Tóm tắt
Hãng tư vấn McKinsey (McKinsey & Company) dự báo tài sản tài chính cá nhân của người Việt có thể đạt khoảng 600 tỷ USD vào năm 2027, tăng mạnh từ khoảng 360 tỷ USD cuối 2022. Trong khi đó, tổng giá trị tài sản ròng của các quỹ đầu tư chứng khoán trong nước mới đạt khoảng 93.000 tỷ đồng, tương đương 0,7% GDP; mục tiêu 2030 là 5% GDP, tức cần tăng quy mô khoảng 7 lần. Thị trường quản lý tài sản bước vào giai đoạn bản lề: tài sản đã đủ lớn nhưng sản phẩm, dịch vụ và thói quen ủy thác vẫn đang hình thành, theo bà Lục Kim Thanh của Công ty CP Chứng khoán Kafi.
Khảo sát năm 2026 với hơn 1.000 nhà đầu tư cá nhân cho thấy danh mục bình quân gồm 37% tiền gửi tiết kiệm, 36% bất động sản và 14% vàng, tổng cộng 87% nằm ở ba kênh truyền thống. Dù 86% đồng ý cần đa dạng hóa, 76% vẫn ưu tiên bất động sản hoặc vàng. Bà Lục Kim Thanh nêu ba nguyên nhân: ưa tài sản hữu hình, thiếu thói quen ủy thác và vấn đề niềm tin; sự tập trung này khiến danh mục dễ mất cân bằng, kém thanh khoản và lệ thuộc vào một chu kỳ tài sản.
Một số thói quen mới đang hình thành: số người nắm giữ chứng chỉ quỹ đạt khoảng 733.000, tăng 1,6 lần so với cuối 2024 nhưng vẫn nhỏ so với gần 14 triệu tài khoản chứng khoán. Nhà đầu tư Phạm Gia Bách tại Hà Nội coi chứng khoán là kênh linh hoạt, chuyển từ tâm lý ngắn hạn sang tích lũy trung, dài hạn để bền vững hơn.
Khác biệt giữa giao dịch và quản lý tài sản nằm ở việc có kế hoạch tổng thể. Nhiều quyết định hiện còn rời rạc, đo thành công bằng lãi/lỗ từng thương vụ thay vì tiến độ đạt mục tiêu tài chính. Cách tiếp cận này tốn phí, thuế và đặc biệt là chi phí cơ hội; lãi kép cần thời gian “để yên”. Khi thiếu kế hoạch, cảm xúc dễ chi phối; vai trò lớn của nhà quản lý tài sản là giúp giữ kỷ luật. Bối cảnh cũng đổi thay khi thế hệ sở hữu tài sản đầu tiên bước vào giai đoạn chuyển giao, kéo theo nhu cầu hoạch định gia sản.
Về thị trường, khung tiếp cận cho nhà đầu tư nước ngoài rõ ràng hơn, cơ chế không yêu cầu ký quỹ trước được cải thiện, và việc Tổ chức xếp hạng FTSE Russell (FTSE Russell) nâng hạng từ 21/9 là kết quả nhiều năm. Tuy nhiên, nâng hạng chỉ là điều kiện cần; nếu rổ sản phẩm trong nước chưa đủ rộng, dòng vốn mới cũng khó phân bổ hiệu quả.
Để tiến tới mốc 5% GDP, cần mở rộng lớp tài sản: quỹ hưu trí tự nguyện, quỹ chỉ số, quỹ theo chủ đề và khung pháp lý rõ ràng cho tài sản thay thế. Song song là chuẩn hóa nghề tư vấn tài chính cá nhân với chứng chỉ hành nghề, chuẩn đạo đức và minh bạch phí cũng như xung đột lợi ích, vì đây là ngành “bán niềm tin”.
Chiều sâu thị trường trái phiếu cần được củng cố để hình thành cấu phần thu nhập cố định đủ tin cậy và thanh khoản, nền tảng cho mọi danh mục cân bằng. Về dài hạn, hoàn thiện hạ tầng gia sản như quỹ tín thác gia đình, cơ chế chuyển giao tài sản và chính sách thuế; nếu thiếu, nhu cầu có thể dịch chuyển ra nước ngoài. Việc hình thành Trung tâm Tài chính Quốc tế tại TP.HCM mở cơ hội thử nghiệm và chuẩn hóa sản phẩm theo thông lệ quốc tế. Dư địa cho quản lý tài sản rất lớn; thách thức không phải thiếu tiền, mà là xây dựng kênh đầu tư chuyên nghiệp, đa dạng và đáng tin cậy cho quản trị dài hạn.
Khảo sát năm 2026 với hơn 1.000 nhà đầu tư cá nhân cho thấy danh mục bình quân gồm 37% tiền gửi tiết kiệm, 36% bất động sản và 14% vàng, tổng cộng 87% nằm ở ba kênh truyền thống. Dù 86% đồng ý cần đa dạng hóa, 76% vẫn ưu tiên bất động sản hoặc vàng. Bà Lục Kim Thanh nêu ba nguyên nhân: ưa tài sản hữu hình, thiếu thói quen ủy thác và vấn đề niềm tin; sự tập trung này khiến danh mục dễ mất cân bằng, kém thanh khoản và lệ thuộc vào một chu kỳ tài sản.
Một số thói quen mới đang hình thành: số người nắm giữ chứng chỉ quỹ đạt khoảng 733.000, tăng 1,6 lần so với cuối 2024 nhưng vẫn nhỏ so với gần 14 triệu tài khoản chứng khoán. Nhà đầu tư Phạm Gia Bách tại Hà Nội coi chứng khoán là kênh linh hoạt, chuyển từ tâm lý ngắn hạn sang tích lũy trung, dài hạn để bền vững hơn.
Khác biệt giữa giao dịch và quản lý tài sản nằm ở việc có kế hoạch tổng thể. Nhiều quyết định hiện còn rời rạc, đo thành công bằng lãi/lỗ từng thương vụ thay vì tiến độ đạt mục tiêu tài chính. Cách tiếp cận này tốn phí, thuế và đặc biệt là chi phí cơ hội; lãi kép cần thời gian “để yên”. Khi thiếu kế hoạch, cảm xúc dễ chi phối; vai trò lớn của nhà quản lý tài sản là giúp giữ kỷ luật. Bối cảnh cũng đổi thay khi thế hệ sở hữu tài sản đầu tiên bước vào giai đoạn chuyển giao, kéo theo nhu cầu hoạch định gia sản.
Về thị trường, khung tiếp cận cho nhà đầu tư nước ngoài rõ ràng hơn, cơ chế không yêu cầu ký quỹ trước được cải thiện, và việc Tổ chức xếp hạng FTSE Russell (FTSE Russell) nâng hạng từ 21/9 là kết quả nhiều năm. Tuy nhiên, nâng hạng chỉ là điều kiện cần; nếu rổ sản phẩm trong nước chưa đủ rộng, dòng vốn mới cũng khó phân bổ hiệu quả.
Để tiến tới mốc 5% GDP, cần mở rộng lớp tài sản: quỹ hưu trí tự nguyện, quỹ chỉ số, quỹ theo chủ đề và khung pháp lý rõ ràng cho tài sản thay thế. Song song là chuẩn hóa nghề tư vấn tài chính cá nhân với chứng chỉ hành nghề, chuẩn đạo đức và minh bạch phí cũng như xung đột lợi ích, vì đây là ngành “bán niềm tin”.
Chiều sâu thị trường trái phiếu cần được củng cố để hình thành cấu phần thu nhập cố định đủ tin cậy và thanh khoản, nền tảng cho mọi danh mục cân bằng. Về dài hạn, hoàn thiện hạ tầng gia sản như quỹ tín thác gia đình, cơ chế chuyển giao tài sản và chính sách thuế; nếu thiếu, nhu cầu có thể dịch chuyển ra nước ngoài. Việc hình thành Trung tâm Tài chính Quốc tế tại TP.HCM mở cơ hội thử nghiệm và chuẩn hóa sản phẩm theo thông lệ quốc tế. Dư địa cho quản lý tài sản rất lớn; thách thức không phải thiếu tiền, mà là xây dựng kênh đầu tư chuyên nghiệp, đa dạng và đáng tin cậy cho quản trị dài hạn.