Nhiều nhà trồng rau ở Romania coi Khối Thị trường chung Nam Mỹ (MERCOSUR) là phép thử, nhưng khó khăn đã hiện hữu: nhỏ lẻ, chia rẽ, phụ thuộc trung gian. Mihai Chesnoiu, trụ cột của hợp tác xã Hương vị từ làng quê (Gusturi de la țară) quy tụ hàng chục nông dân Olt và Buzău, nêu thực trạng: 12 ha nhà kính, hơn 50 ha trồng ngoài đồng cùng vườn cây ăn trái, bán ra hơn 700 tấn năm trước, nhưng vẫn yếu thế trước chuỗi siêu thị và nhà nhập khẩu.

Từ kinh nghiệm chuỗi cung ứng ngắn thời dịch, nhóm đề xuất mở cửa hàng của chính nông dân, đưa hàng tới gần người mua. Chesnoiu kêu gọi thị trưởng dành không gian công cộng bỏ trống hoặc đất để đặt mô-đun làm cửa hàng, được miễn tiền thuê năm đầu, hướng tới mô hình bán lẻ văn minh, nơi khách biết rõ mình mua gì và của ai.

Theo Chesnoiu, độc quyền của nhà nhập khẩu khiến nông dân khó vào siêu thị và khó đạt mức giá bù chi phí cao hơn. Hệ thống cửa hàng của nông dân sẽ là những điểm cứu sinh, đồng thời là cách xây dựng thương hiệu cá nhân; các thành viên góp vốn, bán hàng qua một hoạt động thương mại riêng, theo tuyến tiếp vận hợp lý để một vòng xe có thể cấp hàng cho 3–4 điểm.

Sự khác biệt lớn là họ không còn lệ thuộc vào đơn đặt hàng của siêu thị, thường biến động theo hàng nhập. Chesnoiu nêu ví dụ biên lợi nhuận: bán cà chua 2,50 lei chỉ lãi 10 bani, trong khi siêu thị có thể đặt giá kệ 6,50 lei, tức cộng 4,50 lei và thu tới 4 lei lợi nhuận. Bán trực tiếp giúp tự chủ giá, bảo đảm tươi, liên hệ thẳng với khách và truy xuất nguồn gốc rõ ràng.

Các cửa hàng dự kiến đặt ở trung tâm cộng đồng, có chỗ đỗ xe và hạ tầng, tận dụng bưu cục cũ, trạm nhiệt bỏ hoang. Nhóm lên kế hoạch cơ cấu cây trồng để bảo đảm giỏ hàng đa dạng, đồng thời mở cho người chăn nuôi và ngành thực phẩm địa phương tham gia, hướng tới nguồn cung ổn định và phong phú.

Để tăng niềm tin, họ phát triển giải pháp số với camera trong nhà kính; ứng dụng cho phép khách chỉ một cú nhấp là xem nơi trồng, tình trạng cây và cách thu hái. Ý tưởng được ấp ủ từ 2020–2021 khi chợ bị đóng, hiện đang hoàn thiện các chi tiết về vị trí, quy mô và cách vận hành.

Chesnoiu cho rằng chợ nông sản truyền thống đã lạc hậu: cơ sở vật chất kém, mùa đông lạnh mùa hè nóng, thiếu bãi đỗ, nhiều trốn thuế và hàng nhập tràn ngập ngay cả trong vụ. Thương lái bán lẻ nhỏ kiểm soát giá lâu ngày, hưởng chênh lệch trên lưng người trồng, khiến kênh chợ không còn là lựa chọn khả thi.

Về phía người mua, ông nhận thấy nhu cầu hàng nội địa đi kèm kỳ vọng đổi mới, giáo dục tiêu dùng và hình ảnh tích cực của người sản xuất. Trong bối cảnh tranh luận quanh MERCOSUR, nhóm chủ động đọc kỹ ý kiến trái chiều để cải thiện. Ông cũng phản biện định kiến về thuốc bảo vệ thực vật và quan niệm hàng Mỹ Latin vượt trội, nhấn mạnh chuỗi vận chuyển đường biển, kho bãi và phân phối kéo dài khoảng một tuần khó so với độ tươi của nông sản địa phương.