Tóm tắt
John Schindler, tổng thư ký của Hội đồng Ổn định Tài chính (Financial Stability Board), cảnh báo tài chính toàn cầu có thể đang hình thành bong bóng định giá liên quan AI, gợi nhắc thời kỳ dotcom và khủng hoảng 2008; câu hỏi trung tâm là liệu mức định giá tài sản hiện có phù hợp.
Ông nhắc lại bài học hưng phấn quá mức: chạy theo công nghệ mới từng đẩy định giá vượt xa thực chất ở kỷ nguyên dotcom, và bong bóng giá nhà trước khủng hoảng tài chính lớn; hiện tượng tương tự có thể đang tái diễn.
Theo Goldman Sachs, các công ty liên quan AI đã tăng thêm khoảng 27 nghìn tỷ USD vốn hóa từ tháng 11/2022; Nvidia trở thành hãng 5 nghìn tỷ USD đầu tiên năm ngoái. FSB lo ngại đặt cược tài chính tập trung vào vài công ty khổng lồ, nơi một cú điều chỉnh giá có thể lan thành cú sốc rộng hơn qua đòn bẩy quỹ phòng hộ và mức độ phơi nhiễm của ngân hàng.
Tại Liên minh châu Âu và Vương quốc Anh, nhà hoạch định chính sách khuyến khích người dân đầu tư cổ phiếu để thúc đẩy tăng trưởng và sinh lời tốt hơn tiền mặt, nhưng hiểu biết hạn chế có thể dẫn tới quyết định rủi ro. SpaceX, hãng tên lửa và AI do Elon Musk sáng lập, lập kỷ lục khi IPO tháng 6 rồi nhanh chóng giảm giá; cùng lúc làn sóng bán tháo cổ phiếu chip và hoài nghi về lợi nhuận, năng suất từ AI cho thấy nhiệt huyết đang hạ nhiệt.
Schindler thừa nhận định giá chung và của một số doanh nghiệp có vẻ cao nhưng né dự báo thị trường, nhấn mạnh FSB theo dõi để hạn chế kịch bản xấu. Ngân hàng Thanh toán Quốc tế (Bank for International Settlements) cảnh báo lợi tức gây thất vọng ở các hãng AI quy mô siêu lớn có thể dẫn tới chu kỳ đầu tư suy thoái kéo dài và đột ngột siết tài trợ; Quỹ Tiền tệ Quốc tế (International Monetary Fund) cũng cảnh báo thị trường có thể co lại nếu lợi nhuận và năng suất từ AI không đạt kỳ vọng. Chủ tịch FSB Andrew Bailey, đồng thời là Thống đốc Ngân hàng Anh (Bank of England), nhiều lần lưu ý nguy cơ điều chỉnh giá cổ phiếu AI.
Dù vậy, ông giảm nhẹ rủi ro hệ thống rộng, nói nhiệm vụ là lường trước và khắc phục những điều có thể trục trặc; trước câu hỏi về lá chắn an toàn nếu bong bóng xì, ông đáp “hy vọng là có.” Ông cho rằng ngân hàng đã tỏ ra bền bỉ hơn sau 2008 nhưng hệ thống không ngừng tiến hóa; khu vực phi ngân hàng nay lớn hơn nhiều và chịu điều tiết lỏng lẻo hơn có thể tích tụ rủi ro khó đánh giá. FSB cũng soi kỹ mức đòn bẩy khi thâu tóm tài sản AI, cảnh báo khác biệt lớn giữa việc nhà đầu tư cá nhân bỏ 100 USD và việc họ vay gấp mười lần, bởi hệ quả khi đảo chiều sẽ nghiêm trọng hơn nhiều.
Ông nhắc lại bài học hưng phấn quá mức: chạy theo công nghệ mới từng đẩy định giá vượt xa thực chất ở kỷ nguyên dotcom, và bong bóng giá nhà trước khủng hoảng tài chính lớn; hiện tượng tương tự có thể đang tái diễn.
Theo Goldman Sachs, các công ty liên quan AI đã tăng thêm khoảng 27 nghìn tỷ USD vốn hóa từ tháng 11/2022; Nvidia trở thành hãng 5 nghìn tỷ USD đầu tiên năm ngoái. FSB lo ngại đặt cược tài chính tập trung vào vài công ty khổng lồ, nơi một cú điều chỉnh giá có thể lan thành cú sốc rộng hơn qua đòn bẩy quỹ phòng hộ và mức độ phơi nhiễm của ngân hàng.
Tại Liên minh châu Âu và Vương quốc Anh, nhà hoạch định chính sách khuyến khích người dân đầu tư cổ phiếu để thúc đẩy tăng trưởng và sinh lời tốt hơn tiền mặt, nhưng hiểu biết hạn chế có thể dẫn tới quyết định rủi ro. SpaceX, hãng tên lửa và AI do Elon Musk sáng lập, lập kỷ lục khi IPO tháng 6 rồi nhanh chóng giảm giá; cùng lúc làn sóng bán tháo cổ phiếu chip và hoài nghi về lợi nhuận, năng suất từ AI cho thấy nhiệt huyết đang hạ nhiệt.
Schindler thừa nhận định giá chung và của một số doanh nghiệp có vẻ cao nhưng né dự báo thị trường, nhấn mạnh FSB theo dõi để hạn chế kịch bản xấu. Ngân hàng Thanh toán Quốc tế (Bank for International Settlements) cảnh báo lợi tức gây thất vọng ở các hãng AI quy mô siêu lớn có thể dẫn tới chu kỳ đầu tư suy thoái kéo dài và đột ngột siết tài trợ; Quỹ Tiền tệ Quốc tế (International Monetary Fund) cũng cảnh báo thị trường có thể co lại nếu lợi nhuận và năng suất từ AI không đạt kỳ vọng. Chủ tịch FSB Andrew Bailey, đồng thời là Thống đốc Ngân hàng Anh (Bank of England), nhiều lần lưu ý nguy cơ điều chỉnh giá cổ phiếu AI.
Dù vậy, ông giảm nhẹ rủi ro hệ thống rộng, nói nhiệm vụ là lường trước và khắc phục những điều có thể trục trặc; trước câu hỏi về lá chắn an toàn nếu bong bóng xì, ông đáp “hy vọng là có.” Ông cho rằng ngân hàng đã tỏ ra bền bỉ hơn sau 2008 nhưng hệ thống không ngừng tiến hóa; khu vực phi ngân hàng nay lớn hơn nhiều và chịu điều tiết lỏng lẻo hơn có thể tích tụ rủi ro khó đánh giá. FSB cũng soi kỹ mức đòn bẩy khi thâu tóm tài sản AI, cảnh báo khác biệt lớn giữa việc nhà đầu tư cá nhân bỏ 100 USD và việc họ vay gấp mười lần, bởi hệ quả khi đảo chiều sẽ nghiêm trọng hơn nhiều.
