Donald Trump thông báo sẽ nâng thuế đối với toàn bộ ô tô và xe tải nhập khẩu từ Liên minh châu Âu lên 25% ngay tuần tới, với mục tiêu gây sức ép buộc các hãng châu Âu dịch chuyển sản xuất sang Mỹ. Chuyên gia Filip Křenek từ Viện Chính sách châu Âu Europeum (Institut pro evropskou politiku Europeum) dự đoán EU sẽ phản ứng quyết đoán hơn, nhưng lưu ý khối này đang có một bất lợi trong đàm phán.

Trên Truth Social, Trump nói các xe được sản xuất tại nhà máy ở Mỹ sẽ không chịu thuế. Tại họp báo, theo Hãng tin Reuters (Reuters), ông khẳng định mức thuế cao hơn sẽ thúc đẩy các hãng châu Âu nhanh chóng chuyển dây chuyền sang Mỹ.

Từ Nghị viện châu Âu, Chủ tịch Ủy ban Thương mại Bernd Lange chỉ trích Mỹ là đối tác thiếu tin cậy và kêu gọi phản ứng rõ ràng, dứt khoát. Ủy ban châu Âu bác bỏ cáo buộc vi phạm thỏa thuận, cho biết đang làm theo quy trình lập pháp thông thường và đã liên tục thông tin cho Washington; đồng thời để ngỏ mọi phương án bảo vệ lợi ích EU và nhấn mạnh mục tiêu duy trì quan hệ xuyên Đại Tây Dương có thể dự báo và cùng có lợi, theo Hãng tin ČTK (ČTK).

Křenek nhắc lại kịch bản tương tự đã xảy ra năm ngoái, khi mức thuế 25% của Mỹ khiến xuất khẩu của châu Âu sang Mỹ giảm khoảng một phần năm, Đức chịu tác động nặng nhất. Ảnh hưởng tới Cộng hòa Séc chủ yếu là gián tiếp, còn các nhà sản xuất ô tô trong nước vẫn trụ vững do phần lớn sản lượng hướng tới thị trường châu Âu.

Trước đó tháng 7 năm ngoái, Trump và Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen đạt thỏa thuận áp trần thuế 15% cho phần lớn hàng EU vào Mỹ, theo Hãng tin AP (Associated Press). Tòa án Tối cao Hoa Kỳ sau đó đặt dấu hỏi về thẩm quyền của Tổng thống trong lĩnh vực này; theo Křenek, thỏa thuận giúp ổn định tình hình ở mức 15% nhưng bất lợi cho châu Âu, và EU không nên lặp lại “sai lầm” đó, cần lập trường cứng rắn hơn.

Theo Křenek, EU hiện ở thế yếu vì phụ thuộc vào khí tự nhiên hóa lỏng của Mỹ, trong khi tình hình tại eo biển Hormuz hạn chế khả năng tìm nguồn nhiên liệu thay thế từ nơi khác, làm giảm dư địa đàm phán.

Số liệu của Hiệp hội các nhà sản xuất ô tô châu Âu (European Automobile Manufacturers' Association) cho thấy năm 2024, Mỹ là thị trường lớn thứ hai sau Anh, chiếm khoảng 22% xuất khẩu ô tô của EU. EU giao hơn 757 nghìn xe sang Mỹ, trị giá gần 39 tỷ EUR (950 tỷ korun); chiều ngược lại, Mỹ xuất sang châu Âu khoảng 169 nghìn xe, tương đương khoảng 9% xuất khẩu ô tô của Mỹ.