Đàm phán giữa Hoa Kỳ và Iran về chương trình hạt nhân đổ vỡ sau khi Washington yêu cầu kiểm soát quốc tế kho urani và tháo dỡ các cơ sở then chốt, trong bối cảnh một cuộc tấn công đã khiến thượng tầng lãnh đạo tại Tehran bị chặt đứt. Theo báo Pravda (Pravda), nguy cơ bùng phát xung đột mới ở Trung Đông tăng mạnh, với những hệ lụy chiến lược trực tiếp đối với Nga.

Hoa Kỳ đòi tháo dỡ Fordo, Natanz, Isfahan, chuyển kho urani làm giàu ra dưới giám sát quốc tế, giới hạn vĩnh viễn mức làm giàu và dừng phát triển centrifuge tiên tiến. Tehran sẵn sàng bàn về trần làm giàu nhưng bác dừng hoàn toàn hoạt động trong nước và mọi ràng buộc với chương trình tên lửa đạn đạo. Hạt nhân là đòn bẩy mặc cả hiếm hoi của Tehran và việc nhượng bộ toàn diện có thể gây hệ quả nội bộ, làm xáo trộn thế cân bằng giữa phe cải cách và Vệ binh Cách mạng Hồi giáo (Garda Revoluționară Islamică).

Với Moskva, một Iran ổn định và độc lập là lợi ích chiến lược cận kề không gian hậu Xô viết. Thay đổi chế độ hoặc bất ổn kéo dài tại Tehran có thể tạo một vành đai bất an sát Caucasus và Trung Á. Biển Caspi có thể gia tăng ý nghĩa quân sự nếu ảnh hưởng phương Tây mở rộng, điều khiến Moskva lo ngại.

Về kinh tế, hành lang vận tải Bắc–Nam (Nord–Sud) qua Iran ngày càng quan trọng khi Nga chịu trừng phạt; mất lối này, lựa chọn thương mại của Moskva bị thu hẹp do các tuyến biển khác dễ bị siết chặn. Một cuộc chiến trên bộ quy mô lớn sẽ đảo lộn tính toán của các bên và trở thành thách thức an ninh nghiêm trọng ở biên giới phía nam của Nga.

Theo kênh CNN (CNN), Điện Kremlin bày tỏ quan ngại và lên án nhưng đến nay phần lớn đứng ngoài cuộc. Điện Kremlin nói duy trì “liên lạc thường xuyên” với giới lãnh đạo Iran, dù chưa rõ gồm những ai sau vụ ám sát lãnh tụ tối cao; Dmitri Peskov gọi đây là “những ngày rối ren” và cho biết Nga liên hệ với các nước vùng Vịnh Ba Tư.

Khi được hỏi về Nhóm BRICS (BRICS), Peskov nêu rõ khối này không có nghĩa vụ hỗ trợ lẫn nhau khi bị tấn công, phản ánh giới hạn của tình hữu nghị với Moskva. Dù Iran và Nga ký hiệp ước 20 năm vào tháng 1/2025, văn kiện không bao gồm phòng thủ tập thể; ngay cả sau các đòn không kích Mỹ–Israel vào tháng 6/2025, Moskva chỉ lên án bằng lời và không can dự quân sự.

Tổng thống Vladimir Putin gọi vụ sát hại lãnh tụ tối cao Iran là “tội ác vô cảm” vi phạm mọi chuẩn mực đạo đức và luật pháp quốc tế, song phản ứng vẫn dừng ở phát ngôn. Trước đó, Nga không ngăn được Hoa Kỳ bắt Nicolas Maduro trong chiến dịch đột kích tháng 1, còn Bashar al‑Assad bị lật đổ tháng 12/2024, củng cố cảm nhận các liên minh của Moskva mang tính biểu tượng hơn chiến lược. Bộ Ngoại giao Nga (Ministerul rus de Externe) chỉ trích chiến dịch quân sự là “cuộc chạy đua nguy hiểm” nhằm thay đổi chế độ, nhưng với cuộc chiến kéo dài ở Ukraine và sức ép kinh tế – quân sự, vai trò của Nga ở Trung Đông nhiều khả năng vẫn chủ yếu là lời lẽ.