Ngày 19/12, Công ty cổ phần Tập đoàn Hòa Phát (Hòa Phát) và Tập đoàn Vingroup (Vingroup) cùng khởi công hai dự án nhà máy thép quy mô lớn, có thể tái định hình thị trường. Công ty Chứng khoán KB Việt Nam (KBSV) nhận định nếu hợp tác Vingroup–Pomina thành công, thị phần các nhà sản xuất khác có thể bị thách thức, song rủi ro ngắn - trung hạn với Hòa Phát hiện khá hạn chế.

Tại Quảng Ngãi, Hòa Phát khởi công Nhà máy sản xuất ray đường sắt và thép đặc biệt Hòa Phát Dung Quất, quy mô 15 ha, tổng vốn 10.000 tỷ đồng, công suất thiết kế 700.000 tấn/năm. Dây chuyền dự kiến hoàn thành sau 20 tháng, ra sản phẩm ray đường sắt tốc độ cao đầu tiên vào quý 1/2027, phục vụ đặt hàng của Chính phủ, các dự án trọng điểm và xuất khẩu.

Tại Hà Tĩnh, Vingroup khởi động Nhà máy sản xuất thép VinMetal Hà Tĩnh tổng vốn gần 80.000 tỷ đồng, sử dụng hơn 461 ha đất, công suất giai đoạn đầu khoảng 5 triệu tấn/năm. VinMetal định hướng sản xuất thép xây dựng, thép cuộn cán nóng (HRC), thép cường độ cao và hợp kim đặc chủng cho xe điện và hạ tầng tốc độ cao; quy mô gần bằng Dung Quất 2 thể hiện tham vọng lớn của ông Phạm Nhật Vượng.

Trước đó, Vingroup công bố cho Công ty cổ phần Thép Pomina (Pomina) vay vốn lưu động lãi suất 0% tối đa 2 năm và ưu tiên làm nhà cung cấp cho hệ sinh thái. Pomina từng nắm gần 30% thị phần thép xây dựng nhưng suy giảm khi Hòa Phát vươn lên; hiện có 1 dây chuyền thép xây dựng và 1 lò cao 1,1/1,5 triệu tấn/năm. Thiếu kinh nghiệm vận hành khiến lò cao nhiều lần dừng, lỗ kéo dài từ quý 2/2022, nợ vay chiếm 65% tài sản và vốn chủ sở hữu âm cuối quý 3/2025.

Theo KBSV, hỗ trợ vốn và kinh nghiệm quản trị từ Vingroup có thể giúp Pomina tối ưu công suất, cải thiện tiêu thụ nếu được bao tiêu 100%, qua đó cải thiện EBITDA và giảm áp lực nợ. Vinhomes – Vincons có thể hưởng lợi từ nguồn thép xây dựng giá cạnh tranh; 1,5 triệu tấn/năm tương đương khoảng 15% tiêu thụ toàn ngành 2024. Tuy vậy, Pomina hiện chỉ còn khoảng 1% thị phần và giá bán cao hơn 2% so với đối thủ; Vingroup cần thời gian đầu tư nâng cấp dây chuyền, giảm chi phí.

KBSV đánh giá tác động tiêu cực đến kết quả kinh doanh của Hòa Phát trong ngắn - trung hạn là hạn chế nhờ thị phần xây dựng khoảng 38% và lợi thế quy mô giúp tối ưu chi phí, cạnh tranh về giá. Hòa Phát cũng định hướng tăng sản lượng HRC và thép chất lượng cao cho công nghiệp, giảm phụ thuộc vào thép xây dựng.

Triển vọng 2026–2027 của Hòa Phát được kỳ vọng tích cực nhờ nguồn cung Bất động sản dân dụng cải thiện, đầu tư công được đẩy mạnh và hai lò cao Dung Quất 2 đi vào hoạt động. KBSV dự báo giá thép hồi phục theo nhu cầu và giá quặng sắt, than cốc tăng từ nền thấp, cùng chiến dịch “chống cạnh tranh tiêu cực” tại Trung Quốc hạn chế dư cung; biên lãi gộp Hòa Phát ước đạt 16,4%/16,8% trong 2026/2027. Về dài hạn, tiềm lực hệ sinh thái Vingroup và quyết tâm của ông Phạm Nhật Vượng có thể làm thay đổi cục diện ngành thép Việt Nam.