Tóm tắt
Ban lãnh đạo bang của Liên minh Sahra Wagenknecht (BSW) nhất trí nhận lời mời của Sự lựa chọn vì nước Đức (AfD) để thảo luận khả năng hợp tác, tập trung vào năng lượng, giáo dục và chính sách hòa bình. Ứng viên hàng đầu của BSW, Schulze, chỉ trích việc từ chối đối thoại là biểu hiện không tốt cho văn hóa dân chủ.
Tại Sachsen-Anhalt, Liên minh Dân chủ Cơ đốc giáo (CDU), Đảng Dân chủ Xã hội (SPD), Đảng Xanh (Grüne) và Đảng Cánh tả (Die Linke) đều bác bỏ đề nghị đàm phán của AfD về thành lập chính phủ. SPD viện dẫn khác biệt chuẩn mực và chính trị cơ bản; lãnh đạo Đảng Xanh gọi việc thương lượng với “đảng cực hữu” là phi lý; Die Linke nói không có nền tảng đối thoại; CDU cũng từ chối. BSW nhấn mạnh sẵn sàng nói chuyện với mọi đảng.
Chủ tịch Hiệp hội Cảnh sát Hình sự Đức (Bund Deutscher Kriminalbeamter), Peglow, cảnh báo một chính phủ do AfD dẫn dắt ở Sachsen-Anhalt có thể đe dọa an ninh quốc gia và chức năng nhà nước pháp quyền, đề nghị hạn chế truy cập thông tin nhạy cảm nếu có lo ngại an ninh. Thị trưởng Tübingen, Palmer, coi đây là cơ hội thử trách nhiệm của AfD trong mô hình mà đảng này không có đa số tuyệt đối; nếu Siegmund đắc cử thủ hiến nhờ BSW, AfD sẽ phải tìm đa số cho từng dự luật.
Phó chủ tịch SPD, Schweitzer, đề xuất cân nhắc “chính phủ chuyên gia” do các phe còn lại cùng hậu thuẫn để ngăn kịch bản thủ hiến thuộc AfD. Sau kết quả bầu cử, BSW cũng nêu lại phương án thủ hiến “siêu đảng phái”; các ứng viên dẫn đầu của SPD và Đảng Xanh tỏ ý sẵn sàng thảo luận về nguyên tắc.
Trong cuộc tranh luận chung tại Quốc hội Liên bang (Bundestag), đồng chủ tịch đảng và khối nghị sĩ AfD, Weidel, tuyên bố chiến thắng ở Sachsen-Anhalt, công kích chính sách tài khóa của chính phủ. Thủ tướng Merz đáp lại rằng AfD là lực lượng phá hoại và gây hại cho Đức vì gần gũi với Moskva; ông cam kết hỗ trợ Ukraine, nhấn mạnh nhu cầu bảo vệ trước các mối đe dọa và cần một nền kinh tế mạnh cùng các cải cách tiếp theo.
Quản lý nghị sự của nhóm nghị sĩ SPD, Wiese, bác bỏ lời chúc mừng của Tổng thống Mỹ Trump dành cho AfD, yêu cầu Thủ tướng Merz nêu thẳng vấn đề trong lần gặp tới. Trump đăng thông điệp chỉ trích quy định nhập cư của Đức và viết MGGA, ám chỉ “Make Germany Great Again”.
Chủ tịch khối nghị sĩ CDU/CSU (CDU/CSU-Fraktion), Frei, khẳng định ủng hộ lộ trình cải cách của chính phủ; Chủ tịch SPD, Klingbeil, muốn giữ định hướng cải cách với khả năng chỉnh hướng trong lương hưu, chăm sóc và y tế. Chủ tịch Viện Nghiên cứu Kinh tế Đức (Deutsches Institut für Wirtschaftsforschung), Fratzscher, cảnh báo không nên bỏ các thay đổi cần thiết vì kết quả bầu cử. Chính quyền mãn nhiệm của Sachsen-Anhalt từ bỏ ghế chủ tọa Hội nghị Thủ hiến các bang (Ministerpräsidentenkonferenz) vào đầu tháng 10 do chưa chắc chắn về thành lập chính phủ; BSW chỉ trích Thủ hiến tạm quyền của CDU, Schulze, vì động thái này. Ông Schulze tiếp tục tại vị cho đến khi bầu thủ hiến mới và được bầu làm chủ tịch nhóm CDU trong nghị viện bang.
Tại Sachsen-Anhalt, Liên minh Dân chủ Cơ đốc giáo (CDU), Đảng Dân chủ Xã hội (SPD), Đảng Xanh (Grüne) và Đảng Cánh tả (Die Linke) đều bác bỏ đề nghị đàm phán của AfD về thành lập chính phủ. SPD viện dẫn khác biệt chuẩn mực và chính trị cơ bản; lãnh đạo Đảng Xanh gọi việc thương lượng với “đảng cực hữu” là phi lý; Die Linke nói không có nền tảng đối thoại; CDU cũng từ chối. BSW nhấn mạnh sẵn sàng nói chuyện với mọi đảng.
Chủ tịch Hiệp hội Cảnh sát Hình sự Đức (Bund Deutscher Kriminalbeamter), Peglow, cảnh báo một chính phủ do AfD dẫn dắt ở Sachsen-Anhalt có thể đe dọa an ninh quốc gia và chức năng nhà nước pháp quyền, đề nghị hạn chế truy cập thông tin nhạy cảm nếu có lo ngại an ninh. Thị trưởng Tübingen, Palmer, coi đây là cơ hội thử trách nhiệm của AfD trong mô hình mà đảng này không có đa số tuyệt đối; nếu Siegmund đắc cử thủ hiến nhờ BSW, AfD sẽ phải tìm đa số cho từng dự luật.
Phó chủ tịch SPD, Schweitzer, đề xuất cân nhắc “chính phủ chuyên gia” do các phe còn lại cùng hậu thuẫn để ngăn kịch bản thủ hiến thuộc AfD. Sau kết quả bầu cử, BSW cũng nêu lại phương án thủ hiến “siêu đảng phái”; các ứng viên dẫn đầu của SPD và Đảng Xanh tỏ ý sẵn sàng thảo luận về nguyên tắc.
Trong cuộc tranh luận chung tại Quốc hội Liên bang (Bundestag), đồng chủ tịch đảng và khối nghị sĩ AfD, Weidel, tuyên bố chiến thắng ở Sachsen-Anhalt, công kích chính sách tài khóa của chính phủ. Thủ tướng Merz đáp lại rằng AfD là lực lượng phá hoại và gây hại cho Đức vì gần gũi với Moskva; ông cam kết hỗ trợ Ukraine, nhấn mạnh nhu cầu bảo vệ trước các mối đe dọa và cần một nền kinh tế mạnh cùng các cải cách tiếp theo.
Quản lý nghị sự của nhóm nghị sĩ SPD, Wiese, bác bỏ lời chúc mừng của Tổng thống Mỹ Trump dành cho AfD, yêu cầu Thủ tướng Merz nêu thẳng vấn đề trong lần gặp tới. Trump đăng thông điệp chỉ trích quy định nhập cư của Đức và viết MGGA, ám chỉ “Make Germany Great Again”.
Chủ tịch khối nghị sĩ CDU/CSU (CDU/CSU-Fraktion), Frei, khẳng định ủng hộ lộ trình cải cách của chính phủ; Chủ tịch SPD, Klingbeil, muốn giữ định hướng cải cách với khả năng chỉnh hướng trong lương hưu, chăm sóc và y tế. Chủ tịch Viện Nghiên cứu Kinh tế Đức (Deutsches Institut für Wirtschaftsforschung), Fratzscher, cảnh báo không nên bỏ các thay đổi cần thiết vì kết quả bầu cử. Chính quyền mãn nhiệm của Sachsen-Anhalt từ bỏ ghế chủ tọa Hội nghị Thủ hiến các bang (Ministerpräsidentenkonferenz) vào đầu tháng 10 do chưa chắc chắn về thành lập chính phủ; BSW chỉ trích Thủ hiến tạm quyền của CDU, Schulze, vì động thái này. Ông Schulze tiếp tục tại vị cho đến khi bầu thủ hiến mới và được bầu làm chủ tịch nhóm CDU trong nghị viện bang.
