Tóm tắt
Manuela Schwesigová kêu gọi cử tri ngăn Đảng Sự lựa chọn cho nước Đức (Alternative für Deutschland, AfD) nắm quyền sau khi AfD đạt gần 44% ở Sasko‑Anhaltsko. Bà đóng khung cuộc đối đầu bằng khẩu hiệu nhấn mạnh giới: “người phụ nữ chống màu xanh”, cảnh báo AfD “đáng sợ và phân biệt giới” và có thể xóa bỏ thành quả quyền phụ nữ. Meklenbursko‑Přední Pomořansko là bang đông bắc Đức với hơn 1,5 triệu dân, kinh tế yếu và dân số giảm so với thời điểm thống nhất.
Tại Schwerin, Schwesigová trực tiếp đối đầu lãnh đạo AfD Leif‑Erik Holm, biến cuộc bầu cử thành cuộc chọn lựa cá nhân. Đảng Dân chủ Xã hội Đức (SPD) đang phục hồi mạnh ở bang này (33–34%) sau khi từng rơi xuống 19%, còn AfD dẫn nhẹ khoảng 37% theo Politbarometer của Đài Truyền hình ZDF (ZDF). Nhà khoa học chính trị Wolfgang Muno từ Đại học Rostock (Universität Rostock) cho rằng sức hút AfD pha trộn chủ nghĩa dân tộc, phản đối nhập cư, cảm giác bị bỏ lại ở nông thôn và mất niềm tin vào chính đảng lẫn dân chủ. SPD vì thế cá nhân hóa chiến dịch quanh câu hỏi “ai nên lãnh đạo”, tận dụng mức độ nhận diện gần như tuyệt đối của Schwesigová.
Schwesigová xây dựng vị thế qua nhiều năm: vào chính quyền bang từ 2008, năm 2013 được Sigmar Gabriel đưa lên Berlin giữ chức Bộ trưởng Liên bang về gia đình trong nội các Angela Merkel, rồi trở lại Schwerin năm 2017 để làm thủ hiến. Thành tích cầm quyền được đánh giá vững trong bối cảnh kinh tế yếu, nhấn mạnh tăng lương và chăm sóc trẻ miễn phí. Năm 2019, bà vượt qua ung thư vú và sớm trở lại công việc. Từng bị mỉa mai là “Küsten‑Barbie”, nay bà tự trình hiện như biểu tượng ổn định.
Quan hệ với Nga là điểm gai góc trong sự nghiệp của bà. Trước chiến tranh, Schwesigová ủng hộ Nord Stream 2 như một dự án kinh tế phù hợp với đường lối liên bang, song thừa nhận đã lầm khi sau năm 2014 vẫn tin vào chung sống hòa bình quanh biển Baltic. Ủy ban điều tra của nghị viện bang xem xét vai trò của chính quyền bang trong việc hoàn tất dự án nhưng kết luận bị chia rẽ: SPD và Đảng Cánh tả (Die Linke) phủ nhận sai phạm, còn Liên minh Dân chủ Cơ đốc giáo (CDU) và Đảng Xanh (Bündnis 90/Die Grünen) chỉ trích sự gần gũi với Moskva và thiếu minh bạch. Hiện bà bác khả năng khôi phục dòng khí Nga qua Nord Stream dưới thời Vladimir Putin, coi sai lầm chính là niềm tin “thương mại giữ hòa bình”.
Nghịch lý chiến dịch: người từng bảo vệ Nord Stream 2 nay đối đầu AfD, lực lượng muốn khôi phục một phần quan hệ với Nga, mở lại Nord Stream và chấm dứt hỗ trợ quân sự cho Ukraine. Holm công kích sự trì trệ sau nhiều năm SPD cầm quyền, nêu giá năng lượng, giáo dục và chi phí cứu các xưởng đóng tàu. Về di cư, Schwesigová ủng hộ trục xuất người không có quyền lưu trú và tội phạm, đồng thời bảo vệ quyền tị nạn và nhập cư lao động; AfD đòi lập “cảnh sát trục xuất”, siết nhận đơn tị nạn và giảm cơ sở lưu trú. Muno nhận định AfD nay là đảng cực hữu với chống tinh hoa, chống nhập cư và chủ nghĩa siêu dân tộc, có mạng lưới vùng mạnh ở miền đông.
Holm cố trình bày AfD địa phương như bảo thủ ôn hòa, viện dẫn việc cơ quan phản gián bang chưa gắn nhãn cực hữu cho tổ chức này. Dù vậy, danh sách ứng cử có các nhân vật phát ngôn cực đoan như Tommy Thormann hay quá khứ cực hữu của Dario Seifert, và Holm không tách mình khỏi Björn Höcke. Điểm yếu của AfD là bản thân Holm kém được ưa thích hơn chính đảng: ông có tỷ lệ đánh giá tích cực 24% và tiêu cực 40%, trong khi Schwesigová ở mức 46% tích cực và 25% tiêu cực; chỉ 28% muốn Holm làm thủ hiến, 61% muốn Schwesigová tiếp tục.
Chiến lược cuối chiến dịch của SPD là khẳng định Schwesigová là lựa chọn thực tế duy nhất chống AfD, kéo theo hệ quả phụ: CDU rơi quanh 7% và lo nguy cơ lần đầu vắng mặt ở nghị viện bang, còn Đảng Xanh chật vật sát ngưỡng 5%. Franziska Brantnerová cảnh báo thắng lợi của Schwesigová vô nghĩa nếu Đảng Xanh không vào nghị viện. Liên minh SPD–Đảng Cánh tả hiện thiếu đa số; nếu Đảng Xanh vượt ngưỡng, có thể hình thành tam đảng SPD–Đảng Cánh tả–Đảng Xanh; nếu không, có thể cần CDU để tạo đa số. Trường hợp cả CDU lẫn Đảng Xanh đều trượt, bức tranh “đỏ đối đầu xanh dương” sẽ để lại hai khối lớn với rất ít phương án lập chính quyền không có AfD.
Tại Schwerin, Schwesigová trực tiếp đối đầu lãnh đạo AfD Leif‑Erik Holm, biến cuộc bầu cử thành cuộc chọn lựa cá nhân. Đảng Dân chủ Xã hội Đức (SPD) đang phục hồi mạnh ở bang này (33–34%) sau khi từng rơi xuống 19%, còn AfD dẫn nhẹ khoảng 37% theo Politbarometer của Đài Truyền hình ZDF (ZDF). Nhà khoa học chính trị Wolfgang Muno từ Đại học Rostock (Universität Rostock) cho rằng sức hút AfD pha trộn chủ nghĩa dân tộc, phản đối nhập cư, cảm giác bị bỏ lại ở nông thôn và mất niềm tin vào chính đảng lẫn dân chủ. SPD vì thế cá nhân hóa chiến dịch quanh câu hỏi “ai nên lãnh đạo”, tận dụng mức độ nhận diện gần như tuyệt đối của Schwesigová.
Schwesigová xây dựng vị thế qua nhiều năm: vào chính quyền bang từ 2008, năm 2013 được Sigmar Gabriel đưa lên Berlin giữ chức Bộ trưởng Liên bang về gia đình trong nội các Angela Merkel, rồi trở lại Schwerin năm 2017 để làm thủ hiến. Thành tích cầm quyền được đánh giá vững trong bối cảnh kinh tế yếu, nhấn mạnh tăng lương và chăm sóc trẻ miễn phí. Năm 2019, bà vượt qua ung thư vú và sớm trở lại công việc. Từng bị mỉa mai là “Küsten‑Barbie”, nay bà tự trình hiện như biểu tượng ổn định.
Quan hệ với Nga là điểm gai góc trong sự nghiệp của bà. Trước chiến tranh, Schwesigová ủng hộ Nord Stream 2 như một dự án kinh tế phù hợp với đường lối liên bang, song thừa nhận đã lầm khi sau năm 2014 vẫn tin vào chung sống hòa bình quanh biển Baltic. Ủy ban điều tra của nghị viện bang xem xét vai trò của chính quyền bang trong việc hoàn tất dự án nhưng kết luận bị chia rẽ: SPD và Đảng Cánh tả (Die Linke) phủ nhận sai phạm, còn Liên minh Dân chủ Cơ đốc giáo (CDU) và Đảng Xanh (Bündnis 90/Die Grünen) chỉ trích sự gần gũi với Moskva và thiếu minh bạch. Hiện bà bác khả năng khôi phục dòng khí Nga qua Nord Stream dưới thời Vladimir Putin, coi sai lầm chính là niềm tin “thương mại giữ hòa bình”.
Nghịch lý chiến dịch: người từng bảo vệ Nord Stream 2 nay đối đầu AfD, lực lượng muốn khôi phục một phần quan hệ với Nga, mở lại Nord Stream và chấm dứt hỗ trợ quân sự cho Ukraine. Holm công kích sự trì trệ sau nhiều năm SPD cầm quyền, nêu giá năng lượng, giáo dục và chi phí cứu các xưởng đóng tàu. Về di cư, Schwesigová ủng hộ trục xuất người không có quyền lưu trú và tội phạm, đồng thời bảo vệ quyền tị nạn và nhập cư lao động; AfD đòi lập “cảnh sát trục xuất”, siết nhận đơn tị nạn và giảm cơ sở lưu trú. Muno nhận định AfD nay là đảng cực hữu với chống tinh hoa, chống nhập cư và chủ nghĩa siêu dân tộc, có mạng lưới vùng mạnh ở miền đông.
Holm cố trình bày AfD địa phương như bảo thủ ôn hòa, viện dẫn việc cơ quan phản gián bang chưa gắn nhãn cực hữu cho tổ chức này. Dù vậy, danh sách ứng cử có các nhân vật phát ngôn cực đoan như Tommy Thormann hay quá khứ cực hữu của Dario Seifert, và Holm không tách mình khỏi Björn Höcke. Điểm yếu của AfD là bản thân Holm kém được ưa thích hơn chính đảng: ông có tỷ lệ đánh giá tích cực 24% và tiêu cực 40%, trong khi Schwesigová ở mức 46% tích cực và 25% tiêu cực; chỉ 28% muốn Holm làm thủ hiến, 61% muốn Schwesigová tiếp tục.
Chiến lược cuối chiến dịch của SPD là khẳng định Schwesigová là lựa chọn thực tế duy nhất chống AfD, kéo theo hệ quả phụ: CDU rơi quanh 7% và lo nguy cơ lần đầu vắng mặt ở nghị viện bang, còn Đảng Xanh chật vật sát ngưỡng 5%. Franziska Brantnerová cảnh báo thắng lợi của Schwesigová vô nghĩa nếu Đảng Xanh không vào nghị viện. Liên minh SPD–Đảng Cánh tả hiện thiếu đa số; nếu Đảng Xanh vượt ngưỡng, có thể hình thành tam đảng SPD–Đảng Cánh tả–Đảng Xanh; nếu không, có thể cần CDU để tạo đa số. Trường hợp cả CDU lẫn Đảng Xanh đều trượt, bức tranh “đỏ đối đầu xanh dương” sẽ để lại hai khối lớn với rất ít phương án lập chính quyền không có AfD.
