Tiến trình đàm phán giữa Mỹ và Iran bị đe dọa nghiêm trọng sau khi Israel yêu cầu sơ tán tại miền nam Lebanon, dấu hiệu lệnh ngừng bắn giữa Israel và Hezbollah có nguy cơ vỡ.

Hãng tin Reuters (Reuters) ghi nhận Washington và Tehran tiếp tục lời qua tiếng lại. Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) tuyên bố Mỹ chỉ còn hai lựa chọn: một chiến dịch quân sự “bất khả thi” hoặc một “thỏa thuận tồi”, đồng thời nói phạm vi ra quyết định của Mỹ đã thu hẹp. Thứ trưởng Ngoại giao Iran Kazem Gharibabadi nhấn mạnh quả bóng đang ở phía Mỹ và Iran sẵn sàng cho cả hai con đường.

Tổng thống Mỹ Donald Trump viết trên Truth Social rằng ông sẽ xem xét kế hoạch Iran gửi sang nhưng khó có thể chấp nhận, cho rằng Iran chưa trả giá đủ cho “47 năm” hành động của mình. Cố vấn quân sự của Lãnh tụ tối cao Iran Mojtaba Khamenei, ông Mohsen Rezaei, cảnh báo trên X rằng lực lượng Iran sẵn sàng đánh chìm tàu chiến Mỹ và biến tàu sân bay thành “nghĩa địa”.

Lực lượng Phòng vệ Israel (IDF) ngày 3-5 phát cảnh báo khẩn, yêu cầu cư dân của 11 thị trấn và làng ở Nam Lebanon rời nhà, di chuyển ít nhất 1.000m tới khu vực trống. Israel cáo buộc Hezbollah vi phạm lệnh ngừng bắn và cảnh báo bất kỳ ai ở gần tay súng hay cơ sở của Hezbollah đều có nguy cơ bị tấn công. Dù lệnh ngừng bắn tồn tại, hai bên vẫn nhiều lần tố nhau vi phạm và tấn công hạn chế.

Nguy cơ sụp đổ ngừng bắn đe dọa đẩy đàm phán Mỹ - Iran vào bế tắc sâu hơn. Tehran nhiều lần nêu điều kiện không thể tiếp tục đối thoại nếu Lebanon không duy trì ngừng bắn; trong đề xuất hòa bình 14 điểm gửi Washington, Iran yêu cầu chấm dứt chiến tranh trên mọi mặt trận, bao gồm Lebanon.

Ngoại trưởng Đức Johann Wadephul điện đàm với Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi, kêu gọi Iran mở lại eo biển Hormuz và từ bỏ hoàn toàn vũ khí hạt nhân. Ông khẳng định Đức ủng hộ giải pháp đàm phán và, với tư cách đồng minh thân cận của Mỹ, chia sẻ mục tiêu về Iran. Bối cảnh là nỗ lực hạ nhiệt căng thẳng giữa ông Trump và Thủ tướng Đức Friedrich Merz; Washington thông báo rút 5.000 binh sĩ khỏi các căn cứ ở Đức và dự kiến nâng thuế ô tô, xe tải nhập từ Liên minh châu Âu từ 15% lên 25%.

Song song, Israel thúc đẩy hiện đại hóa quân sự khi đặt mua thêm hai phi đội F-35 và F-15IA từ Mỹ, bước khởi đầu trong kế hoạch 350 tỉ shekel (119 tỉ USD) nhằm tăng cường năng lực quốc phòng.