Tóm tắt
Khả năng khéo léo của bàn tay người vẫn là thách thức lớn khiến robot hình người khó xử lý các việc tinh xảo, dù đã biết chạy nhanh, nhào lộn hay biểu diễn. Theo Alex Zhou, khoảng 20 nghìn robot hình người được lắp đặt toàn cầu năm ngoái nhưng chỉ vài nghìn thực sự làm việc; thiếu đôi tay tinh vi là rào cản. Công ty LinkerBot (LinkerBot) – chiếm hơn 80% số bàn tay robot tiên tiến theo công ty nghiên cứu Smart Analytics Global (Smart Analytics Global) – cung cấp cho Samsung Electronics (Samsung Electronics), Meta Platforms (Meta Platforms) và Siemens (Siemens), và chuẩn bị tăng gấp đôi công suất lên 10 nghìn bộ tay mỗi tháng. Chuyên gia Ani Kelkarová của công ty tư vấn McKinsey (McKinsey) lưu ý rằng không có bàn tay khéo, robot chỉ làm được các việc thô như đẩy xe hay bưng bê vật lớn.
Robotika là lĩnh vực chiến lược nơi Trung Quốc đang vượt lên nhờ nền công nghiệp rộng và khả năng triển khai nhanh; trong nửa đầu 2026, các công ty Trung Quốc chiếm 97% giao hàng robot hình người theo hãng tin Bloomberg (Bloomberg). Ngân hàng đầu tư Morgan Stanley (Morgan Stanley) ước thị trường này có thể vượt 5 nghìn tỷ USD vào 2050 nhờ già hóa dân số, thiếu lao động và ứng dụng AI. Jeff Burnstein từ Hiệp hội Thúc đẩy Tự động hóa (Association for Advancing Automation) cho rằng Trung Quốc đi trước nhờ chiến lược quốc gia kéo dài hơn một thập kỷ, trong khi Hoa Kỳ chưa có chiến lược tương tự; dẫu vậy Mỹ mạnh ở “bộ não” AI cho robot.
Hoa Kỳ còn có lợi thế tiếp cận chip tối tân; công ty Nvidia (Nvidia) mở rộng mảng “AI vật lý”, còn Elon Musk đẩy nhanh robot Optimus với kỳ vọng năng suất vượt con người trong vài năm. Thị trường vốn sâu rộng giúp các hãng công nghệ Mỹ huy động nguồn lực lớn, trái lại thị trường đầu tư của Trung Quốc kém phát triển hơn về quy mô vốn sẵn có.
Để thu hẹp khoảng cách về AI, các doanh nghiệp Trung Quốc kết hợp nghiên cứu với sản xuất và thu thập dữ liệu từ thực địa; mỗi năm có khoảng 5 triệu cử nhân STEM và hàng chục triệu lao động công nghiệp hỗ trợ triển khai. Bắc Kinh đầu tư mạnh vào thiết bị thu thập dữ liệu, đồng thời thúc đẩy đưa robot lên dây chuyền lắp ráp, ô tô và kho bãi để học hỏi qua trải nghiệm. Công ty khởi nghiệp PsiBot (PsiBot) ở Thượng Hải phát triển “mô hình thế giới” giúp robot hiểu môi trường và lập kế hoạch chuyển động; định giá đã tiệm cận 1,5 tỷ USD với nhà đầu tư gồm hãng ô tô Chery (Chery) và công ty Lens Technology (Lens Technology), và kỳ vọng đạt một bước ngoặt kiểu “GPT-2” trong khoảng hai năm.
Công ty khởi nghiệp GigaAI (GigaAI) theo đuổi giải pháp trọn gói từ phần cứng robot hình người, AI đến mô hình nhận thức thế giới; khách hàng gồm Tập đoàn ô tô Trung Quốc FAW (China FAW Group), sàn thương mại điện tử JD.com (JD.com) và nhà khai thác bưu chính EMS (EMS), đồng thời chuẩn bị IPO tại Hồng Kông.
Lợi thế của Trung Quốc còn nằm ở chuỗi cung ứng hình thành nhờ bùng nổ xe điện; sau sáng kiến Made in China 2015, sự trỗi dậy của BYD (BYD) và XPeng (XPeng) đã tạo nền tảng linh kiện cho robot hình người. Phân tích của Morgan Stanley cho thấy chi phí linh kiện cho robot Tesla Optimus của hãng Tesla (Tesla) có thể gần như tăng gấp ba nếu thiếu thành phần từ Trung Quốc; McKinsey ước Trung Quốc chi phối đến 90% nam châm vĩnh cửu cho truyền động, khoảng 40% vòng bi chính xác và cảm biến, cùng 30% điện tử công suất cho các khớp. Các biện pháp hạn chế công nghệ Trung Quốc tại Hoa Kỳ có thể khiến startup khó tiếp cận linh kiện thay thế; theo Tập đoàn Misumi (Misumi Group), Mỹ cần nguồn nam châm, thép, máy móc và nhân lực nội địa để thu hẹp khoảng cách.
Động lực thị trường sẽ được củng cố nếu chi phí giảm: Viện Bank of America (Bank of America Institute) dự báo giá linh kiện cho một robot hình người sản xuất tại Trung Quốc có thể giảm khoảng một nửa xuống dưới 17 nghìn USD (372 nghìn korun) trước cuối thập kỷ, kéo giao hàng từ 20 nghìn chiếc năm ngoái lên 10 triệu chiếc vào 2035 và tới 3 tỷ đơn vị vận hành vào 2060. Tuy nhiên, mấu chốt vẫn là dạy robot làm việc an toàn, tin cậy trong môi trường biến đổi. LinkerBot thu thập video “kỹ năng thực” như đầu bếp thái dưa chuột siêu mỏng, nghệ sĩ piano lướt phím hay nha sĩ dùng dụng cụ; tại cơ sở gần Đại học Thanh Hoa (Tsinghua University), robot từng trình diễn Beethoven Ode to Joy cho học sinh, song Alex Zhou coi đó chỉ là bước mở đầu cho kỷ nguyên kỹ năng tinh xảo do đôi tay quyết định.
Robotika là lĩnh vực chiến lược nơi Trung Quốc đang vượt lên nhờ nền công nghiệp rộng và khả năng triển khai nhanh; trong nửa đầu 2026, các công ty Trung Quốc chiếm 97% giao hàng robot hình người theo hãng tin Bloomberg (Bloomberg). Ngân hàng đầu tư Morgan Stanley (Morgan Stanley) ước thị trường này có thể vượt 5 nghìn tỷ USD vào 2050 nhờ già hóa dân số, thiếu lao động và ứng dụng AI. Jeff Burnstein từ Hiệp hội Thúc đẩy Tự động hóa (Association for Advancing Automation) cho rằng Trung Quốc đi trước nhờ chiến lược quốc gia kéo dài hơn một thập kỷ, trong khi Hoa Kỳ chưa có chiến lược tương tự; dẫu vậy Mỹ mạnh ở “bộ não” AI cho robot.
Hoa Kỳ còn có lợi thế tiếp cận chip tối tân; công ty Nvidia (Nvidia) mở rộng mảng “AI vật lý”, còn Elon Musk đẩy nhanh robot Optimus với kỳ vọng năng suất vượt con người trong vài năm. Thị trường vốn sâu rộng giúp các hãng công nghệ Mỹ huy động nguồn lực lớn, trái lại thị trường đầu tư của Trung Quốc kém phát triển hơn về quy mô vốn sẵn có.
Để thu hẹp khoảng cách về AI, các doanh nghiệp Trung Quốc kết hợp nghiên cứu với sản xuất và thu thập dữ liệu từ thực địa; mỗi năm có khoảng 5 triệu cử nhân STEM và hàng chục triệu lao động công nghiệp hỗ trợ triển khai. Bắc Kinh đầu tư mạnh vào thiết bị thu thập dữ liệu, đồng thời thúc đẩy đưa robot lên dây chuyền lắp ráp, ô tô và kho bãi để học hỏi qua trải nghiệm. Công ty khởi nghiệp PsiBot (PsiBot) ở Thượng Hải phát triển “mô hình thế giới” giúp robot hiểu môi trường và lập kế hoạch chuyển động; định giá đã tiệm cận 1,5 tỷ USD với nhà đầu tư gồm hãng ô tô Chery (Chery) và công ty Lens Technology (Lens Technology), và kỳ vọng đạt một bước ngoặt kiểu “GPT-2” trong khoảng hai năm.
Công ty khởi nghiệp GigaAI (GigaAI) theo đuổi giải pháp trọn gói từ phần cứng robot hình người, AI đến mô hình nhận thức thế giới; khách hàng gồm Tập đoàn ô tô Trung Quốc FAW (China FAW Group), sàn thương mại điện tử JD.com (JD.com) và nhà khai thác bưu chính EMS (EMS), đồng thời chuẩn bị IPO tại Hồng Kông.
Lợi thế của Trung Quốc còn nằm ở chuỗi cung ứng hình thành nhờ bùng nổ xe điện; sau sáng kiến Made in China 2015, sự trỗi dậy của BYD (BYD) và XPeng (XPeng) đã tạo nền tảng linh kiện cho robot hình người. Phân tích của Morgan Stanley cho thấy chi phí linh kiện cho robot Tesla Optimus của hãng Tesla (Tesla) có thể gần như tăng gấp ba nếu thiếu thành phần từ Trung Quốc; McKinsey ước Trung Quốc chi phối đến 90% nam châm vĩnh cửu cho truyền động, khoảng 40% vòng bi chính xác và cảm biến, cùng 30% điện tử công suất cho các khớp. Các biện pháp hạn chế công nghệ Trung Quốc tại Hoa Kỳ có thể khiến startup khó tiếp cận linh kiện thay thế; theo Tập đoàn Misumi (Misumi Group), Mỹ cần nguồn nam châm, thép, máy móc và nhân lực nội địa để thu hẹp khoảng cách.
Động lực thị trường sẽ được củng cố nếu chi phí giảm: Viện Bank of America (Bank of America Institute) dự báo giá linh kiện cho một robot hình người sản xuất tại Trung Quốc có thể giảm khoảng một nửa xuống dưới 17 nghìn USD (372 nghìn korun) trước cuối thập kỷ, kéo giao hàng từ 20 nghìn chiếc năm ngoái lên 10 triệu chiếc vào 2035 và tới 3 tỷ đơn vị vận hành vào 2060. Tuy nhiên, mấu chốt vẫn là dạy robot làm việc an toàn, tin cậy trong môi trường biến đổi. LinkerBot thu thập video “kỹ năng thực” như đầu bếp thái dưa chuột siêu mỏng, nghệ sĩ piano lướt phím hay nha sĩ dùng dụng cụ; tại cơ sở gần Đại học Thanh Hoa (Tsinghua University), robot từng trình diễn Beethoven Ode to Joy cho học sinh, song Alex Zhou coi đó chỉ là bước mở đầu cho kỷ nguyên kỹ năng tinh xảo do đôi tay quyết định.