Tóm tắt
Khoảng 160 triệu cử tri Brazil đi bầu vòng hai giữa Tổng thống Luiz Inacio Lula da Silva và ứng viên cực hữu Flavio Bolsonaro, con trai cựu tổng thống Jair Bolsonaro. Tòa án Bầu cử Tối cao (Tribunal Superior Eleitoral) cho biết các điểm bỏ phiếu đóng lúc 21:00 giờ Paris (17:00 giờ Brasilia), và kết quả chung cuộc dự kiến từ 00:30 đến 1:00 giờ Paris.
Tại châu Âu, nhiều điểm bầu của kiều bào nghiêng mạnh về Lula: ở Pháp Lula đạt 83,96% (10.676 phiếu), Tây Ban Nha 68,42% (9.293), Thụy Sĩ 56,68% (7.089), Hà Lan 80,13% (5.578), Bỉ 58,72% (3.064), trong khi Đức, Ý, Bồ Đào Nha chưa kiểm đủ. Kết quả ngoài châu Âu trái chiều: Nhật Bản Flavio 80,08% (28.538), Australia Lula 63,46% (6.017), UAE Flavio 54,56% (772), Liban Lula 87,32% (1.205), Israel Flavio 80,81% (699), Jordan Lula 90,51% (725). Không khí ủng hộ rực sắc đỏ của Đảng Lao động (Partido dos Trabalhadores) tràn ngập các phố ở Rio de Janeiro, cùng hình ảnh cử tri đi bầu trên khắp cả nước.
Cán cân cử tri vòng một cho thấy Lula trội hơn ở phụ nữ, người thu nhập bấp bênh, người Công giáo và nhóm trên 60 tuổi; Flavio dẫn trong tầng lớp trung lưu và thu hẹp cách biệt ở nhóm 16–24 tuổi. Tỷ lệ vắng mặt vòng một lên tới 21,08% (khoảng 33,4 triệu), khiến việc huy động người đã không đi bầu trở thành then chốt. Dù Brazil quy định bỏ phiếu bắt buộc, nhiều diện được miễn, và người vắng mặt có thể xin xác nhận với Tòa án Bầu cử Khu vực (Tribunal Regional Eleitoral - TRE); nếu không, có thể bị phạt tiền khoảng 2 EUR và chịu chế tài hành chính như mất thẻ cử tri sau ba lần vắng mặt liên tiếp, kéo theo nhiều hạn chế thủ tục.
Trên mạng xã hội, khẩu hiệu “Để Nordeste được bỏ phiếu” lan rộng sau khi các hãng Gol, Latam và Azul hủy chuyến từ miền nam ra đông bắc – khu vực truyền thống của Đảng Lao động. Gol hứa tăng chuyến, còn Latam và Azul chưa giải thích các hủy chuyến tới Recife và Fortaleza. Trước đó, Chủ tịch Tòa án Bầu cử Tối cao Kassio Nunes Marques hủy quyết định của tòa liên bang buộc nhà nước bảo đảm phương tiện đưa cử tri bản địa tới điểm bầu, trong bối cảnh nhiều cộng đồng phải di chuyển đường xa, tốn kém; các thẻ hashtag kêu gọi “để người bản địa được bỏ phiếu” lan tỏa cùng cảnh ga bến đông nghịt cờ đỏ.
Trong ngày bầu cử, Lula kêu gọi “bảo vệ quốc kỳ”, cáo buộc Flavio muốn “cai trị với lá cờ Mỹ”. Ông tự nhận là người bảo vệ dân chủ, nêu thành tích giảm thất nghiệp và kiểm soát lạm phát trong nhiệm kỳ trước, song cử tri vẫn bức xúc về chi phí sinh hoạt và bạo lực. Flavio chủ trương xích lại gần Mỹ, mạnh tay chống tội phạm và cắt giảm chi tiêu công; ông tự mô tả “ôn hòa hơn” cha mình và hứa nếu đắc cử sẽ tìm cách trả tự do cho Jair Bolsonaro, người đang thụ án 27 năm quản thúc tại gia liên quan nỗ lực bám giữ quyền lực sau thất bại năm 2022. Tương phản môi trường cũng được nhắc lại: rừng Amazon bị tàn phá nhanh dưới thời Jair Bolsonaro, còn dưới Lula thì nạn phá rừng giảm xuống mức thấp nhất bốn thập niên.
Khảo sát Datafolha sát ngày bầu cử ghi nhận Flavio 51% và Lula 49%, trong sai số thống kê, cho thấy cuộc đua cực kỳ sít sao. Ở Nghị viện, Đảng Tự do (Partido Liberal - PL) của Flavio giành 19/54 ghế Thượng viện bầu mới, nâng lên 28/81 ghế; với đồng minh, nhóm này dự kiến nắm đa số 43/81 trong năm 2027, và Rogerio Marinho nhiều khả năng làm chủ tịch Thượng viện. Đảng Lao động chỉ đắc cử 6 thượng nghị sĩ ở vùng Đông Bắc; tại São Paulo, Marina Silva và Simone Tebet đều thất bại trước PL. Ở địa phương, cán cân ngả phải rõ rệt: Tarcisio de Freitas tái đắc cử thống đốc São Paulo với 62,6%, còn tại Rio de Janeiro, Eduardo Paes bất ngờ kém Douglas Ruas trước vòng hai.
Ngoài tranh đua chính trị, hồ sơ của Flavio Bolsonaro còn bị phủ bóng bởi các nghi vấn tham nhũng nhiều năm qua, song không cản bước thăng tiến của ông. Về truyền thông số, chiến dịch của Lula cáo buộc Meta can thiệp thiên lệch cho đối thủ trong giai đoạn giữa hai vòng, nêu các hạn chế tài khoản, quảng bá và công cụ AI của WhatsApp; đơn đã gửi Tòa án Bầu cử Tối cao. Meta nói đó là lỗi kỹ thuật toàn cầu và phủ nhận thiên vị, song hoài nghi vẫn tồn tại.
Tại châu Âu, nhiều điểm bầu của kiều bào nghiêng mạnh về Lula: ở Pháp Lula đạt 83,96% (10.676 phiếu), Tây Ban Nha 68,42% (9.293), Thụy Sĩ 56,68% (7.089), Hà Lan 80,13% (5.578), Bỉ 58,72% (3.064), trong khi Đức, Ý, Bồ Đào Nha chưa kiểm đủ. Kết quả ngoài châu Âu trái chiều: Nhật Bản Flavio 80,08% (28.538), Australia Lula 63,46% (6.017), UAE Flavio 54,56% (772), Liban Lula 87,32% (1.205), Israel Flavio 80,81% (699), Jordan Lula 90,51% (725). Không khí ủng hộ rực sắc đỏ của Đảng Lao động (Partido dos Trabalhadores) tràn ngập các phố ở Rio de Janeiro, cùng hình ảnh cử tri đi bầu trên khắp cả nước.
Cán cân cử tri vòng một cho thấy Lula trội hơn ở phụ nữ, người thu nhập bấp bênh, người Công giáo và nhóm trên 60 tuổi; Flavio dẫn trong tầng lớp trung lưu và thu hẹp cách biệt ở nhóm 16–24 tuổi. Tỷ lệ vắng mặt vòng một lên tới 21,08% (khoảng 33,4 triệu), khiến việc huy động người đã không đi bầu trở thành then chốt. Dù Brazil quy định bỏ phiếu bắt buộc, nhiều diện được miễn, và người vắng mặt có thể xin xác nhận với Tòa án Bầu cử Khu vực (Tribunal Regional Eleitoral - TRE); nếu không, có thể bị phạt tiền khoảng 2 EUR và chịu chế tài hành chính như mất thẻ cử tri sau ba lần vắng mặt liên tiếp, kéo theo nhiều hạn chế thủ tục.
Trên mạng xã hội, khẩu hiệu “Để Nordeste được bỏ phiếu” lan rộng sau khi các hãng Gol, Latam và Azul hủy chuyến từ miền nam ra đông bắc – khu vực truyền thống của Đảng Lao động. Gol hứa tăng chuyến, còn Latam và Azul chưa giải thích các hủy chuyến tới Recife và Fortaleza. Trước đó, Chủ tịch Tòa án Bầu cử Tối cao Kassio Nunes Marques hủy quyết định của tòa liên bang buộc nhà nước bảo đảm phương tiện đưa cử tri bản địa tới điểm bầu, trong bối cảnh nhiều cộng đồng phải di chuyển đường xa, tốn kém; các thẻ hashtag kêu gọi “để người bản địa được bỏ phiếu” lan tỏa cùng cảnh ga bến đông nghịt cờ đỏ.
Trong ngày bầu cử, Lula kêu gọi “bảo vệ quốc kỳ”, cáo buộc Flavio muốn “cai trị với lá cờ Mỹ”. Ông tự nhận là người bảo vệ dân chủ, nêu thành tích giảm thất nghiệp và kiểm soát lạm phát trong nhiệm kỳ trước, song cử tri vẫn bức xúc về chi phí sinh hoạt và bạo lực. Flavio chủ trương xích lại gần Mỹ, mạnh tay chống tội phạm và cắt giảm chi tiêu công; ông tự mô tả “ôn hòa hơn” cha mình và hứa nếu đắc cử sẽ tìm cách trả tự do cho Jair Bolsonaro, người đang thụ án 27 năm quản thúc tại gia liên quan nỗ lực bám giữ quyền lực sau thất bại năm 2022. Tương phản môi trường cũng được nhắc lại: rừng Amazon bị tàn phá nhanh dưới thời Jair Bolsonaro, còn dưới Lula thì nạn phá rừng giảm xuống mức thấp nhất bốn thập niên.
Khảo sát Datafolha sát ngày bầu cử ghi nhận Flavio 51% và Lula 49%, trong sai số thống kê, cho thấy cuộc đua cực kỳ sít sao. Ở Nghị viện, Đảng Tự do (Partido Liberal - PL) của Flavio giành 19/54 ghế Thượng viện bầu mới, nâng lên 28/81 ghế; với đồng minh, nhóm này dự kiến nắm đa số 43/81 trong năm 2027, và Rogerio Marinho nhiều khả năng làm chủ tịch Thượng viện. Đảng Lao động chỉ đắc cử 6 thượng nghị sĩ ở vùng Đông Bắc; tại São Paulo, Marina Silva và Simone Tebet đều thất bại trước PL. Ở địa phương, cán cân ngả phải rõ rệt: Tarcisio de Freitas tái đắc cử thống đốc São Paulo với 62,6%, còn tại Rio de Janeiro, Eduardo Paes bất ngờ kém Douglas Ruas trước vòng hai.
Ngoài tranh đua chính trị, hồ sơ của Flavio Bolsonaro còn bị phủ bóng bởi các nghi vấn tham nhũng nhiều năm qua, song không cản bước thăng tiến của ông. Về truyền thông số, chiến dịch của Lula cáo buộc Meta can thiệp thiên lệch cho đối thủ trong giai đoạn giữa hai vòng, nêu các hạn chế tài khoản, quảng bá và công cụ AI của WhatsApp; đơn đã gửi Tòa án Bầu cử Tối cao. Meta nói đó là lỗi kỹ thuật toàn cầu và phủ nhận thiên vị, song hoài nghi vẫn tồn tại.