Hãng tin Bloomberg (Bloomberg) phác họa bức tranh kinh tế Romania qua câu chuyện của Adrian Selăreanu, chủ một nhà hàng ở Bucharest. Trước sức ép hóa đơn năng lượng tăng, thuế cao và khách thưa dần, ông đã đổi nhà cung cấp, cắt nhân sự và trực tiếp phục vụ cùng vợ nhưng vẫn phải đóng cửa sau 15 năm. Ông nói người dân không còn đủ khả năng ra ngoài ăn uống, còn giảm giá sẽ khiến kinh doanh lỗ.

Chỉ vài năm trước, Romania còn sánh với Ba Lan về nhịp tăng trưởng, nhưng chuỗi chính sách tài khóa hào phóng đã làm suy yếu tài khóa công, buộc nền kinh tế bước vào giai đoạn điều chỉnh khó khăn. Căng thẳng địa chính trị ở Trung Đông đẩy giá năng lượng lên, gia tăng bất định cho nhà đầu tư, càng làm quá trình này trở nên gập ghềnh.

Trong doi năm gần đây, Romania rơi xuống nhóm cuối Liên minh châu Âu về nhiều chỉ số: thâm hụt ngân sách và thương mại lớn nhất, lạm phát cao, chi phí đi vay sánh với Hungary. Tranh luận ngân sách trước một cuộc bỏ phiếu quan trọng đã biến thành đấu khẩu trong liên minh cầm quyền. Các biện pháp thắt lưng buộc bụng giúp giảm thâm hụt nhưng cũng kéo nền kinh tế khoảng 400 tỷ USD suy giảm quý thứ hai liên tiếp vào cuối năm, theo Viện Thống kê Quốc gia (Institutul Național de Statistică) ngày 13/2. Trên thị trường, trái phiếu bằng USD của Romania diễn biến kém; lợi suất kỳ hạn 2053 tăng 17 điểm cơ bản lên 6,61% sau khi vừa chạm đáy hai năm.

Suy giảm cầu nội địa giáng mạnh vào dịch vụ và tiêu dùng. Riêng tháng 1, ít nhất 5.000 doanh nghiệp đóng cửa, tạm ngừng hoặc phá sản, chủ yếu trong dịch vụ tiêu dùng, theo Công ty tư vấn Sierra Quadrant (Sierra Quadrant). Nhà hàng của Selăreanu chỉ là một trong hàng nghìn cơ sở phục vụ khách lẻ phải dừng hoạt động. Ngay cả các tập đoàn quốc tế cũng bị ảnh hưởng: Tập đoàn bán lẻ Carrefour (Carrefour) quyết định bán mảng kinh doanh tại Romania sau gần 25 năm; đơn vị Romania năm ngoái lỗ ròng 21 triệu EUR, và Carrefour từ chối bình luận về tác động của suy thoái.

Từ khi gia nhập EU năm 2007, GDP bình quân đầu người của Romania đã tăng gấp bốn, phần nhiều nhờ tiêu dùng thúc đẩy bởi tăng lương khu vực công và giảm thuế. Bộ trưởng Tài chính Alexandru Nazare cho biết Chính phủ muốn xoay trục khỏi mô hình dựa vào tiêu dùng, dự kiến đẩy đầu tư công lên mức kỷ lục 100 tỷ lei, phần lớn trông vào quỹ EU nếu hấp thụ kịp thời. Ông gọi mô hình cũ là ảo tưởng thịnh vượng và quá trình hiệu chỉnh sẽ có chi phí chuyển đổi. Thủ tướng Ilie Bolojan đồng thời phải kéo thâm hụt ngân sách trên 9% GDP trong 2024 xuống, trong bối cảnh lãnh đạo một liên minh bốn đảng với quan điểm kinh tế khác biệt.

Chính phủ đã tăng thuế tiêu dùng và thuế tiêu thụ đặc biệt, giúp thu hẹp thâm hụt và thậm chí ghi nhận thặng dư nhỏ trong tháng 1, lần đầu sau bảy năm. Tuy nhiên, các cải cách khó hơn như cắt một số phúc lợi hay bỏ ưu đãi thuế gây căng thẳng trong nội bộ và với cử tri, còn các đảng cực hữu hưởng lợi từ bất mãn kinh tế. Nguy cơ mắc kẹt trong “bẫy thu nhập trung bình” được các nhà kinh tế cảnh báo. Trong ô tô, Dacia thuộc Tập đoàn Renault (Renault) vẫn tăng doanh số ở châu Âu, nhưng hai mẫu điện và hybrid giá phải chăng mới sẽ sản xuất tại Thổ Nhĩ Kỳ thay vì nhà máy Mioveni. Với nhiều doanh nhân, thích ứng là sống còn; Selăreanu dự tính quay lại xây dựng, lĩnh vực ông rời bỏ một thập kỷ trước khi nhà hàng còn thịnh vượng.