Nhà Trắng (The White House) thông báo Hoa Kỳ sẽ cấm nhập một số đồ uống có cồn, xe máy và sữa từ Canada, đồng thời áp thêm thuế 50% với các mặt hàng khác từ 29 tháng 9. Trước đó, Canada đáp trả các mức thuế của Hoa Kỳ bằng việc áp thuế với hàng Mỹ trị giá 20 tỷ USD. Diễn biến này vượt ra ngoài phạm vi song phương và có thể tác động đến Đức và Liên minh châu Âu.

Christian Lammert, giáo sư khoa học chính trị tại Viện John‑F.-Kennedy thuộc FU Berlin (John‑F.-Kennedy‑Institut der FU Berlin) và chủ tịch Hiệp hội Nghiên cứu châu Mỹ Đức (Deutsche Gesellschaft für Amerikastudien, DGfA), đánh giá việc chuyển từ thuế phạt cao sang loại trừ có chọn lọc khỏi thị trường là cấp độ leo thang mới. Ông cho rằng tác động trực tiếp lên châu Âu có thể hạn chế nếu hàng châu Âu không bị nêu đích danh, nhưng gián tiếp sẽ làm tăng chi phí, làm lệch dòng chảy thương mại và gia tăng bất định chuỗi cung ứng xuyên biên giới. Đồng thời, sức ép buộc EU phải sẵn sàng với các bước đi đối đầu tương tự trong những tranh chấp khác tăng lên.

Theo Lammert, đây có thể trở thành tiền lệ khi thương mại dưới thời Donald Trump ngày càng được dùng như công cụ cưỡng bức chính trị hơn là tuân thủ quy tắc đa phương. Thomas Jäger, giáo sư tại Đại học Köln (Universität zu Köln), cảnh báo doanh nghiệp Đức và châu Âu sản xuất tại Canada sẽ bị ảnh hưởng đáng kể, đặc biệt trong ô tô, hóa chất và điện. Nhiều tập đoàn như Bosch, Volkswagen, BASF, Bayer cùng các doanh nghiệp vừa và nhỏ có cơ sở ở Canada có thể phải tái cấu trúc chuỗi cung ứng để tăng tỷ lệ sản xuất tại Bắc Mỹ nhằm được miễn thuế, song rủi ro vẫn lớn.

Jäger nhận định mũi nhọn tranh chấp không chỉ nằm ở một số mặt hàng cụ thể, mà ở việc ai định hướng chính sách thương mại của Canada. Ông cho rằng Trump leo thang vì tin Hoa Kỳ có thể chịu đựng cuộc đối đầu thuế quan lâu hơn và muốn buộc Canada nhượng bộ, hạn chế quyền tự do ký các thỏa thuận với bên thứ ba, để Washington có tiếng nói cuối cùng.

Yvonne Denz, giám đốc điều hành Phòng Công nghiệp và Thương mại Đức‑Canada (Deutsch‑Kanadische Industrie‑ und Handelskammer), gọi đây là bước leo thang mới “từ thuế quan sang loại trừ thị trường” và là cú sốc niềm tin trong quan hệ song phương. Tuy vậy, không khí chủ đạo tại Canada là quyết tâm: Thủ tướng Carney nhấn mạnh tương lai Canada do chính Canada quyết định. Ưu tiên hiện nay là chủ động định hình, đa dạng hóa quan hệ thương mại và làm sâu sắc hợp tác với Đức và EU.

Theo Denz, “bất định” là đặc trưng lớn nhất đối với doanh nghiệp Đức: chuỗi cung ứng phải liên tục điều chỉnh với chi phí bổ sung, còn thiếu khả năng dự báo làm chùn tay đầu tư dài hạn. Bà coi đây là hồi chuông cảnh tỉnh cho doanh nghiệp châu Âu: mỗi nấc leo thang sẽ xúc tác cho Canada đa dạng hóa và tăng cường quan hệ với các đối tác tin cậy như Đức và EU. Nhu cầu Canada với hàng Đức, như thiết bị gia dụng và công nghệ điện, đã tăng, mở ra cơ hội lớn cho hợp tác Đức‑Canada.

Đại diện các hiệp hội Đức cũng thấy điểm sáng cho châu Âu. Volker Treier của Hiệp hội Phòng Công nghiệp và Thương mại Đức (Deutsche Industrie‑ und Handelskammer, DIHK) cho rằng khi lối vào thị trường Hoa Kỳ hẹp lại, doanh nghiệp Canada sẽ càng tìm đầu ra thay thế, và châu Âu có thể hưởng lợi nhờ Hiệp định Kinh tế và Thương mại Toàn diện EU–Canada (CETA). Kể từ khi CETA tạm thời có hiệu lực năm 2017, thương mại hàng hóa EU–Canada tăng 76% nhưng còn nhiều dư địa. Dirk Jandura của Liên đoàn Bán buôn, Ngoại thương và Dịch vụ Đức (Bundesverband Großhandel, Außenhandel, Dienstleistungen, BGA) dẫn số liệu Cơ quan Thống kê Canada (Statistics Canada) cho thấy xuất khẩu của Canada sang các thị trường ngoài Hoa Kỳ tăng tháng thứ ba liên tiếp trong tháng 7, đạt kỷ lục 25,6 tỷ đô la Canada (khoảng 15,9 tỷ EUR), với Đức là điểm đến quan trọng; xu hướng này có thể mạnh thêm, khi Canada hiện vẫn chiếm tỷ trọng nhỏ trong ngoại thương của Đức và còn nhiều tiềm năng tăng trưởng.