còn Hội đồng Trung ương Người Do Thái bày tỏ quan ngại về những biểu hiện bài Do Thái trong chiến dịch của Baloldal tại Berlin, kêu gọi SPD và Đảng Xanh không đưa Baloldal lên nắm quyền.
