Phát biểu của Thủ tướng Robert Fico về Điều 5 của Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) gây tranh luận trong và ngoài nước. Nhà phân tích an ninh Radovan Bránik được mời trao đổi về tác động của những phát biểu này đối với an ninh Slovakia.

Bránik nhận định Fico nói đúng về mặt thực tế: Điều 5 không tự động buộc các nước thành viên phải đưa quân khi một nước bị tấn công. Mỗi nước tự quyết định hình thức tham gia hỗ trợ, có thể là nhiều biện pháp khác nhau chứ không chỉ triển khai lực lượng.

Tuy vậy, ông cảnh báo phát ngôn như vậy làm suy yếu răn đe chiến lược vì vô tình báo trước cho đối thủ tiềm tàng cách Slovakia sẽ phản ứng. Ông nêu thêm hai điểm: Slovakia nhiều khả năng sẽ là bên cần hỗ trợ trong khủng hoảng tương lai, và có khoảng cách lớn giữa lời nói và thực tế. Năm qua, Slovakia đạt kỷ lục sản xuất và xuất khẩu vũ khí khoảng 2,5 tỷ EUR; cùng lúc có 155 binh sĩ đang đóng tại Latvia để đối phó mối đe dọa liên quan đến Nga, do chính phủ Robert Fico triển khai. Theo ông, thông điệp của Fico hướng nhiều hơn tới cử tri trong nước.

Về phản ứng của Tổng thống Peter Pellegrini, người cho rằng đây có thể là lời kêu gọi các nước không “chọc giận Nga”, Bránik đánh giá cách diễn đạt hòa dịu nhưng đặt câu hỏi thế nào là “khiêu khích”. Theo ông, không phải Slovakia, Liên minh châu Âu hay NATO quyết định điều đó, mà chính Nga tự định nghĩa điều họ coi là khiêu khích.

Ông nhắc Nga từng nhiều lần coi sản xuất vũ khí tại Slovakia là hành động khiêu khích. Nếu thực sự muốn tránh “chọc giận” Nga, Slovakia sẽ phải dừng cả ngành này, sa thải lao động và xóa bỏ các đổi mới; thậm chí rốt cuộc phải chấp nhận yêu cầu rời NATO mà Nga nhiều lần nêu ra. Vì vậy cần cân nhắc ai là bên xác định khái niệm “khiêu khích”.

Đối với các đối tác nước ngoài, tín hiệu từ phát ngôn của Fico không tích cực, dù Bránik ghi nhận nỗ lực làm dịu giọng điệu của Tổng thống. Dù vậy, các dữ kiện cho thấy Slovakia vẫn là đồng minh tin cậy của NATO, tham gia triển khai quân, đẩy mạnh công nghiệp quốc phòng và hỗ trợ hoạt động tình báo.