Tóm tắt
Trong Liên minh châu Âu, áp lực từ các lãnh đạo đối với Ủy ban châu Âu (Comisia Europeană) nhằm chuẩn bị gói trừng phạt Israel gia tăng, tín hiệu được Emmanuel Macron nêu sau phiên họp mới nhất của Hội đồng châu Âu (Consiliul European). Các nước thành viên bị chia rẽ, và theo nhà phân tích Andrei Schwartz, bối cảnh này đi kèm sự trỗi dậy của chủ nghĩa bài Do Thái ở châu Âu.
Lập trường trước xung đột Gaza phản ánh phân cực tả–hữu: các chính phủ cánh tả thường đòi trừng phạt Israel với luận điểm nhân quyền, còn cánh hữu/ trung hữu ủng hộ quyền tự vệ của Israel và chặn các biện pháp trừng phạt. Schwartz nêu ví dụ từ Mỹ Latinh: ở Colombia, sau khi Gustavo Petro thất bại, tân tổng thống dự định nối lại quan hệ với Israel; tại Argentina, Javier Milei ủng hộ mạnh Israel, trái với xu hướng trước đây của phe Kirchner. Ở châu Âu, ảnh hưởng của các đảng cánh tả và một số NGO khiến chỉ trích Israel tăng; tại Slovenia, Janez Janša vừa trở lại đã hạ cờ Palestine treo trước quốc hội từ thời chính phủ tiền nhiệm.
Một động lực khác đến từ áp lực nhân khẩu học và lo ngại cực đoan hóa ở Tây Âu. Schwartz cho rằng Pháp, Bỉ, Hà Lan và Vương quốc Anh có cộng đồng Hồi giáo lớn, tác động trực tiếp tới tính toán an ninh nội địa và bầu cử; phê phán Israel hay kêu gọi trừng phạt đôi khi được dùng như “van xả áp” để hạ nhiệt căng thẳng xã hội. Ông dẫn ví dụ về Vương quốc Anh, nơi ông nói Keir Starmer đã phải điều chỉnh lập trường sau 7/10 dưới sức ép chính trị nội bộ.
Schwartz nhấn mạnh khía cạnh tâm lý tập thể: một bộ phận công chúng và giới tinh hoa châu Âu tìm cách hóa giải mặc cảm tội lỗi lịch sử về Holocaust bằng việc đảo vai nạn nhân–thủ phạm, gán cho Israel nhãn “kẻ gây tội ác”, qua đó vô thức khép lại vòng “tự đổ lỗi”. Cách nhìn này, theo ông, góp phần nuôi dưỡng thái độ bài Do Thái hiện nay.
Ông liên hệ sự thay đổi giọng điệu với chiến tranh lai và “ngoại giao tấm séc”: Qatar bơm tiền mua ảnh hưởng ở Bruxelles qua các vụ như Qatargate và tài trợ nền tảng truyền thông, trong khi Nga khai thác rạn nứt châu Âu để chuyển hướng chú ý và nguồn lực khỏi Ukraine. Schwartz coi Al Jazeera là cỗ máy tuyên truyền tương tự Sputnik và Russia Today, nói nhiều nhà báo ở các tập đoàn lớn được chi trả; ông cũng nhắc đến các vụ bắt giữ tại Nghị viện châu Âu (Parlamentul European) trong các nhánh Qatargate. Theo ông, Nga còn phối hợp với Iran và Hamas trong biến cố 7/10/2023, biến Trung Đông thành “chiến thắng lớn” giúp làm lu mờ Ukraine.
Ở cấp thể chế, triển vọng trừng phạt thống nhất rất thấp do Chính sách Đối ngoại và An ninh Chung (PESC) đòi hỏi đồng thuận tuyệt đối: Tây Ban Nha và Ireland hối thúc biện pháp cứng rắn, nhưng một số nước giữ đường lối thân Israel khiến EU có thể chỉ dừng ở thông điệp mơ hồ. Số liệu Schwartz viện dẫn về Cơ quan Hành động Đối ngoại châu Âu (Serviciul European de Acțiune Externă) cho thấy trong 24.000 thông điệp 2017–4/2026 về Israel có 38% tiêu cực, 49% trung lập, 13% tích cực; sau 7/10, tỷ lệ tiêu cực tăng từ 29% lên 46%, tích cực giảm từ 20% xuống 8%.
Lập trường trước xung đột Gaza phản ánh phân cực tả–hữu: các chính phủ cánh tả thường đòi trừng phạt Israel với luận điểm nhân quyền, còn cánh hữu/ trung hữu ủng hộ quyền tự vệ của Israel và chặn các biện pháp trừng phạt. Schwartz nêu ví dụ từ Mỹ Latinh: ở Colombia, sau khi Gustavo Petro thất bại, tân tổng thống dự định nối lại quan hệ với Israel; tại Argentina, Javier Milei ủng hộ mạnh Israel, trái với xu hướng trước đây của phe Kirchner. Ở châu Âu, ảnh hưởng của các đảng cánh tả và một số NGO khiến chỉ trích Israel tăng; tại Slovenia, Janez Janša vừa trở lại đã hạ cờ Palestine treo trước quốc hội từ thời chính phủ tiền nhiệm.
Một động lực khác đến từ áp lực nhân khẩu học và lo ngại cực đoan hóa ở Tây Âu. Schwartz cho rằng Pháp, Bỉ, Hà Lan và Vương quốc Anh có cộng đồng Hồi giáo lớn, tác động trực tiếp tới tính toán an ninh nội địa và bầu cử; phê phán Israel hay kêu gọi trừng phạt đôi khi được dùng như “van xả áp” để hạ nhiệt căng thẳng xã hội. Ông dẫn ví dụ về Vương quốc Anh, nơi ông nói Keir Starmer đã phải điều chỉnh lập trường sau 7/10 dưới sức ép chính trị nội bộ.
Schwartz nhấn mạnh khía cạnh tâm lý tập thể: một bộ phận công chúng và giới tinh hoa châu Âu tìm cách hóa giải mặc cảm tội lỗi lịch sử về Holocaust bằng việc đảo vai nạn nhân–thủ phạm, gán cho Israel nhãn “kẻ gây tội ác”, qua đó vô thức khép lại vòng “tự đổ lỗi”. Cách nhìn này, theo ông, góp phần nuôi dưỡng thái độ bài Do Thái hiện nay.
Ông liên hệ sự thay đổi giọng điệu với chiến tranh lai và “ngoại giao tấm séc”: Qatar bơm tiền mua ảnh hưởng ở Bruxelles qua các vụ như Qatargate và tài trợ nền tảng truyền thông, trong khi Nga khai thác rạn nứt châu Âu để chuyển hướng chú ý và nguồn lực khỏi Ukraine. Schwartz coi Al Jazeera là cỗ máy tuyên truyền tương tự Sputnik và Russia Today, nói nhiều nhà báo ở các tập đoàn lớn được chi trả; ông cũng nhắc đến các vụ bắt giữ tại Nghị viện châu Âu (Parlamentul European) trong các nhánh Qatargate. Theo ông, Nga còn phối hợp với Iran và Hamas trong biến cố 7/10/2023, biến Trung Đông thành “chiến thắng lớn” giúp làm lu mờ Ukraine.
Ở cấp thể chế, triển vọng trừng phạt thống nhất rất thấp do Chính sách Đối ngoại và An ninh Chung (PESC) đòi hỏi đồng thuận tuyệt đối: Tây Ban Nha và Ireland hối thúc biện pháp cứng rắn, nhưng một số nước giữ đường lối thân Israel khiến EU có thể chỉ dừng ở thông điệp mơ hồ. Số liệu Schwartz viện dẫn về Cơ quan Hành động Đối ngoại châu Âu (Serviciul European de Acțiune Externă) cho thấy trong 24.000 thông điệp 2017–4/2026 về Israel có 38% tiêu cực, 49% trung lập, 13% tích cực; sau 7/10, tỷ lệ tiêu cực tăng từ 29% lên 46%, tích cực giảm từ 20% xuống 8%.
