Phát biểu tại Prešov trước sinh viên và nhân viên bệnh viện, Robert Fico (đảng Smer-SD (Smer-SD)) nói lo ngại chiến tranh và cho rằng xung đột ở Ukraine đã vượt kiểm soát. Ông khẳng định không muốn Slovakia bị cuốn vào chiến sự “vì một Điều 5”, nhấn mạnh vẫn coi trọng NATO nhưng sẽ làm mọi cách để tránh bị lôi kéo vào xung đột. Fico chỉ trích giọng điệu hiếu chiến của một số chính trị gia châu Âu và đặt câu hỏi châu Âu định đánh với ai, đồng thời bày tỏ hoài nghi về việc huy động 5.000–10.000 binh sĩ mà “không biết đánh với ai và vì sao”.

Tạp chí Politico (Politico) giật tiêu đề rằng Fico hoài nghi điều khoản phòng thủ tập thể, cho rằng phát ngôn của ông làm dấy lên nghi vấn về mức độ gắn bó với Liên minh. Bài viết nhắc lại cơ chế của Điều 5: tấn công một nước là tấn công tất cả 32 thành viên, và chỉ từng được kích hoạt một lần sau vụ 11/9/2001. NATO từ chối bình luận về lời của Fico.

Báo Kyiv Post (Kyiv Post) chỉ trích gay gắt hơn khi lưu ý Fico không lần nào nêu Nga là kẻ xâm lược hay mối đe dọa an ninh cho châu Âu, thay vào đó cáo buộc các lãnh đạo châu Âu dùng “ngôn ngữ chiến tranh” để che mờ các vấn đề di cư, năng lực cạnh tranh và giá năng lượng. Tờ báo gọi phát ngôn là “gáo nước lạnh với NATO” và nhấn mạnh Điều 5 không buộc phải gửi quân; mỗi nước tự quyết định hình thức hỗ trợ phù hợp, nên mô tả của Fico không phản ánh sự linh hoạt mà hiệp ước cho phép.

Bối cảnh tại Ukraine cũng được nhắc lại: Fico là số ít lãnh đạo châu Âu dự lễ kỷ niệm 9/5 tại Moskva sau năm 2022. Chính phủ của ông đã dừng viện trợ quân sự nhà nước cho Kyiv, song các hợp đồng thương mại của ngành công nghiệp quốc phòng Slovakia vẫn tiếp diễn.

Nhà báo Jaroslav Trofimov của Báo The Wall Street Journal (The Wall Street Journal) phản hồi trên mạng X bằng câu hỏi mỉa mai: nếu không bảo vệ đồng minh vì “một Điều 5”, vậy binh sĩ Slovakia đang hiện diện ở vùng Baltic “để hít thở không khí trong lành”? Bối cảnh trong nước cũng xuất hiện thông tin về kế hoạch điều khoảng 100 binh sĩ Slovakia tới sườn đông NATO, được phe đối lập ủng hộ nhưng không phải toàn bộ liên minh cầm quyền.

Fico rốt cuộc không dự thượng đỉnh tại Bukovel (Ukraine) ngày 18/9 vì ốm; Thứ trưởng Bộ Ngoại giao Marek Eštok thay mặt, nhưng vắng mặt ở bài phát biểu khai mạc của Tổng thống Volodymyr Zelensky, để lại ghế trống đã gắn tên. Thượng đỉnh kéo dài ba ngày của Nhóm Tám nước Carpath (Karpatská osmička) là cuộc gặp sáng lập, quy tụ Slovakia, Ukraine, Ba Lan, Cộng hòa Séc, Hungary, Áo, Romania và Serbia, tập trung vào an ninh, hợp tác kinh tế và đầu tư; Thủ tướng Ba Lan Donald Tusk dự định gặp Fico bên lề sự kiện.