Donald Trump cáo buộc Canada “trục lợi từ nước Mỹ” và tuyên bố sẽ tăng thuế đối với ô tô, xe tải và linh kiện từ Canada từ 25% lên 50% kể từ ngày 1/1. Động thái này diễn ra sau khi vòng đàm phán thương mại giữa hai nước đổ vỡ vào cuối tuần trước, khiến căng thẳng leo thang rõ rệt.

Phía Canada cho biết sẵn sàng quay lại bàn đàm phán nếu Mỹ thể hiện “thái độ đúng mực”. Thủ tướng Mark Carney gọi lời đe dọa thuế mới là điều không bất ngờ, cáo buộc tổng thống Mỹ muốn hủy diệt ngành ô tô Canada, và khẳng định sẽ đáp trả “đô-la đổi đô-la”. Cả hai bên xác nhận đàm phán đang tạm dừng chưa hẹn ngày nối lại.

Việc đổ vỡ xảy ra ngay trước hạn chót do Mỹ đặt ra, đi kèm nguy cơ áp thuế 50% lên gần 20 tỷ USD (28 tỷ CAD; 14 tỷ GBP) hàng nhập khẩu từ Canada. Sự sụp đổ trái ngược với không khí lạc quan trước đó; Canada nói Mỹ đưa các yêu cầu phút chót “không thể chấp nhận”, như điều khoản hạn chế đối tác mà Canada có thể ký hiệp định thương mại. Phía Mỹ phản bác rằng Canada mới là bên đổi yêu sách muộn, với đại diện thương mại Mỹ Jamieson Greer phát biểu trên kênh truyền hình CNBC (CNBC) rằng “họ muốn nhiều hơn”.

Carney tuyên bố ưu tiên hỗ trợ doanh nghiệp chịu tác động bởi mức thuế 50% mới của Mỹ và đẩy mạnh đa dạng hóa hạ tầng thương mại. Ông công bố gói 11 tỷ CAD (7,95 tỷ USD; 5,83 tỷ GBP) để đóng 6 tàu phá băng tại một xưởng ở Quebec cho Lực lượng Bảo vệ Bờ biển Canada (Canadian Coast Guard), nhằm mở các tuyến vận tải mùa đông qua vùng biển phía bắc và Đại Tây Dương của Canada.

Tại Ontario, Thủ hiến Doug Ford đáp trả gay gắt, đề xuất Canada nên thu thêm phí với dầu, khí, điện và khoáng sản bán sang Mỹ, đồng thời cho biết sẽ bàn với Carney về các biện pháp “phản công”. Trump viết trên Truth Social gọi phát biểu của Ford là “khoa trương”, yêu cầu “vào khuôn phép” nếu không hậu quả với Canada sẽ “tệ hơn nhiều”. Theo dữ liệu của Chính phủ Canada (Government of Canada), Canada chiếm 60% tổng nhập khẩu dầu thô của Mỹ và gần 100% xuất khẩu khí tự nhiên của Mỹ.

Doanh nghiệp hai bên bày tỏ lo ngại trước làn sóng thuế mới của Mỹ và các biện pháp trả đũa “đô-la đổi đô-la” mà Canada dự định áp dụng từ ngày 8/9. Căng thẳng cũng đặt dấu hỏi cho tương lai của Hiệp định Mỹ-Mexico-Canada (USMCA) vốn làm nền cho 1,6 nghìn tỷ USD thương mại Bắc Mỹ: Canada và Mexico muốn gia hạn thêm 16 năm, còn Mỹ nói sẽ không gia hạn theo hiện trạng. Hãng tư vấn kinh tế Oxford Economics (Oxford Economics) cảnh báo nếu USMCA đổ vỡ, Canada có thể rơi vào suy thoái và suy giảm tăng trưởng dài hạn, theo Trưởng bộ phận Kinh tế Canada Tony Stillo và Chuyên gia kinh tế cấp cao Michael Davenport.