Tóm tắt
Phó chủ tịch Hội đồng An ninh Nga (Security Council of Russia) Dmitry Medvedev nói dựa trên thông tin chưa được kiểm chứng rằng Greenland có thể sớm trưng cầu dân ý gia nhập Nga, thúc giục ông Donald Trump hành động nhanh nếu muốn kiểm soát hòn đảo, thậm chí trêu rằng ông Trump sẽ thành “tổng thống lâm thời Greenland”. Ông Trump được mô tả ngày càng cứng rắn, từng không loại trừ dùng vũ lực; trong khi một số nước châu Âu điều lực lượng nhỏ tới ủng hộ Đan Mạch thì ông đe dọa áp thuế, làm rạn nứt Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO). John Foreman nhận định đây là khủng hoảng cảnh báo cao giữa Bắc Mỹ và châu Âu, còn Nga hưởng lợi khi đứng ngoài quan sát.
Nga từ lâu coi NATO là đe dọa an ninh và viện dẫn điều đó trong chiến dịch ở Ukraine. Ngoại trưởng Sergey Lavrov nói NATO rơi vào khủng hoảng nghiêm trọng, ông chưa từng nghĩ tới kịch bản một thành viên tấn công thành viên khác, khẳng định Nga chỉ theo dõi và không định chiếm Greenland; đồng thời ví vị trí của Greenland với tầm quan trọng của Crimea với Nga. Người phát ngôn Điện Kremlin Dmitry Peskov ca ngợi nỗ lực của ông Trump nhằm kiểm soát hòn đảo.
Đặc phái viên Kirill Dmitriev mỉa mai kế hoạch áp thuế 10% với 8 nước châu Âu, so sánh như “1% cho mỗi binh sĩ” họ điều tới Greenland, cho rằng liên minh xuyên Đại Tây Dương đã kết thúc và châu Âu không nên khiêu khích ông Trump. Medvedev cũng coi động thái áp thuế là bằng chứng chia rẽ ngày càng sâu trong NATO, nhấn mạnh Mỹ chọn Greenland hơn là sự đoàn kết xuyên Đại Tây Dương. Việc nhiều quan chức Nga công khai ủng hộ ông Trump là hiếm thấy, dù trước đó Medvedev chỉ trích các lệnh trừng phạt của Mỹ. Một số lãnh đạo châu Âu lo Mỹ kiểm soát Greenland sẽ xói mòn chuẩn mực luật pháp quốc tế và có thể khuyến khích Moskva cứng rắn hơn tại Ukraine, trong bối cảnh Nga đã sáp nhập Crimea năm 2014 và tuyên bố sáp nhập Donetsk, Lugansk, Zaporizhzhia, Kherson cuối năm 2022.
Nhà phân tích Sergei Markov dự đoán rạn nứt Washington–Brussels có thể mở màn tái sắp xếp an ninh phương Tây, thậm chí dẫn tới tan rã NATO và buộc Ukraine chấp nhận hòa bình theo điều kiện của Nga, qua đó Nga cải thiện quan hệ với Ukraine, một nửa châu Âu và duy trì quan hệ bình thường với Mỹ. Tuy nhiên, nhiều lãnh đạo phương Tây đánh giá kịch bản này khó xảy ra, nỗ lực thuyết phục ông Trump hạ nhiệt. Tổng thư ký NATO Mark Rutte đã điện đàm với ông Trump và ông đồng ý đưa vấn đề Greenland ra Diễn đàn Kinh tế Thế giới (World Economic Forum) tại Davos.
Tại WEF ngày 21/1, ông Trump cam kết rõ ràng sẽ không dùng vũ lực với Greenland, cho biết đã đạt khuôn khổ thỏa thuận với lãnh đạo NATO và rút lại cảnh báo áp thuế với châu Âu, trái với dự đoán bi quan trước đó của Dmitriev.
Giới quan sát lưu ý Nga cũng không hẳn hưởng lợi nếu Mỹ kiểm soát hoặc mua lại Greenland. Hòn đảo lớn nhất thế giới này, dân số khoảng 57.000 người, diện tích 2,16 triệu km2, nằm trên tuyến ngắn nhất Bắc Mỹ–châu Âu, giàu khoáng sản và giữ vị trí chiến lược với Washington. NATO và Nga đều tăng hiện diện ở Bắc Cực; Moskva coi Bắc Cực là lợi ích quốc gia và chiến lược, nên việc Mỹ kiểm soát Greenland sẽ thách thức vị thế chi phối của Nga tại khu vực.
Matthew Chance của CNN cảnh báo nỗi lo sâu xa hơn là nhiệm kỳ hai khó đoán của ông Trump, khi Washington vận dụng sức mạnh quân sự và kinh tế với ít ràng buộc, tạo thách thức đáng kể cho Điện Kremlin vốn quen làm việc với một chính quyền Mỹ ổn định và dễ đoán.
Nga từ lâu coi NATO là đe dọa an ninh và viện dẫn điều đó trong chiến dịch ở Ukraine. Ngoại trưởng Sergey Lavrov nói NATO rơi vào khủng hoảng nghiêm trọng, ông chưa từng nghĩ tới kịch bản một thành viên tấn công thành viên khác, khẳng định Nga chỉ theo dõi và không định chiếm Greenland; đồng thời ví vị trí của Greenland với tầm quan trọng của Crimea với Nga. Người phát ngôn Điện Kremlin Dmitry Peskov ca ngợi nỗ lực của ông Trump nhằm kiểm soát hòn đảo.
Đặc phái viên Kirill Dmitriev mỉa mai kế hoạch áp thuế 10% với 8 nước châu Âu, so sánh như “1% cho mỗi binh sĩ” họ điều tới Greenland, cho rằng liên minh xuyên Đại Tây Dương đã kết thúc và châu Âu không nên khiêu khích ông Trump. Medvedev cũng coi động thái áp thuế là bằng chứng chia rẽ ngày càng sâu trong NATO, nhấn mạnh Mỹ chọn Greenland hơn là sự đoàn kết xuyên Đại Tây Dương. Việc nhiều quan chức Nga công khai ủng hộ ông Trump là hiếm thấy, dù trước đó Medvedev chỉ trích các lệnh trừng phạt của Mỹ. Một số lãnh đạo châu Âu lo Mỹ kiểm soát Greenland sẽ xói mòn chuẩn mực luật pháp quốc tế và có thể khuyến khích Moskva cứng rắn hơn tại Ukraine, trong bối cảnh Nga đã sáp nhập Crimea năm 2014 và tuyên bố sáp nhập Donetsk, Lugansk, Zaporizhzhia, Kherson cuối năm 2022.
Nhà phân tích Sergei Markov dự đoán rạn nứt Washington–Brussels có thể mở màn tái sắp xếp an ninh phương Tây, thậm chí dẫn tới tan rã NATO và buộc Ukraine chấp nhận hòa bình theo điều kiện của Nga, qua đó Nga cải thiện quan hệ với Ukraine, một nửa châu Âu và duy trì quan hệ bình thường với Mỹ. Tuy nhiên, nhiều lãnh đạo phương Tây đánh giá kịch bản này khó xảy ra, nỗ lực thuyết phục ông Trump hạ nhiệt. Tổng thư ký NATO Mark Rutte đã điện đàm với ông Trump và ông đồng ý đưa vấn đề Greenland ra Diễn đàn Kinh tế Thế giới (World Economic Forum) tại Davos.
Tại WEF ngày 21/1, ông Trump cam kết rõ ràng sẽ không dùng vũ lực với Greenland, cho biết đã đạt khuôn khổ thỏa thuận với lãnh đạo NATO và rút lại cảnh báo áp thuế với châu Âu, trái với dự đoán bi quan trước đó của Dmitriev.
Giới quan sát lưu ý Nga cũng không hẳn hưởng lợi nếu Mỹ kiểm soát hoặc mua lại Greenland. Hòn đảo lớn nhất thế giới này, dân số khoảng 57.000 người, diện tích 2,16 triệu km2, nằm trên tuyến ngắn nhất Bắc Mỹ–châu Âu, giàu khoáng sản và giữ vị trí chiến lược với Washington. NATO và Nga đều tăng hiện diện ở Bắc Cực; Moskva coi Bắc Cực là lợi ích quốc gia và chiến lược, nên việc Mỹ kiểm soát Greenland sẽ thách thức vị thế chi phối của Nga tại khu vực.
Matthew Chance của CNN cảnh báo nỗi lo sâu xa hơn là nhiệm kỳ hai khó đoán của ông Trump, khi Washington vận dụng sức mạnh quân sự và kinh tế với ít ràng buộc, tạo thách thức đáng kể cho Điện Kremlin vốn quen làm việc với một chính quyền Mỹ ổn định và dễ đoán.
