Tóm tắt
Bộ trưởng lâm thời Bộ Giáo dục (Ministerul Educației) Mihai Dimian công bố phụ đạo hằng tuần bắt buộc môn Tiếng Romania và Toán cho học sinh có điểm trung bình dưới 7. Ông không đề xuất tăng số giờ hay số tuần học, nhưng yêu cầu “Școala altfel” và “Școala verde” được tổ chức như tuần học bình thường, tập trung hoạt động remedial và ứng dụng với bài toán từ đời sống và nghề nghiệp tương lai.
Ông nhấn mạnh cần điều kiện học tốt hơn, giáo viên được hỗ trợ, học sinh có động lực, giáo viên nghiêm khắc, phụ huynh theo dõi việc đọc và làm bài, cùng cộng đồng coi trọng giáo dục. Kêu gọi nỗ lực chung, nhìn thẳng thực trạng và sẽ trình bày kế hoạch biện pháp ngắn và trung hạn.
Về PISA 2025, nhóm đích là học sinh sinh năm 2009; 7.725 em được kiểm tra, đại diện cho khoảng 172.000 học sinh ghi nhận trong Hệ thống Thông tin Tích hợp của Giáo dục Romania (Sistemul Informatic Integrat al Învăţământului din România - SIIIR), 89% đang học lớp 9. Chênh lệch rất lớn giữa “rural/urban” phản ánh chủ yếu vị trí trường THPT khi thi PISA, sau quá trình tuyển chọn vào THPT khiến học sinh điểm cao tập trung ở đô thị; do đó khoảng cách không thể quy toàn bộ cho chất lượng dạy học nông thôn–đô thị. Ông nhắc đã tăng hệ số tài chính cho trường nông thôn và triển khai Kế hoạch Quốc gia Giảm Bỏ học (Planul Naţional de Reducere a Abandonului Şcolar - PNRAS) cho THCS và sắp mở rộng cho tiểu học.
So với Evaluarea Națională, 31% học sinh dự thi năm 2024 dưới điểm 5 môn Toán, nhưng nếu tính toàn bộ học sinh lớp 8 thì 42% dưới 5 và 54% dưới 6; mức PISA 2 gần với điểm 6. Kết quả PISA cho thấy khoảng 52% học sinh 15 tuổi dưới mức 2, tương ứng gần 50% học sinh lớp 8 chưa đạt chuẩn tối thiểu. Ông cho rằng nhiều em được lên lớp do hạ chuẩn hơn là đạt đủ năng lực, đồng thời khẳng định vẫn cần rà soát chương trình và kỳ thi.
Theo Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế (OCDE), điểm trung bình quốc tế giảm; Romania giảm tương tự: Toán -9, Khoa học -3, Đọc hiểu -16, sát với mức giảm của OCDE. So giai đoạn 2019–2025, Romania giảm 9 điểm còn OCDE giảm 19, rút ngắn khoảng cách tương đối; dịch bệnh và khoảng một năm học trực tuyến gây suy giảm tiến bộ học tập, tương đương một phần của “20 điểm PISA” thường đạt trong một năm.
Dù đã có dự án “România Educată” từ 2021, luật giáo dục mới 2023, tăng lương 2023–2024 và đầu tư hạ tầng, tới thời điểm PISA 2025 các biện pháp này chưa chuyển hóa thành cải thiện thấy rõ ở kết quả học sinh. Ông đặt vấn đề vì sao Romania chưa vượt xu hướng suy giảm chung dù đã nỗ lực.
Báo cáo Education at a Glance 2025 của OCDE cho thấy học sinh Romania có hơn 6.000 giờ học bắt buộc ở tiểu học–THCS, ít hơn trung bình OCDE khoảng 1.600 giờ; kỳ nghỉ 16,6 tuần/năm so với 13,5 tuần của OCDE. Trước mắt, ông không tăng giờ/tuần học mà điều chỉnh “Școala altfel/Școala verde” thành tuần học remedial và yêu cầu phụ đạo hằng tuần cho học sinh dưới 7. Ông so sánh: Phần Lan giảm mạnh nên khoảng cách với Romania thu hẹp, còn Estonia duy trì mức cao ổn định; đồng thời cảnh báo “virus nhận thức” do AI, mạng xã hội, thời gian màn hình và thói quen đọc thay đổi. Kết luận, ông thừa nhận kết quả yếu, kêu gọi nhìn nhận khách quan và thực thi giải pháp kiên trì, nhất quán.
Ông nhấn mạnh cần điều kiện học tốt hơn, giáo viên được hỗ trợ, học sinh có động lực, giáo viên nghiêm khắc, phụ huynh theo dõi việc đọc và làm bài, cùng cộng đồng coi trọng giáo dục. Kêu gọi nỗ lực chung, nhìn thẳng thực trạng và sẽ trình bày kế hoạch biện pháp ngắn và trung hạn.
Về PISA 2025, nhóm đích là học sinh sinh năm 2009; 7.725 em được kiểm tra, đại diện cho khoảng 172.000 học sinh ghi nhận trong Hệ thống Thông tin Tích hợp của Giáo dục Romania (Sistemul Informatic Integrat al Învăţământului din România - SIIIR), 89% đang học lớp 9. Chênh lệch rất lớn giữa “rural/urban” phản ánh chủ yếu vị trí trường THPT khi thi PISA, sau quá trình tuyển chọn vào THPT khiến học sinh điểm cao tập trung ở đô thị; do đó khoảng cách không thể quy toàn bộ cho chất lượng dạy học nông thôn–đô thị. Ông nhắc đã tăng hệ số tài chính cho trường nông thôn và triển khai Kế hoạch Quốc gia Giảm Bỏ học (Planul Naţional de Reducere a Abandonului Şcolar - PNRAS) cho THCS và sắp mở rộng cho tiểu học.
So với Evaluarea Națională, 31% học sinh dự thi năm 2024 dưới điểm 5 môn Toán, nhưng nếu tính toàn bộ học sinh lớp 8 thì 42% dưới 5 và 54% dưới 6; mức PISA 2 gần với điểm 6. Kết quả PISA cho thấy khoảng 52% học sinh 15 tuổi dưới mức 2, tương ứng gần 50% học sinh lớp 8 chưa đạt chuẩn tối thiểu. Ông cho rằng nhiều em được lên lớp do hạ chuẩn hơn là đạt đủ năng lực, đồng thời khẳng định vẫn cần rà soát chương trình và kỳ thi.
Theo Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế (OCDE), điểm trung bình quốc tế giảm; Romania giảm tương tự: Toán -9, Khoa học -3, Đọc hiểu -16, sát với mức giảm của OCDE. So giai đoạn 2019–2025, Romania giảm 9 điểm còn OCDE giảm 19, rút ngắn khoảng cách tương đối; dịch bệnh và khoảng một năm học trực tuyến gây suy giảm tiến bộ học tập, tương đương một phần của “20 điểm PISA” thường đạt trong một năm.
Dù đã có dự án “România Educată” từ 2021, luật giáo dục mới 2023, tăng lương 2023–2024 và đầu tư hạ tầng, tới thời điểm PISA 2025 các biện pháp này chưa chuyển hóa thành cải thiện thấy rõ ở kết quả học sinh. Ông đặt vấn đề vì sao Romania chưa vượt xu hướng suy giảm chung dù đã nỗ lực.
Báo cáo Education at a Glance 2025 của OCDE cho thấy học sinh Romania có hơn 6.000 giờ học bắt buộc ở tiểu học–THCS, ít hơn trung bình OCDE khoảng 1.600 giờ; kỳ nghỉ 16,6 tuần/năm so với 13,5 tuần của OCDE. Trước mắt, ông không tăng giờ/tuần học mà điều chỉnh “Școala altfel/Școala verde” thành tuần học remedial và yêu cầu phụ đạo hằng tuần cho học sinh dưới 7. Ông so sánh: Phần Lan giảm mạnh nên khoảng cách với Romania thu hẹp, còn Estonia duy trì mức cao ổn định; đồng thời cảnh báo “virus nhận thức” do AI, mạng xã hội, thời gian màn hình và thói quen đọc thay đổi. Kết luận, ông thừa nhận kết quả yếu, kêu gọi nhìn nhận khách quan và thực thi giải pháp kiên trì, nhất quán.
