Tóm tắt
Tại phiên họp thứ 61 của Quốc hội Slovakia (Národná rada SR) về dự luật ngân sách năm tới, Chủ tịch Cơ quan Kiểm toán Tối cao Slovakia (Najvyšší kontrolný úrad SR) Ľubomír Andrassy cho rằng cách chính phủ và các đảng cầm quyền xây dựng, trình và thảo luận dự thảo là không thể chấp nhận, trái với nguyên tắc nhà nước pháp quyền. Do quy trình này, Najvyšší kontrolný úrad SR chưa thể xác định việc tuân thủ quy định pháp luật và sẽ gửi đánh giá toàn diện muộn hơn.
Ông cho biết Quốc hội hiện thiếu góc nhìn chuyên môn về rủi ro và điểm yếu mà kiểm toán viên có thể nhận diện trong dự thảo, và lý do duy nhất của việc vắng ý kiến là do cách thức lập ngân sách năm nay. Ông nhấn mạnh cơ quan này đã 30 năm thực hiện nghĩa vụ lập và trình ý kiến về ngân sách.
Andrassy liệt kê 5 rủi ro cần được thẩm định: tuân thủ các yêu cầu hình thức và phương pháp ESA 2010 khi lập ngân sách; tính bền vững dài hạn của tài chính công với nợ nhà nước đã vượt hơn 90 tỷ EUR; việc chi hỗ trợ tràn lan và thiếu bền vững như hỗ trợ năng lượng và lương hưu tháng 13; các giả định vĩ mô chưa được kiểm chứng, gồm dự báo tăng trưởng 1,8% GDP và thâm hụt 4,94%; và lời giải chưa rõ ràng cho khoản “nợ hiện đại hóa” lớn trong y tế, giao thông, hạ tầng và hệ thống hưu trí.
Ông nhắc rằng ngân sách rốt cuộc ảnh hưởng tới đời sống mọi cư dân, và những người được bầu, trong đó có đại diện Quốc hội và Chính phủ, phải tôn trọng và thực hiện các nghĩa vụ hiến định và luật định hiện hành.
Bộ trưởng Tài chính Ladislav Kamenický (Smer-SD) phản bác, gọi phát biểu của Andrassy là mang tính “hoạt động” và làm tổn hại uy tín Najvyšší kontrolný úrad SR. Ông ám chỉ Andrassy là người được Igor Matovič (Hnutie Slovensko) đề cử và muốn bảo đảm vị thế trong nhiệm kỳ tới, đồng thời cho rằng cơ quan có đủ nguồn lực để hoàn thành báo cáo, còn nhân viên Bộ Tài chính đã làm việc cả cuối tuần.
Phe đối lập trong tranh luận ngân sách đứng về phía Andrassy. Đại diện PS, SaS, KDH và Hnutie Slovensko cho rằng chỉ trích một cơ quan độc lập từ phía bộ trưởng là không phù hợp; họ cũng nêu việc cả đại diện giới sử dụng lao động và công đoàn đều có quá ít thời gian để nghiên cứu dự thảo. Nghị sĩ Beáta Jurík (PS) nói phê bình không đồng nghĩa là “chống chính phủ” mà có thể cho thấy điều đang làm chưa đúng.
Theo dự thảo ngân sách tài chính công 2027–2029 được Chính phủ phê duyệt ngày 5/10, năm 2027 thu dự kiến đạt 63,343 tỷ EUR và chi 70,786 tỷ EUR; thâm hụt 7,443 tỷ EUR, tương đương 4,94% GDP.
Ông cho biết Quốc hội hiện thiếu góc nhìn chuyên môn về rủi ro và điểm yếu mà kiểm toán viên có thể nhận diện trong dự thảo, và lý do duy nhất của việc vắng ý kiến là do cách thức lập ngân sách năm nay. Ông nhấn mạnh cơ quan này đã 30 năm thực hiện nghĩa vụ lập và trình ý kiến về ngân sách.
Andrassy liệt kê 5 rủi ro cần được thẩm định: tuân thủ các yêu cầu hình thức và phương pháp ESA 2010 khi lập ngân sách; tính bền vững dài hạn của tài chính công với nợ nhà nước đã vượt hơn 90 tỷ EUR; việc chi hỗ trợ tràn lan và thiếu bền vững như hỗ trợ năng lượng và lương hưu tháng 13; các giả định vĩ mô chưa được kiểm chứng, gồm dự báo tăng trưởng 1,8% GDP và thâm hụt 4,94%; và lời giải chưa rõ ràng cho khoản “nợ hiện đại hóa” lớn trong y tế, giao thông, hạ tầng và hệ thống hưu trí.
Ông nhắc rằng ngân sách rốt cuộc ảnh hưởng tới đời sống mọi cư dân, và những người được bầu, trong đó có đại diện Quốc hội và Chính phủ, phải tôn trọng và thực hiện các nghĩa vụ hiến định và luật định hiện hành.
Bộ trưởng Tài chính Ladislav Kamenický (Smer-SD) phản bác, gọi phát biểu của Andrassy là mang tính “hoạt động” và làm tổn hại uy tín Najvyšší kontrolný úrad SR. Ông ám chỉ Andrassy là người được Igor Matovič (Hnutie Slovensko) đề cử và muốn bảo đảm vị thế trong nhiệm kỳ tới, đồng thời cho rằng cơ quan có đủ nguồn lực để hoàn thành báo cáo, còn nhân viên Bộ Tài chính đã làm việc cả cuối tuần.
Phe đối lập trong tranh luận ngân sách đứng về phía Andrassy. Đại diện PS, SaS, KDH và Hnutie Slovensko cho rằng chỉ trích một cơ quan độc lập từ phía bộ trưởng là không phù hợp; họ cũng nêu việc cả đại diện giới sử dụng lao động và công đoàn đều có quá ít thời gian để nghiên cứu dự thảo. Nghị sĩ Beáta Jurík (PS) nói phê bình không đồng nghĩa là “chống chính phủ” mà có thể cho thấy điều đang làm chưa đúng.
Theo dự thảo ngân sách tài chính công 2027–2029 được Chính phủ phê duyệt ngày 5/10, năm 2027 thu dự kiến đạt 63,343 tỷ EUR và chi 70,786 tỷ EUR; thâm hụt 7,443 tỷ EUR, tương đương 4,94% GDP.