Tóm tắt
Khắp cả nước diễn ra lễ kỷ niệm 70 năm Cách mạng và Kháng chiến 1956. Lễ thượng cờ 9h có Baka András, Forsthoffer Ágnes, Magyar Péter và khách quốc tế; nghi lễ tại Quốc hội (Országgyűlés) lúc 14h, tiếp đó Magyar Péter phát biểu ở Quảng trường Kossuth. Chính quyền Thủ đô Budapest (Fővárosi Önkormányzat) cùng Trung tâm Văn hóa Budapest (Budapesti Művelődési Központ) trình chiếu ánh sáng “Forradalmunk fényénél” lúc 19:56. Trong phe đối lập, Fidesz tưởng niệm tại Quảng trường Bem với Áder János, Schmidt Mária, Bóka János; Mi Hazánk Mozgalom kỷ niệm ở Corvin köz.
Ở Roma, hình ảnh lá cờ lỗ thủng của 1956 được chiếu lên phần còn lại của Đền Vệ Nữ và Roma tại khu Forum Romanum, trước đấu trường Colosseum. Bộ trưởng Văn hóa Ý Alessandro Giuli nhấn mạnh thông điệp của cuộc cách mạng vẫn thời sự; người Hungary tại Roma hát quốc ca tại Colosseum.
Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen dự các nghi lễ ở Budapest, khẳng định người Hungary đã nổi dậy chống áp bức. Bà làm việc tại Tòa thị chính với Thị trưởng Karácsony Gergely và Tüttő Kata, Chủ tịch Ủy ban Các vùng của châu Âu (Régiók Európai Bizottsága), bàn về dòng vốn EU trở lại phục vụ phát triển và tái thiết thành phố.
Buổi sáng, quốc kỳ được thượng cờ trang nghiêm tại Quảng trường Kossuth Lajos với các đơn vị quân đội tham dự; Baka András, Magyar Péter và Forsthoffer Ágnes hiện diện. Baka András phát biểu tại phiên dâng lễ tưởng niệm, nhấn mạnh 1956 là ngày chung của mọi người Hungary và ý nghĩa của nó vượt ra ngoài biên giới, khi nhiều lãnh đạo châu Âu tới tri ân các anh hùng.
Magyar Péter viếng 301-es parcella ở Nghĩa trang Mới, đặt hoa tại mộ Nagy Imre và các liệt sĩ, nhấn mạnh 13 ngày kháng chiến làm rung chuyển thế giới, kêu gọi người dân tham dự các chương trình tưởng nhớ; theo ông, hơn 200 nghìn người đã rời quê hương năm 1956.
Về pháp lý, Tòa án Khu vực Trung tâm Budai (Budai Központi Kerületi Bíróság) ra lệnh tạm giam 1 tháng đối với cựu thống đốc Matolcsy György vì nguy cơ bỏ trốn; theo người phát ngôn Tòa án Thủ đô (Fővárosi Törvényszék) Madarasi Anna, ông bị nghi lừa đảo kinh tế gây thiệt hại đặc biệt lớn và sử dụng giấy tờ tư giả. Matolcsy khai trong phiên hơn 2 giờ; đề nghị bảo lãnh 30 triệu forint bị bác.
Trong bối cảnh vụ án MNB, cáo buộc cho rằng trước khi mãn nhiệm năm 2025, ông cùng con trai tìm cách chuyển quyền quản lý tài sản các quỹ của Ngân hàng Quốc gia Hungary (Magyar Nemzeti Bank, MNB) sang tư nhân, gây thiệt hại hàng trăm triệu forint. Matolcsy Ádám đang ở nước ngoài, bị truy nã; theo luật sư Braun Balázs, nếu ở Dubai có thể bị dẫn độ trong khoảng một tháng dù không có hiệp ước song phương; Viện Kiểm sát Điều tra Trung ương (Központi Nyomozó Főügyészség) đề nghị lệnh truy nã quốc tế vì nghi ở ngoài EU. Trên bình diện thể chế, Baka András áp dụng lại cách tiếp cận của Sólyom László năm 2006 khi đề cử tổng công tố không tham vấn chính đảng; ứng viên bị Quốc hội bác ở vòng đầu, gợi lại căng thẳng cố hữu giữa quyền đề cử của tổng thống và quy tắc bầu chọn với đa số 2/3. Về tài chính, Hungary và Na Uy thống nhất gói 93 tỷ forint cho chuyển đổi xanh, y tế và cộng đồng; Budapest nhận 120 tỷ forint hỗ trợ một lần để xử lý nợ “đóng góp đoàn kết”, đổi lại phải giảm ít nhất 20 tỷ forint chi thường xuyên năm tới; chính phủ chưa giảm VAT rau quả xuống 5% năm 2027, khiến ngành thất vọng.
Ở Roma, hình ảnh lá cờ lỗ thủng của 1956 được chiếu lên phần còn lại của Đền Vệ Nữ và Roma tại khu Forum Romanum, trước đấu trường Colosseum. Bộ trưởng Văn hóa Ý Alessandro Giuli nhấn mạnh thông điệp của cuộc cách mạng vẫn thời sự; người Hungary tại Roma hát quốc ca tại Colosseum.
Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen dự các nghi lễ ở Budapest, khẳng định người Hungary đã nổi dậy chống áp bức. Bà làm việc tại Tòa thị chính với Thị trưởng Karácsony Gergely và Tüttő Kata, Chủ tịch Ủy ban Các vùng của châu Âu (Régiók Európai Bizottsága), bàn về dòng vốn EU trở lại phục vụ phát triển và tái thiết thành phố.
Buổi sáng, quốc kỳ được thượng cờ trang nghiêm tại Quảng trường Kossuth Lajos với các đơn vị quân đội tham dự; Baka András, Magyar Péter và Forsthoffer Ágnes hiện diện. Baka András phát biểu tại phiên dâng lễ tưởng niệm, nhấn mạnh 1956 là ngày chung của mọi người Hungary và ý nghĩa của nó vượt ra ngoài biên giới, khi nhiều lãnh đạo châu Âu tới tri ân các anh hùng.
Magyar Péter viếng 301-es parcella ở Nghĩa trang Mới, đặt hoa tại mộ Nagy Imre và các liệt sĩ, nhấn mạnh 13 ngày kháng chiến làm rung chuyển thế giới, kêu gọi người dân tham dự các chương trình tưởng nhớ; theo ông, hơn 200 nghìn người đã rời quê hương năm 1956.
Về pháp lý, Tòa án Khu vực Trung tâm Budai (Budai Központi Kerületi Bíróság) ra lệnh tạm giam 1 tháng đối với cựu thống đốc Matolcsy György vì nguy cơ bỏ trốn; theo người phát ngôn Tòa án Thủ đô (Fővárosi Törvényszék) Madarasi Anna, ông bị nghi lừa đảo kinh tế gây thiệt hại đặc biệt lớn và sử dụng giấy tờ tư giả. Matolcsy khai trong phiên hơn 2 giờ; đề nghị bảo lãnh 30 triệu forint bị bác.
Trong bối cảnh vụ án MNB, cáo buộc cho rằng trước khi mãn nhiệm năm 2025, ông cùng con trai tìm cách chuyển quyền quản lý tài sản các quỹ của Ngân hàng Quốc gia Hungary (Magyar Nemzeti Bank, MNB) sang tư nhân, gây thiệt hại hàng trăm triệu forint. Matolcsy Ádám đang ở nước ngoài, bị truy nã; theo luật sư Braun Balázs, nếu ở Dubai có thể bị dẫn độ trong khoảng một tháng dù không có hiệp ước song phương; Viện Kiểm sát Điều tra Trung ương (Központi Nyomozó Főügyészség) đề nghị lệnh truy nã quốc tế vì nghi ở ngoài EU. Trên bình diện thể chế, Baka András áp dụng lại cách tiếp cận của Sólyom László năm 2006 khi đề cử tổng công tố không tham vấn chính đảng; ứng viên bị Quốc hội bác ở vòng đầu, gợi lại căng thẳng cố hữu giữa quyền đề cử của tổng thống và quy tắc bầu chọn với đa số 2/3. Về tài chính, Hungary và Na Uy thống nhất gói 93 tỷ forint cho chuyển đổi xanh, y tế và cộng đồng; Budapest nhận 120 tỷ forint hỗ trợ một lần để xử lý nợ “đóng góp đoàn kết”, đổi lại phải giảm ít nhất 20 tỷ forint chi thường xuyên năm tới; chính phủ chưa giảm VAT rau quả xuống 5% năm 2027, khiến ngành thất vọng.