Sức mạnh AI: Doanh nhân công nghệ người Anh trở thành tỷ phú tự thân trẻ nhất châu Âu

Năm 2017, James Dacombe bỏ dở trung học để lập startup CoMind  về theo dõi não, sau đó nhận Thiel Fellowship và quyết định không học đại học. Ở tuổi 25, anh trở thành tỷ phú tự thân trẻ nhất châu Âu nhờ công ty chip AI Olix  mới hai năm tuổi và phần sở hữu còn lại tại CoMind.

Olix đặt trụ sở tại London, thành lập năm 2024, chỉ trong sáu tháng đã nâng định giá lên 3,3 tỷ USD (khoảng 70,95 tỷ korun). Đầu tháng 8, công ty huy động 312 triệu USD (khoảng 6,71 tỷ korun) từ công ty đầu tư Fundomo  ở New York, hãng sản xuất chip Arm (Arm) niêm yết trên sàn Nasdaq (Nasdaq), quỹ định lượng Hudson River Trading  và đồng sáng lập Netflix Reed Hastings; quỹ của Chính phủ Vương quốc Anh Sovereign AI (Sovereign AI) cũng tham gia. Với khoảng 30% cổ phần Olix và 12% ở CoMind (công ty từng gọi 102,5 triệu USD vào 8/2025), Dacombe bước vào nhóm tỷ phú đô la; anh là một trong 11 tỷ phú tự thân dưới 30 tuổi trên thế giới và một trong bốn người không đến từ Hoa Kỳ.

Trong lớp doanh nhân trẻ nhờ làn sóng AI còn có Arvid Lunnemark, đồng sáng lập công ty Cursor (Cursor) chuyên công cụ chỉnh sửa mã bằng AI. Người Thụy Điển này chuyển sang Hoa Kỳ học tại Viện Công nghệ Massachusetts (MIT), đồng sáng lập Cursor năm 2022 và hiện sống ở San Francisco. Tài sản ước tính của Lunnemark tăng gần gấp đôi lên 2,4 tỷ USD sau khi hãng hàng không vũ trụ SpaceX (SpaceX) mua Cursor với giá 60 tỷ USD (khoảng 1,29 nghìn tỷ korun); đồng sáng lập Sualeh Asif cũng 26 tuổi.

Một doanh nhân Thụy Điển 26 tuổi khác là Fabian Hedin, đồng sáng lập startup Lovable (Lovable) về “vibe coding”, trở thành tỷ phú tháng 12 khi công ty đạt định giá 6,6 tỷ USD. Tuần này, Lovable huy động thêm 400 triệu USD ở định giá 13,3 tỷ USD (khoảng 285,95 tỷ korun), giúp tài sản của Hedin tăng gần gấp đôi lên 3,1 tỷ USD.

Tại Hoa Kỳ, danh hiệu tỷ phú tự thân trẻ nhất đổi chủ liên tục. Hiện Surya Midha giữ danh hiệu sau khi startup Mercor (Mercor) về tuyển dụng bằng AI gọi vốn ở định giá 10 tỷ USD, đưa tài sản ước tính lên 2,2 tỷ USD; hai đồng sáng lập Brendan Foody và Adarsh Hiremath kém anh khoảng hai tháng tuổi. Trước đó là Shayne Coplan của nền tảng dự đoán Polymarket (Polymarket), rồi đến Alexander Wang của Scale AI (Scale AI).

Chiến lược của Dacombe là tránh dùng chip mạnh của Nvidia (Nvidia) cho mọi tác vụ, thay vào đó phát triển các chip chuyên biệt cho từng phần của quá trình suy luận mô hình AI. Chip của Olix là chip quang, truyền dữ liệu bằng ánh sáng để giảm độ trễ và điện năng, đồng thời né sự khan hiếm phần cứng bộ nhớ dung lượng lớn; mục tiêu đưa sản phẩm tới khách hàng nửa cuối 2027. Cạnh tranh ngày càng gay gắt: d-Matrix (d-Matrix) do Microsoft (Microsoft) hậu thuẫn đã bán chip Corsair; MatX (MatX), Etched (Etched) và Fractile (Fractile) cũng hút vốn. Nvidia còn ký thỏa thuận cấp phép trị giá 20 tỷ USD (khoảng 430 tỷ korun) với nhà sản xuất chip Groq (Groq), do Jonathan Ross—người từng tham gia các hợp đồng đầu tiên của Google (Google) liên quan TPU—sáng lập. Dù chưa từng làm trong ngành chip trước Olix, Dacombe tin kinh nghiệm quang tử học từ CoMind giúp anh đi trước Groq và các đối thủ; khi vốn dồi dào cho nhiều dự án, “jackpot” sẽ thuộc về công nghệ chiến thắng. Anh nói với Financial Times (Financial Times) rằng giá trị kinh tế của việc vận hành các mô hình ngôn ngữ lớn thật nhanh, cho nhiều người dùng với chi phí thấp, đủ lớn để đáng công chia nhỏ tác vụ và có các chip tối ưu riêng.