Tóm tắt
Donald Trump, Mette Frederiksenová và Jens-Frederik Nielsen ký thỏa thuận về Greenland bên lề Đại hội đồng Liên Hợp Quốc tại New York. Văn kiện tập trung vào lợi ích an ninh của Mỹ trên hòn đảo Bắc Cực, được Trump gọi là cột mốc cho an ninh của Mỹ, Bắc Cực và châu Âu.
Theo thỏa thuận, một Greenland độc lập trong tương lai sẽ tiếp tục là thành viên Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) và tuân thủ các điều kiện kèm theo. Nielsen mô tả đây là “thắng lợi ba bên”, nhấn mạnh quyền lợi của người dân Greenland, định hướng phát triển, và coi văn kiện là bước cập nhật hiệp ước phòng thủ năm 1951 cho bối cảnh năm 2026.
Hiệp ước năm 1951 cho phép Mỹ xây dựng cơ sở quân sự ở Greenland sau khi thông báo trước cho chính quyền địa phương. Từ khi trở lại Nhà Trắng, Trump coi các sắp xếp cũ là thiếu, từng nêu ý định Mỹ nên giành được hòn đảo và không loại trừ sử dụng vũ lực, lập luận rằng Đan Mạch khó đối phó Trung Quốc và Nga. Ông cho biết thỏa thuận mới giải quyết triệt để quan ngại của Mỹ, trao cho Washington quyền kiểm soát thường trực an ninh ở Greenland và không nước nào có thể lập căn cứ tại đây nếu thiếu sự đồng ý của Mỹ.
Frederiksenová nói văn kiện có thể có hiệu lực vĩnh viễn, ngăn kẻ thù của Mỹ chi phối hòn đảo và đồng thời giúp tăng hiện diện của nhiều đồng minh tại Bắc Cực. Bà khẳng định thỏa thuận công nhận chủ quyền lãnh thổ của Vương quốc Đan Mạch.
Tổng thư ký NATO Mark Rutte hoan nghênh thỏa thuận, coi đây là sự tăng cường an ninh tập thể châu Âu và Bắc Mỹ. Nếu Greenland tuyên bố độc lập khỏi Vương quốc Đan Mạch, hòn đảo vẫn ở lại NATO. Greenland từng là thuộc địa của Đan Mạch đến thập niên 1950, có quyền tự trị từ năm 1979, còn Copenhagen kiểm soát đối ngoại, quốc phòng và chính sách tiền tệ; từ 2009 Greenland có quyền tổ chức trưng cầu dân ý về độc lập toàn phần.
Mỹ được quyền triển khai một phần hệ thống phòng thủ tên lửa Golden Dome tại Greenland, mở căn cứ mới ở Narsarsuaq (phía nam) và Mestersvig (bờ đông), đồng thời mở rộng, hiện đại hóa căn cứ Pituffik ở tây bắc, nơi Mỹ gọi là căn cứ vũ trụ.
Thỏa thuận dài mười trang cũng chặn nhà đầu tư từ các nước ngoài Liên minh châu Âu và NATO tiếp cận các lĩnh vực nhạy cảm; các nước ngoài NATO không được lập cơ sở quân sự có hoặc không có người vận hành. Mỹ cam kết sử dụng quyền tiếp cận đảo theo cách tôn trọng xã hội và lối sống của người Greenland. Văn kiện còn phải qua các bước nghị viện cần thiết trong Vương quốc Đan Mạch.
Theo thỏa thuận, một Greenland độc lập trong tương lai sẽ tiếp tục là thành viên Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) và tuân thủ các điều kiện kèm theo. Nielsen mô tả đây là “thắng lợi ba bên”, nhấn mạnh quyền lợi của người dân Greenland, định hướng phát triển, và coi văn kiện là bước cập nhật hiệp ước phòng thủ năm 1951 cho bối cảnh năm 2026.
Hiệp ước năm 1951 cho phép Mỹ xây dựng cơ sở quân sự ở Greenland sau khi thông báo trước cho chính quyền địa phương. Từ khi trở lại Nhà Trắng, Trump coi các sắp xếp cũ là thiếu, từng nêu ý định Mỹ nên giành được hòn đảo và không loại trừ sử dụng vũ lực, lập luận rằng Đan Mạch khó đối phó Trung Quốc và Nga. Ông cho biết thỏa thuận mới giải quyết triệt để quan ngại của Mỹ, trao cho Washington quyền kiểm soát thường trực an ninh ở Greenland và không nước nào có thể lập căn cứ tại đây nếu thiếu sự đồng ý của Mỹ.
Frederiksenová nói văn kiện có thể có hiệu lực vĩnh viễn, ngăn kẻ thù của Mỹ chi phối hòn đảo và đồng thời giúp tăng hiện diện của nhiều đồng minh tại Bắc Cực. Bà khẳng định thỏa thuận công nhận chủ quyền lãnh thổ của Vương quốc Đan Mạch.
Tổng thư ký NATO Mark Rutte hoan nghênh thỏa thuận, coi đây là sự tăng cường an ninh tập thể châu Âu và Bắc Mỹ. Nếu Greenland tuyên bố độc lập khỏi Vương quốc Đan Mạch, hòn đảo vẫn ở lại NATO. Greenland từng là thuộc địa của Đan Mạch đến thập niên 1950, có quyền tự trị từ năm 1979, còn Copenhagen kiểm soát đối ngoại, quốc phòng và chính sách tiền tệ; từ 2009 Greenland có quyền tổ chức trưng cầu dân ý về độc lập toàn phần.
Mỹ được quyền triển khai một phần hệ thống phòng thủ tên lửa Golden Dome tại Greenland, mở căn cứ mới ở Narsarsuaq (phía nam) và Mestersvig (bờ đông), đồng thời mở rộng, hiện đại hóa căn cứ Pituffik ở tây bắc, nơi Mỹ gọi là căn cứ vũ trụ.
Thỏa thuận dài mười trang cũng chặn nhà đầu tư từ các nước ngoài Liên minh châu Âu và NATO tiếp cận các lĩnh vực nhạy cảm; các nước ngoài NATO không được lập cơ sở quân sự có hoặc không có người vận hành. Mỹ cam kết sử dụng quyền tiếp cận đảo theo cách tôn trọng xã hội và lối sống của người Greenland. Văn kiện còn phải qua các bước nghị viện cần thiết trong Vương quốc Đan Mạch.
