Meta, chủ quản Facebook, Instagram và WhatsApp, bị thẩm phán tại bang New Mexico tuyên phạt 25 tỷ USD (18.6 tỷ GBP) sau phiên xử hai tuần, do nhiều năm đánh lừa công chúng về cách xử lý dữ liệu người dùng Facebook. Thẩm phán nhận định các sai lệch này “đi vào cốt lõi hoạt động kinh doanh” của Facebook. Luật sư trưởng CJ Mahoney nói phán quyết khiến công ty gần như không thể kinh doanh tại New Mexico và khẳng định sẽ kháng cáo. Đây là mức phạt lớn nhất từ trước đến nay đối với Meta, trong bối cảnh hãng liên tiếp đối mặt án phạt và dàn xếp, bao gồm thỏa thuận 18 tỷ USD với California về an toàn trẻ em.

Nguồn gốc vụ kiện tại New Mexico gắn với bê bối Cambridge Analytica, khi dữ liệu hàng triệu người dùng Facebook bị khai thác phục vụ tư vấn chính trị, trong đó có hoạt động liên quan bầu cử Tổng thống Hoa Kỳ năm 2016.

Ngoài dữ liệu, New Mexico còn cáo buộc Meta cố ý gây hiểu lầm về việc công ty hưởng lợi từ nội dung chứa ngôn từ thù ghét và cách thực thi các quy tắc liên quan. Bồi thẩm đoàn kết luận Meta cố ý đánh lừa công chúng ở các điểm này; Meta bác bỏ và cho rằng vụ kiện thực chất muốn “đánh thuế lời nói” để áp đặt luật chơi mới cho phát ngôn trực tuyến.

Các luật sư của New Mexico dựa vào nhiều phát biểu của lãnh đạo Meta trong nhiều năm rằng dữ liệu người dùng không bị chia sẻ hoặc truy cập bởi bên thứ ba nếu không có sự cho phép, trong khi thực tế đã xảy ra. Họ cho rằng toàn bộ dân số bang, khoảng 2 triệu người, bị ảnh hưởng; bồi thẩm đoàn xác định Meta vi phạm luật bang hơn 40 triệu lần.

Tổng chưởng lý New Mexico (New Mexico Attorney General) Raúl Torrez tuyên bố kết quả cho thấy không có tập đoàn nào đứng trên pháp luật. Phía bang đề nghị mức phạt tối đa 40 tỷ USD, trong khi Meta lập luận bất kỳ khoản nào vượt 3.4 tỷ USD là vi hiến. Thẩm phán Francis Mathew cuối cùng ấn định 25 tỷ USD, xấp xỉ lợi nhuận theo quý của Meta.

Theo phán quyết, các vi phạm mang tính cố ý, kéo dài hơn 11 năm từ 2010 đến 2021. Trao đổi nội bộ giữa các lãnh đạo cấp cao, bao gồm Mark Zuckerberg, bị cho là nhằm đánh lừa công chúng. Dù tính toán ban đầu dựa trên hàng nghìn vi phạm cho ra mức phạt 219 tỷ USD, thẩm phán giảm xuống còn 25 tỷ USD.

Bối cảnh rộng hơn cho thấy Meta từng bị Ủy ban Thương mại Liên bang Hoa Kỳ (US Federal Trade Commission) phạt 5 tỷ USD năm 2019 về thực hành quyền riêng tư dữ liệu. New Mexico năm nay cũng phạt Meta gần 1 tỷ USD vì gây hiểu lầm về độ an toàn cho trẻ em; thẩm phán ví Meta như “nhà máy gây ô nhiễm”, với “ô nhiễm” là tổn hại tâm lý và bóc lột tình dục trẻ em. California cùng nhiều bang khác cũng kiện Meta về vấn đề an toàn trẻ em và đã đạt thỏa thuận dàn xếp không kèm tiền phạt hay thừa nhận sai phạm, chỉ vài ngày sau khi phiên tòa bắt đầu.