Tóm tắt
Năm tới, ngân sách nhà nước dự kiến có 2,189 nghìn tỷ korun thu. Trong cơ cấu mỗi 1.000 korun thu vào, 422 korun đến từ bảo hiểm xã hội (370 korun hưu trí, 52 korun ốm đau và chính sách việc làm). Thuế giá trị gia tăng đóng góp 205 korun, thuế thu nhập doanh nghiệp 103 korun, thuế thu nhập cá nhân 99 korun (riêng thuế lương 81 korun), thuế tiêu thụ đặc biệt và năng lượng 80 korun, còn các loại thuế và phí khác 15 korun. Tương ứng tuyệt đối, các khoản chính lần lượt là 923,4 tỷ korun, 448,7 tỷ korun, 226,6 tỷ korun, 216,2 tỷ korun, 174,5 tỷ korun và 33,2 tỷ korun.
Theo nhà kinh tế Petr Vilím từ Tổ chức nghiên cứu PAQ (PAQ Research), hơn 40% thu ngân sách đến từ đánh thuế lao động, chủ yếu là bảo hiểm xã hội và phần lớn thuế thu nhập cá nhân; nếu tính cả bảo hiểm y tế ngoài ngân sách nhà nước, tỷ trọng vượt quá một nửa. Mức đánh thuế lao động tổng thể tương đương Ba Lan hay Slovenia, nhưng gánh nặng phân bổ khác nhau: người làm công thu nhập thấp chịu thuế cao hơn, trong khi người tự doanh thu cao và chi phí thực thấp chịu thuế nhẹ hơn. Các điều chỉnh thuế hiện tại chưa giải quyết khác biệt này; việc khôi phục một số ưu đãi chủ yếu giúp người thu nhập đủ cao để khấu trừ, còn giảm mức đóng tối thiểu cho người tự doanh giúp cả nhóm thu nhập thấp lẫn cao.
Khoảng một phần tư thu ngân sách đến từ đánh thuế tiêu dùng. So với các nước tương đồng, thuế tiêu dùng ở Cộng hòa Séc tương đối thấp. Tăng thu DPH có thể nhờ tái áp dụng hệ thống ghi nhận doanh thu điện tử; đồng thời nên củng cố thuế tiêu thụ, khi rượu vang yên lặng hiện chưa chịu thuế tiêu thụ và thuế bia lần cuối tăng từ năm 2010. Thuế tiêu thụ cao hơn với đồ uống có cồn không chỉ hỗ trợ ngân sách mà còn có thể giảm chi phí y tế về lâu dài nhờ hạn chế tiêu dùng rủi ro.
Đánh thuế tài sản có vai trò rất nhỏ. Thuế bất động sản lại chảy về ngân sách địa phương thay vì ngân sách nhà nước; kể cả khi cộng vào, khoản này chỉ khoảng 10 korun trên mỗi 1.000 korun thu ngân sách. Tỷ trọng đánh thuế tài sản ở Séc thấp hơn gấp đôi đến gấp ba so với các nước tương tự và mức trung bình châu Âu.
Tổng mức huy động thuế ở Séc được đánh giá là tương đối thấp. Nếu tiệm cận mức của các nước tương đồng, ngân sách có thể thu thêm theo quy mô nền kinh tế khoảng 140 đến 200 tỷ korun mỗi năm.
Nhà kinh tế Jakub Komárek dự báo cơ cấu nguồn thu đến năm 2027 không thay đổi đáng kể: vai trò tài khóa của thuế tiêu thụ đối với rượu và nhiên liệu suy giảm, còn đánh thuế chung lên lao động làm công tăng lên do thiếu cơ chế điều chỉnh theo lạm phát. Một số lĩnh vực hầu như đứng ngoài tầm thu thuế, như mua rượu vang yên lặng hay giao dịch căn hộ đầu tư. Ông cũng nhấn mạnh người lao động Ukraine tạo đóng góp ròng tích cực cho ngân sách và đặc biệt cho hệ thống bảo hiểm xã hội.
Bộ Tài chính (Ministerstvo financí) kỳ vọng năm tới số thu của đa số sắc thuế tăng, ngoại trừ thuế thu nhập doanh nghiệp. Ở cấp tài chính công, tổng thu thuế và bảo hiểm dự kiến tăng khoảng 154 tỷ korun so với năm trước.
Theo nhà kinh tế Petr Vilím từ Tổ chức nghiên cứu PAQ (PAQ Research), hơn 40% thu ngân sách đến từ đánh thuế lao động, chủ yếu là bảo hiểm xã hội và phần lớn thuế thu nhập cá nhân; nếu tính cả bảo hiểm y tế ngoài ngân sách nhà nước, tỷ trọng vượt quá một nửa. Mức đánh thuế lao động tổng thể tương đương Ba Lan hay Slovenia, nhưng gánh nặng phân bổ khác nhau: người làm công thu nhập thấp chịu thuế cao hơn, trong khi người tự doanh thu cao và chi phí thực thấp chịu thuế nhẹ hơn. Các điều chỉnh thuế hiện tại chưa giải quyết khác biệt này; việc khôi phục một số ưu đãi chủ yếu giúp người thu nhập đủ cao để khấu trừ, còn giảm mức đóng tối thiểu cho người tự doanh giúp cả nhóm thu nhập thấp lẫn cao.
Khoảng một phần tư thu ngân sách đến từ đánh thuế tiêu dùng. So với các nước tương đồng, thuế tiêu dùng ở Cộng hòa Séc tương đối thấp. Tăng thu DPH có thể nhờ tái áp dụng hệ thống ghi nhận doanh thu điện tử; đồng thời nên củng cố thuế tiêu thụ, khi rượu vang yên lặng hiện chưa chịu thuế tiêu thụ và thuế bia lần cuối tăng từ năm 2010. Thuế tiêu thụ cao hơn với đồ uống có cồn không chỉ hỗ trợ ngân sách mà còn có thể giảm chi phí y tế về lâu dài nhờ hạn chế tiêu dùng rủi ro.
Đánh thuế tài sản có vai trò rất nhỏ. Thuế bất động sản lại chảy về ngân sách địa phương thay vì ngân sách nhà nước; kể cả khi cộng vào, khoản này chỉ khoảng 10 korun trên mỗi 1.000 korun thu ngân sách. Tỷ trọng đánh thuế tài sản ở Séc thấp hơn gấp đôi đến gấp ba so với các nước tương tự và mức trung bình châu Âu.
Tổng mức huy động thuế ở Séc được đánh giá là tương đối thấp. Nếu tiệm cận mức của các nước tương đồng, ngân sách có thể thu thêm theo quy mô nền kinh tế khoảng 140 đến 200 tỷ korun mỗi năm.
Nhà kinh tế Jakub Komárek dự báo cơ cấu nguồn thu đến năm 2027 không thay đổi đáng kể: vai trò tài khóa của thuế tiêu thụ đối với rượu và nhiên liệu suy giảm, còn đánh thuế chung lên lao động làm công tăng lên do thiếu cơ chế điều chỉnh theo lạm phát. Một số lĩnh vực hầu như đứng ngoài tầm thu thuế, như mua rượu vang yên lặng hay giao dịch căn hộ đầu tư. Ông cũng nhấn mạnh người lao động Ukraine tạo đóng góp ròng tích cực cho ngân sách và đặc biệt cho hệ thống bảo hiểm xã hội.
Bộ Tài chính (Ministerstvo financí) kỳ vọng năm tới số thu của đa số sắc thuế tăng, ngoại trừ thuế thu nhập doanh nghiệp. Ở cấp tài chính công, tổng thu thuế và bảo hiểm dự kiến tăng khoảng 154 tỷ korun so với năm trước.
