Tóm tắt
Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế (OECD) nhận định kinh tế Slovakia bước vào giai đoạn rủi ro cao do ngành ô tô suy yếu, thâm hụt ngân sách lớn và dân số nhanh già hóa. Tương lai thịnh vượng phụ thuộc vào khả năng thích ứng với trí tuệ nhân tạo, chuyển đổi xanh và thay đổi công nghệ. OECD khuyến nghị loạt biện pháp từ bãi bỏ thuế giao dịch tài chính đến tăng tính nhắm trúng của lương hưu tháng 13 và giảm gánh nặng thuế lên lao động.
Theo dự báo, tăng trưởng của Slovakia năm 2026 chỉ đạt 0,7% và năm 2027 tăng lên 1,6%. Nguyên nhân chính là nhu cầu ô tô châu Âu yếu và thuế nhập khẩu của Mỹ cao hơn, tác động mạnh đến nền công nghiệp mà Slovakia phụ thuộc. Ngành ô tô và các lĩnh vực liên quan chiếm khoảng một phần mười nền kinh tế, khiến nước này đặc biệt dễ tổn thương trước biến động thương mại toàn cầu và bất định năng lượng.
Về tài khóa, Slovakia sẽ chịu áp lực lớn từ già hóa lên hệ thống hưu trí, y tế và dịch vụ xã hội. OECD đề xuất tiếp tục củng cố tài chính công nhưng ưu tiên phía chi tiêu hơn là tăng thêm thuế. Nước này cũng tụt hậu về AI so với nhiều nước Liên minh châu Âu; cần cải thiện tiếp cận dữ liệu, hướng dẫn điều tiết và tăng cường đào tạo công nghệ. Cơ hội lại đến từ chuyển đổi xanh khi điện của Slovakia có dấu chân carbon thấp nhờ điện hạt nhân và thủy điện.
Một thách thức lớn khác là niềm tin vào thể chế nhà nước. Nhận thức về tham nhũng vẫn cao và nghi ngờ về độc lập tư pháp làm suy giảm niềm tin của nhà đầu tư. Cải thiện môi trường kinh doanh và sử dụng đầu tư công hiệu quả hơn sẽ quyết định khả năng rút ngắn khoảng cách thu nhập với các nước phát triển nhất châu Âu.
Biến động dân số dự báo rất mạnh: nhóm 15–64 tuổi có thể giảm gần 30% giai đoạn 2025–2065, trong khi người trên 64 tuổi tăng 52%. Nếu tỷ lệ việc làm không tăng đáng kể, tỷ trọng người lao động sẽ giảm mạnh. OECD vì vậy đề xuất cải cách thuế, hưu trí và thị trường lao động để ứng phó xu hướng già hóa.
Ở phía chi tiêu, OECD khuyến nghị đảo ngược việc tăng đồng loạt lương hưu tháng 13 cho người nhận mức trung và cao để tiết kiệm khoảng 0,3% GDP. Cần giảm sức hấp dẫn của nghỉ hưu sớm, chấm dứt phần trợ cấp năng lượng còn lại và hủy trợ cấp thế chấp, đồng thời rà soát chi cho trật tự an ninh công cộng và chi thường xuyên cho giao thông.
Ở phía thu, nên bãi bỏ thuế giao dịch tài chính và hạ thuế biên trên lao động. Phần hụt thu có thể bù bằng tăng thuế tài sản thường niên dựa trên giá thị trường, xóa miễn thuế lãi vốn khi bán nhà ở tự ở, và bỏ các mức VAT ưu đãi kèm hỗ trợ trực tiếp cho hộ thu nhập thấp. Cần cải thiện thu VAT và áp phí trong hệ thống ETS2 với nhiên liệu hóa thạch dùng trong các tòa nhà. Toàn bộ gói có thể mang lại lợi ích tài khóa 4,2% GDP, đồng thời việc củng cố pháp quyền, chống tham nhũng và tăng tham gia lao động của phụ nữ, người lớn tuổi và cộng đồng Roma có thể nâng GDP đầu người 8,6% trong 10 năm và tới 18,3% vào 2060 so với kịch bản cơ sở.
Theo dự báo, tăng trưởng của Slovakia năm 2026 chỉ đạt 0,7% và năm 2027 tăng lên 1,6%. Nguyên nhân chính là nhu cầu ô tô châu Âu yếu và thuế nhập khẩu của Mỹ cao hơn, tác động mạnh đến nền công nghiệp mà Slovakia phụ thuộc. Ngành ô tô và các lĩnh vực liên quan chiếm khoảng một phần mười nền kinh tế, khiến nước này đặc biệt dễ tổn thương trước biến động thương mại toàn cầu và bất định năng lượng.
Về tài khóa, Slovakia sẽ chịu áp lực lớn từ già hóa lên hệ thống hưu trí, y tế và dịch vụ xã hội. OECD đề xuất tiếp tục củng cố tài chính công nhưng ưu tiên phía chi tiêu hơn là tăng thêm thuế. Nước này cũng tụt hậu về AI so với nhiều nước Liên minh châu Âu; cần cải thiện tiếp cận dữ liệu, hướng dẫn điều tiết và tăng cường đào tạo công nghệ. Cơ hội lại đến từ chuyển đổi xanh khi điện của Slovakia có dấu chân carbon thấp nhờ điện hạt nhân và thủy điện.
Một thách thức lớn khác là niềm tin vào thể chế nhà nước. Nhận thức về tham nhũng vẫn cao và nghi ngờ về độc lập tư pháp làm suy giảm niềm tin của nhà đầu tư. Cải thiện môi trường kinh doanh và sử dụng đầu tư công hiệu quả hơn sẽ quyết định khả năng rút ngắn khoảng cách thu nhập với các nước phát triển nhất châu Âu.
Biến động dân số dự báo rất mạnh: nhóm 15–64 tuổi có thể giảm gần 30% giai đoạn 2025–2065, trong khi người trên 64 tuổi tăng 52%. Nếu tỷ lệ việc làm không tăng đáng kể, tỷ trọng người lao động sẽ giảm mạnh. OECD vì vậy đề xuất cải cách thuế, hưu trí và thị trường lao động để ứng phó xu hướng già hóa.
Ở phía chi tiêu, OECD khuyến nghị đảo ngược việc tăng đồng loạt lương hưu tháng 13 cho người nhận mức trung và cao để tiết kiệm khoảng 0,3% GDP. Cần giảm sức hấp dẫn của nghỉ hưu sớm, chấm dứt phần trợ cấp năng lượng còn lại và hủy trợ cấp thế chấp, đồng thời rà soát chi cho trật tự an ninh công cộng và chi thường xuyên cho giao thông.
Ở phía thu, nên bãi bỏ thuế giao dịch tài chính và hạ thuế biên trên lao động. Phần hụt thu có thể bù bằng tăng thuế tài sản thường niên dựa trên giá thị trường, xóa miễn thuế lãi vốn khi bán nhà ở tự ở, và bỏ các mức VAT ưu đãi kèm hỗ trợ trực tiếp cho hộ thu nhập thấp. Cần cải thiện thu VAT và áp phí trong hệ thống ETS2 với nhiên liệu hóa thạch dùng trong các tòa nhà. Toàn bộ gói có thể mang lại lợi ích tài khóa 4,2% GDP, đồng thời việc củng cố pháp quyền, chống tham nhũng và tăng tham gia lao động của phụ nữ, người lớn tuổi và cộng đồng Roma có thể nâng GDP đầu người 8,6% trong 10 năm và tới 18,3% vào 2060 so với kịch bản cơ sở.
