Nhiều người về hưu, đặc biệt lao động phổ thông, chỉ nhận 2,5–4 triệu đồng/tháng, tiền thuốc đã gần 1 triệu đồng, buộc phải co kéo giữa bối cảnh giá cả leo thang. Vấn đề đặt ra là tăng lương hưu thế nào để đủ sống chứ không chỉ tăng hình thức.

Bộ Nội vụ đưa ra hai phương án điều chỉnh: tăng 8% đồng loạt cho tất cả hoặc tăng “lai” 4,5% cộng thêm 200.000 đồng/tháng nhằm hỗ trợ người hưởng thấp. Mỗi phương án có lý nhưng đều bộc lộ khoảng trống khi áp vào đời sống thực.

Với phương án 8% đồng loạt, người nhận 3 triệu đồng chỉ tăng khoảng 240.000 đồng, còn người nhận 10 triệu đồng tăng tới 800.000 đồng. Khoảng cách giữa các nhóm không thu hẹp mà còn giãn ra, cho thấy tăng thuần theo tỷ lệ khó xử lý chênh lệch.

Phương án “lai” giúp nhóm lương thấp cải thiện rõ hơn: người hưởng 3 triệu đồng tăng khoảng 335.000 đồng, đủ thành tiền chợ hay vài lần khám bệnh. Tuy nhiên, người có mức đóng cao có thể thấy quyền lợi chưa tương xứng, làm lộ rõ mâu thuẫn giữa công bằng theo đóng góp và công bằng theo nhu cầu sống.

Lương hưu được nhấn mạnh là cam kết an sinh của xã hội với người đã hết tuổi lao động. Quan điểm của Luật sư Đặng Anh Đức là phải “tăng để sống được”, gợi ý thiết kế linh hoạt: vừa tăng theo tỷ lệ để chống lạm phát, vừa cộng tiền tuyệt đối theo bậc — dưới 4 triệu đồng cộng 300.000–400.000 đồng, nhóm trung bình cộng 200.000 đồng, nhóm cao giảm hoặc không cộng.

Bên cạnh đó, cần đặt sàn lương hưu tối thiểu gắn chi phí sống cơ bản thay vì mốc kỹ thuật 3,8 triệu đồng trong dự thảo. Các hỗ trợ đi kèm như giảm chi phí y tế, tiền điện, nhà ở sẽ giảm áp lực lên quỹ bảo hiểm và nâng chất lượng sống, với thước đo cuối cùng là người hưu trí đủ ăn, đủ thuốc, an tâm và giữ được phẩm giá.