Tóm tắt
Masoud Pezeshkian phát biểu tại Liên Hợp Quốc, nói Iran bị gọi là khủng bố nhưng thực chất là nạn nhân của khủng bố, nhắc đến việc lãnh tụ tối cao bị ám sát và vụ ném bom một trường tiểu học ở Minab khiến 120 trẻ em thiệt mạng trong những đợt không kích đầu tiên của Mỹ–Israel. Ông khẳng định Iran chỉ tự vệ, cáo buộc Israel tiến hành ám sát và thảm sát tại Gaza với hơn 80.000 dân thường thiệt mạng, và nói Iran không khuất phục trước các biện pháp trừng phạt.
Ông nhấn mạnh cần sức mạnh để tự vệ chứ không nhằm gây hấn, kêu gọi giải quyết vấn đề khu vực bởi các nước trong khu vực và không trở thành quân cờ của thế lực bên ngoài. Về hạt nhân, ông khẳng định không theo đuổi vũ khí hạt nhân, đòi quyền công nghệ hạt nhân hòa bình “không giới hạn”, đồng thời tuyên bố Iran sẽ bảo vệ lãnh thổ “đến hơi thở cuối cùng” và chìa tay hợp tác, đề cao đối thoại thay cho sức mạnh quân sự.
Đối với eo biển Hormuz, Pezeshkian cảnh báo không cho phép lợi dụng tuyến hàng hải để gây hấn và tạo bất ổn cho các nước ven bờ. Song song, một tàu chở hàng CAPE DAO treo cờ Antigua và Barbuda bị tấn công, bốc cháy và một thủy thủ Ấn Độ thiệt mạng; Hải quân Oman đã sơ tán 27 thuyền viên. Đơn vị Thương mại Hàng hải Vương quốc Anh (UKMTO) cũng báo cáo một tàu khác trúng đạn có nguồn gốc chưa rõ, đang cháy và trôi dạt.
Trên mặt trận ngoại giao, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran (Ministry of Foreign Affairs of Iran) Esmaeil Baqaei cho biết Tehran và Washington đã có trao đổi gián tiếp qua trung gian Qatar bên lề kỳ họp, chuyển tải các điều kiện “rõ ràng và minh bạch” để khởi động lại ngoại giao: chấm dứt phong tỏa hải quân và “khủng bố kinh tế” của Mỹ, ngừng chiến sự trên mọi mặt trận và chấp nhận tuyến hàng hải an toàn giữa các quốc gia ven bờ. Trước đó, Abbas Araghchi gặp đặc phái viên Mỹ Steve Witkoff tại New York; Donald Trump vừa đe dọa “hủy diệt” Iran vừa nói đối thoại đã nối lại sau nhiều tháng gián đoạn, trong khi Ngoại trưởng Iraq Fuad Hussein xác nhận đang thúc đẩy hạ nhiệt và mở lại Hormuz.
Pháp tuyên bố tiếp tục hiện diện ở Biển Đỏ trong khuôn khổ Phái bộ hải quân của Liên minh châu Âu Aspides (Aspides), bảo vệ lưu thông tàu thuyền trước các cuộc tấn công của Houthis. Tại New York, Bộ trưởng Jean-Noël Barrot nói Paris thúc đẩy giảm thù địch, khôi phục giao thương qua Hormuz và chuẩn bị một “sứ mệnh quốc tế” sẵn sàng triển khai khi điều kiện cho phép, đồng thời tìm các tuyến thương mại mới ít rủi ro. Tổng thống Emmanuel Macron nhấn mạnh mục tiêu mở lại Hormuz và phê phán cách tiếp cận “đánh để đổi chế độ”, còn Văn phòng Thủ tướng Israel chỉ trích phát biểu của ông về Bờ Tây là “phi lý lố bịch”.
Tại Yemen, Houthis cảnh báo sẽ tấn công lợi ích của Mỹ nếu Washington hỗ trợ Ả Rập Xê Út hoặc can thiệp vào eo biển Bab el-Mandeb, coi đó là “lằn ranh đỏ”, đồng thời khẳng định “một khối liên minh” với Iran. Ở mặt trận khác, Israel cho biết đã loại bỏ Muhammad Abu Alwan, người được xác định là phụ trách tài chính của Hamas, và tuyên bố sẽ tiếp tục nhắm vào các nguồn lực và hạ tầng của nhóm này.
Lệnh trừng phạt mới của Bộ Tài chính Mỹ (U.S. Department of the Treasury) nhằm làm tê liệt toàn bộ ngành hàng không Iran bắt đầu có hiệu lực, khiến nhiều chuyến bay quốc tế bị hủy; một số nước láng giềng tuân thủ biện pháp này và bị Tehran cảnh báo. Hiệp hội Luật sư Iran (Barreau iranien) phản đối việc sử dụng kết nối hàng không như công cụ cưỡng ép; trong khi đó Mahan Air vẫn hạ cánh tại Trung Quốc dù trước đó phải ngừng bay sang Thổ Nhĩ Kỳ. Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế (OECD) nâng dự báo tăng trưởng toàn cầu năm 2026 bất chấp chiến tranh, còn thượng nghị sĩ Bernie Sanders gọi ý tưởng “chiến tranh” với Iran là bất hợp pháp và vi hiến.
Ông nhấn mạnh cần sức mạnh để tự vệ chứ không nhằm gây hấn, kêu gọi giải quyết vấn đề khu vực bởi các nước trong khu vực và không trở thành quân cờ của thế lực bên ngoài. Về hạt nhân, ông khẳng định không theo đuổi vũ khí hạt nhân, đòi quyền công nghệ hạt nhân hòa bình “không giới hạn”, đồng thời tuyên bố Iran sẽ bảo vệ lãnh thổ “đến hơi thở cuối cùng” và chìa tay hợp tác, đề cao đối thoại thay cho sức mạnh quân sự.
Đối với eo biển Hormuz, Pezeshkian cảnh báo không cho phép lợi dụng tuyến hàng hải để gây hấn và tạo bất ổn cho các nước ven bờ. Song song, một tàu chở hàng CAPE DAO treo cờ Antigua và Barbuda bị tấn công, bốc cháy và một thủy thủ Ấn Độ thiệt mạng; Hải quân Oman đã sơ tán 27 thuyền viên. Đơn vị Thương mại Hàng hải Vương quốc Anh (UKMTO) cũng báo cáo một tàu khác trúng đạn có nguồn gốc chưa rõ, đang cháy và trôi dạt.
Trên mặt trận ngoại giao, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran (Ministry of Foreign Affairs of Iran) Esmaeil Baqaei cho biết Tehran và Washington đã có trao đổi gián tiếp qua trung gian Qatar bên lề kỳ họp, chuyển tải các điều kiện “rõ ràng và minh bạch” để khởi động lại ngoại giao: chấm dứt phong tỏa hải quân và “khủng bố kinh tế” của Mỹ, ngừng chiến sự trên mọi mặt trận và chấp nhận tuyến hàng hải an toàn giữa các quốc gia ven bờ. Trước đó, Abbas Araghchi gặp đặc phái viên Mỹ Steve Witkoff tại New York; Donald Trump vừa đe dọa “hủy diệt” Iran vừa nói đối thoại đã nối lại sau nhiều tháng gián đoạn, trong khi Ngoại trưởng Iraq Fuad Hussein xác nhận đang thúc đẩy hạ nhiệt và mở lại Hormuz.
Pháp tuyên bố tiếp tục hiện diện ở Biển Đỏ trong khuôn khổ Phái bộ hải quân của Liên minh châu Âu Aspides (Aspides), bảo vệ lưu thông tàu thuyền trước các cuộc tấn công của Houthis. Tại New York, Bộ trưởng Jean-Noël Barrot nói Paris thúc đẩy giảm thù địch, khôi phục giao thương qua Hormuz và chuẩn bị một “sứ mệnh quốc tế” sẵn sàng triển khai khi điều kiện cho phép, đồng thời tìm các tuyến thương mại mới ít rủi ro. Tổng thống Emmanuel Macron nhấn mạnh mục tiêu mở lại Hormuz và phê phán cách tiếp cận “đánh để đổi chế độ”, còn Văn phòng Thủ tướng Israel chỉ trích phát biểu của ông về Bờ Tây là “phi lý lố bịch”.
Tại Yemen, Houthis cảnh báo sẽ tấn công lợi ích của Mỹ nếu Washington hỗ trợ Ả Rập Xê Út hoặc can thiệp vào eo biển Bab el-Mandeb, coi đó là “lằn ranh đỏ”, đồng thời khẳng định “một khối liên minh” với Iran. Ở mặt trận khác, Israel cho biết đã loại bỏ Muhammad Abu Alwan, người được xác định là phụ trách tài chính của Hamas, và tuyên bố sẽ tiếp tục nhắm vào các nguồn lực và hạ tầng của nhóm này.
Lệnh trừng phạt mới của Bộ Tài chính Mỹ (U.S. Department of the Treasury) nhằm làm tê liệt toàn bộ ngành hàng không Iran bắt đầu có hiệu lực, khiến nhiều chuyến bay quốc tế bị hủy; một số nước láng giềng tuân thủ biện pháp này và bị Tehran cảnh báo. Hiệp hội Luật sư Iran (Barreau iranien) phản đối việc sử dụng kết nối hàng không như công cụ cưỡng ép; trong khi đó Mahan Air vẫn hạ cánh tại Trung Quốc dù trước đó phải ngừng bay sang Thổ Nhĩ Kỳ. Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế (OECD) nâng dự báo tăng trưởng toàn cầu năm 2026 bất chấp chiến tranh, còn thượng nghị sĩ Bernie Sanders gọi ý tưởng “chiến tranh” với Iran là bất hợp pháp và vi hiến.
