Tóm tắt
Nắng nóng chết người bao trùm châu Âu, xô đổ hàng loạt kỷ lục và được các nhà khoa học coi là dấu mốc của một giai đoạn khí hậu cực đoan hơn, chứ không phải “bình thường mới”. Giáo sư Hugh Montgomery tại Đại học College London (University College London) cảnh báo đây là khởi đầu của một thảm họa tuyệt đối.
Đến 23.6, 23 quốc gia kích hoạt cảnh báo nắng nóng, trong đó Đức, Pháp, Tây Ban Nha, Thụy Sĩ và Luxembourg ở mức đỏ; ngày 25.6, Hà Lan lần đầu ban cảnh báo đỏ. Theo Cơ quan Khí tượng Quốc gia Tây Ban Nha (AEMET - Agencia Estatal de Meteorología), Andújar vượt 45°C và gần như toàn bộ lãnh thổ phải cảnh báo; hệ thống giám sát tử vong ghi 212 người chết từ 21–25.6, đêm không dưới 30°C, theo The Guardian. Kỷ lục nhiệt bị xô đổ ở nhiều nơi.
Tại Pháp, Cơ quan Khí tượng Pháp (Météo-France) ước tính nhiệt độ trung bình toàn quốc khoảng 35°C ngày 24.6, vượt kỷ lục 2019; một thị trấn ghi trên 44°C. Thủ tướng Sebastien Lecornu cho biết từ 18.6 đã có 40 người chết đuối, cùng một số ca tử vong do nắng nóng. Ở Anh, Tổng thư ký Liên Hợp Quốc Antonio Guterres nói tại Tuần lễ Khí hậu London rằng “London đang bốc hỏa”; Cơ quan Khí tượng Anh (Met Office) phát cảnh báo đỏ, hàng trăm trường học đóng cửa hoặc học nửa ngày, người dân được khuyến cáo hạn chế đi tàu; ngày 25.6, Anh và Thụy Sĩ đạt mức nóng nhất từng ghi nhận trong tháng 6.
Nguyên nhân trực tiếp là hiện tượng vòm nhiệt giữ không khí nóng bị mắc kẹt nhiều ngày, nhưng điều bất thường nằm ở nền nhiệt đã cao lên do con người đốt nhiên liệu hóa thạch. Giáo sư Richard Allan tại Đại học Reading (University of Reading) nhấn mạnh mức nhiệt tuyệt đối mới là điều đáng lo; giáo sư Friederike Otto tại Đại học Imperial London (Imperial College London) khẳng định đây không phải tác động của El Niño.
Các nhà khí tượng đang theo dõi El Niño mới hình thành, song Giám đốc điều hành Hiệp hội Khí tượng Hoàng gia (Royal Meteorological Society - RMetS) Liz Bentley cho biết hiện tượng này còn quá sớm để ảnh hưởng đến châu Âu; ngay cả không có El Niño, biến đổi khí hậu vẫn khiến nắng nóng cực đoan thường xuyên hơn. Theo hãng tin Reuters (Reuters), cấu hình khí quyển kiểu khối Omega giữ nóng nhiều ngày có thể đẩy nhiệt cao hơn bình thường tới 18°C và làm bão mạnh thêm.
Một phần châu Âu nằm trong khu vực Bắc Cực nên chịu cơ chế khuếch đại: băng tan làm lộ bề mặt tối, hấp thụ bức xạ mạnh hơn, đẩy nhanh quá trình nóng lên. Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu Khí hậu ICARUS (ICARUS Climate Research Centre) Peter Thorne thuộc Đại học Maynooth (Maynooth University) nêu những thay đổi trong lưu thông khí quyển đang làm các đợt chắn gió và vòm nhiệt xuất hiện dày hơn, kéo dài hơn.
Tác động trở nên nghiêm trọng vì châu Âu thiếu chuẩn bị: chỉ khoảng 20% hộ gia đình có điều hòa, nhiều nhà ở miền Bắc thiết kế giữ nhiệt mùa đông nên khó tỏa nhiệt khi đêm vẫn nóng. Phó giáo sư Timur Dogan tại Đại học Cornell (Cornell University) cảnh báo nhiệt tích tụ làm điều kiện trong nhà xấu đi, cơ thể không hồi phục; nhiệt độ và độ ẩm cao dễ gây kiệt sức, sốc nhiệt. Người dân đổ xô mua quạt, điều hòa trong khi cảnh báo y tế và hạn chế giao thông được áp dụng, nhấn mạnh tính cấp bách của thích nghi để bảo vệ sức khỏe cộng đồng.
Đến 23.6, 23 quốc gia kích hoạt cảnh báo nắng nóng, trong đó Đức, Pháp, Tây Ban Nha, Thụy Sĩ và Luxembourg ở mức đỏ; ngày 25.6, Hà Lan lần đầu ban cảnh báo đỏ. Theo Cơ quan Khí tượng Quốc gia Tây Ban Nha (AEMET - Agencia Estatal de Meteorología), Andújar vượt 45°C và gần như toàn bộ lãnh thổ phải cảnh báo; hệ thống giám sát tử vong ghi 212 người chết từ 21–25.6, đêm không dưới 30°C, theo The Guardian. Kỷ lục nhiệt bị xô đổ ở nhiều nơi.
Tại Pháp, Cơ quan Khí tượng Pháp (Météo-France) ước tính nhiệt độ trung bình toàn quốc khoảng 35°C ngày 24.6, vượt kỷ lục 2019; một thị trấn ghi trên 44°C. Thủ tướng Sebastien Lecornu cho biết từ 18.6 đã có 40 người chết đuối, cùng một số ca tử vong do nắng nóng. Ở Anh, Tổng thư ký Liên Hợp Quốc Antonio Guterres nói tại Tuần lễ Khí hậu London rằng “London đang bốc hỏa”; Cơ quan Khí tượng Anh (Met Office) phát cảnh báo đỏ, hàng trăm trường học đóng cửa hoặc học nửa ngày, người dân được khuyến cáo hạn chế đi tàu; ngày 25.6, Anh và Thụy Sĩ đạt mức nóng nhất từng ghi nhận trong tháng 6.
Nguyên nhân trực tiếp là hiện tượng vòm nhiệt giữ không khí nóng bị mắc kẹt nhiều ngày, nhưng điều bất thường nằm ở nền nhiệt đã cao lên do con người đốt nhiên liệu hóa thạch. Giáo sư Richard Allan tại Đại học Reading (University of Reading) nhấn mạnh mức nhiệt tuyệt đối mới là điều đáng lo; giáo sư Friederike Otto tại Đại học Imperial London (Imperial College London) khẳng định đây không phải tác động của El Niño.
Các nhà khí tượng đang theo dõi El Niño mới hình thành, song Giám đốc điều hành Hiệp hội Khí tượng Hoàng gia (Royal Meteorological Society - RMetS) Liz Bentley cho biết hiện tượng này còn quá sớm để ảnh hưởng đến châu Âu; ngay cả không có El Niño, biến đổi khí hậu vẫn khiến nắng nóng cực đoan thường xuyên hơn. Theo hãng tin Reuters (Reuters), cấu hình khí quyển kiểu khối Omega giữ nóng nhiều ngày có thể đẩy nhiệt cao hơn bình thường tới 18°C và làm bão mạnh thêm.
Một phần châu Âu nằm trong khu vực Bắc Cực nên chịu cơ chế khuếch đại: băng tan làm lộ bề mặt tối, hấp thụ bức xạ mạnh hơn, đẩy nhanh quá trình nóng lên. Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu Khí hậu ICARUS (ICARUS Climate Research Centre) Peter Thorne thuộc Đại học Maynooth (Maynooth University) nêu những thay đổi trong lưu thông khí quyển đang làm các đợt chắn gió và vòm nhiệt xuất hiện dày hơn, kéo dài hơn.
Tác động trở nên nghiêm trọng vì châu Âu thiếu chuẩn bị: chỉ khoảng 20% hộ gia đình có điều hòa, nhiều nhà ở miền Bắc thiết kế giữ nhiệt mùa đông nên khó tỏa nhiệt khi đêm vẫn nóng. Phó giáo sư Timur Dogan tại Đại học Cornell (Cornell University) cảnh báo nhiệt tích tụ làm điều kiện trong nhà xấu đi, cơ thể không hồi phục; nhiệt độ và độ ẩm cao dễ gây kiệt sức, sốc nhiệt. Người dân đổ xô mua quạt, điều hòa trong khi cảnh báo y tế và hạn chế giao thông được áp dụng, nhấn mạnh tính cấp bách của thích nghi để bảo vệ sức khỏe cộng đồng.
