Tóm tắt
Đàm phán lập chính phủ mới lại rơi vào ngõ cụt khi Đảng Xã hội Dân chủ (Partidul Social Democrat - PSD) chính thức ủng hộ Sorin Grindeanu, còn Đảng Tự do Quốc gia (Partidul Național Liberal - PNL), Liên minh Cứu lấy Romania (Uniunea Salvați România - USR) và Liên minh Dân chủ Hungari tại Romania (Uniunea Democrată Maghiară din România - UDMR) cùng đứng sau nghị sĩ châu Âu Siegfried Mureșan. Tổng thống Nicușor Dan bị cuốn vào va chạm phe phái, và theo chuyên gia Cristian Andrei của Cơ quan Xếp hạng Chính trị (Agenția de Rating Politic), đe dọa bầu cử sớm thực chất chỉ là đòn bẩy thương lượng.
Khủng hoảng điều hành kéo dài sau khi nội các Adrian Veștea không được phê chuẩn. PNL, USR và UDMR sẵn sàng ủng hộ một chính phủ thiểu số do PSD dẫn dắt nếu có thỏa thuận chính trị kèm cam kết cụ thể, như giảm thâm hụt ngân sách; đồng thời đề cử Siegfried Mureșan và nêu phương án luân phiên các nội các thiểu số. PSD phản bác thỏa thuận này, bác đề cử Mureșan và đưa Grindeanu làm ứng viên thủ tướng. Nicușor Dan tỏ ra khó chịu trên Facebook, chỉ trích PNL đổi lập trường và kêu gọi các đảng trở lại đối thoại để sớm có chính phủ đủ thẩm quyền.
Việc Tổng thống ngả về phương án có lợi cho PSD khiến một bộ phận ủng hộ ông bất bình. Cristian Andrei cho rằng đây là một chu kỳ quen thuộc của xung đột giữa Phủ Tổng thống (Președinția) và Chính phủ (Guvernul): nhà lãnh đạo nhà nước muốn một nội các dễ điều phối theo mục tiêu riêng, còn PSD lợi dụng nhạc điệu “quyến rũ” này để củng cố thế lực. Theo ông, Tổng thống có lợi hơn nếu để các đảng tự thương lượng thay vì cố áp đặt một thủ tướng.
Chuyên gia nhận định uy thế của Nicușor Dan suy giảm khi ông từ bỏ đòn bẩy bầu cử trước thời hạn, biến mình thành “con mồi” của các đảng. Toan tính áp đặt Adrian Veștea cùng một số nhân sự PNL vào nội các mà không có sự đồng thuận của lãnh đạo PNL càng làm rối đàm phán. Mong muốn mọi bên cùng nhượng bộ trở nên khó khả thi trong bối cảnh niềm tin chính trị suy kiệt.
Sau lá phiếu bất thành với nội các Veștea, cán cân tại nghị trường trở nên mong manh. Theo Cristian Andrei, các lực lượng thân châu Âu đã biết giới hạn của mình: PNL không thể có thủ tướng như ý, PSD cũng không thể lập chính phủ theo ý muốn. Bàn cờ chia gần như đều cho ba khối: các lực lượng dân túy, khối cánh hữu và PSD; mỗi bên nắm đòn bẩy gây sức ép tương đương nên ai cũng e ngại hai bên còn lại bắt tay.
Về lý thuyết, PSD giữ một phương án “hạt nhân” là bắt tay với Liên minh vì Thống nhất người Romania (Alianța pentru Unirea Românilor - AUR), nhưng điều này khó thực hiện và cũng bị Tổng thống bác bỏ. Áp lực vì thế tiếp tục dồn nén cho tới khi một bên “chớp mắt” tại các cuộc bỏ phiếu.
Kịch bản bầu cử trước thời hạn vẫn xa vời: sau hai đề cử chính phủ bị bác trong 60 ngày, Tổng thống có thể giải tán Quốc hội Romania (Parlamentul), nhưng không buộc phải làm và ông đã loại trừ khả năng này. Theo phân tích, bầu cử sớm chỉ làm lãng phí thời gian và khoét sâu khủng hoảng; đây chủ yếu là công cụ mặc cả để các đảng giữ lập trường và ép Tổng thống đi theo ý mình. Trọng tâm cuộc khủng hoảng chuyển dần từ câu hỏi ai cầm quyền sang ai kiểm soát Tổng thống.
Khủng hoảng điều hành kéo dài sau khi nội các Adrian Veștea không được phê chuẩn. PNL, USR và UDMR sẵn sàng ủng hộ một chính phủ thiểu số do PSD dẫn dắt nếu có thỏa thuận chính trị kèm cam kết cụ thể, như giảm thâm hụt ngân sách; đồng thời đề cử Siegfried Mureșan và nêu phương án luân phiên các nội các thiểu số. PSD phản bác thỏa thuận này, bác đề cử Mureșan và đưa Grindeanu làm ứng viên thủ tướng. Nicușor Dan tỏ ra khó chịu trên Facebook, chỉ trích PNL đổi lập trường và kêu gọi các đảng trở lại đối thoại để sớm có chính phủ đủ thẩm quyền.
Việc Tổng thống ngả về phương án có lợi cho PSD khiến một bộ phận ủng hộ ông bất bình. Cristian Andrei cho rằng đây là một chu kỳ quen thuộc của xung đột giữa Phủ Tổng thống (Președinția) và Chính phủ (Guvernul): nhà lãnh đạo nhà nước muốn một nội các dễ điều phối theo mục tiêu riêng, còn PSD lợi dụng nhạc điệu “quyến rũ” này để củng cố thế lực. Theo ông, Tổng thống có lợi hơn nếu để các đảng tự thương lượng thay vì cố áp đặt một thủ tướng.
Chuyên gia nhận định uy thế của Nicușor Dan suy giảm khi ông từ bỏ đòn bẩy bầu cử trước thời hạn, biến mình thành “con mồi” của các đảng. Toan tính áp đặt Adrian Veștea cùng một số nhân sự PNL vào nội các mà không có sự đồng thuận của lãnh đạo PNL càng làm rối đàm phán. Mong muốn mọi bên cùng nhượng bộ trở nên khó khả thi trong bối cảnh niềm tin chính trị suy kiệt.
Sau lá phiếu bất thành với nội các Veștea, cán cân tại nghị trường trở nên mong manh. Theo Cristian Andrei, các lực lượng thân châu Âu đã biết giới hạn của mình: PNL không thể có thủ tướng như ý, PSD cũng không thể lập chính phủ theo ý muốn. Bàn cờ chia gần như đều cho ba khối: các lực lượng dân túy, khối cánh hữu và PSD; mỗi bên nắm đòn bẩy gây sức ép tương đương nên ai cũng e ngại hai bên còn lại bắt tay.
Về lý thuyết, PSD giữ một phương án “hạt nhân” là bắt tay với Liên minh vì Thống nhất người Romania (Alianța pentru Unirea Românilor - AUR), nhưng điều này khó thực hiện và cũng bị Tổng thống bác bỏ. Áp lực vì thế tiếp tục dồn nén cho tới khi một bên “chớp mắt” tại các cuộc bỏ phiếu.
Kịch bản bầu cử trước thời hạn vẫn xa vời: sau hai đề cử chính phủ bị bác trong 60 ngày, Tổng thống có thể giải tán Quốc hội Romania (Parlamentul), nhưng không buộc phải làm và ông đã loại trừ khả năng này. Theo phân tích, bầu cử sớm chỉ làm lãng phí thời gian và khoét sâu khủng hoảng; đây chủ yếu là công cụ mặc cả để các đảng giữ lập trường và ép Tổng thống đi theo ý mình. Trọng tâm cuộc khủng hoảng chuyển dần từ câu hỏi ai cầm quyền sang ai kiểm soát Tổng thống.
