Tóm tắt
Chủ tịch Ủy ban châu Âu (European Commission) Ursula von der Leyen trình bày diễn văn về tình trạng Liên minh châu Âu tại Nghị viện châu Âu (European Parliament) ở Strasbourg, Pháp, với giọng điệu trấn an rằng EU giữ được kiểm soát giữa thời hỗn loạn và đe dọa. Không khí nghị trường ít tiếng đối lập làm thông điệp thuận lợi hơn, dù có ý kiến xem đây là môi trường của một “người gác đền giáo điều”.
Tác giả nhấn mạnh khác biệt đại diện giữa nghị sĩ châu Âu và nghị sĩ quốc gia, và mối liên hệ nhân sự của Ủy ban với dòng chính trị chủ lưu tại các nước lớn. Cách vận hành này hữu hiệu trong thời kỳ bình thường, nhưng dễ va đập khi xã hội chuyển dịch, đặc biệt lúc xu hướng tiến bộ, xanh và cởi mở với di cư đang suy yếu.
Một ngày trước diễn văn, thăm dò ở Đức cho thấy Sự lựa chọn cho nước Đức (Alternative für Deutschland, AfD) đạt 30% toàn quốc, vượt xa Liên minh Dân chủ Cơ đốc giáo (CDU) với 20%, tiếp đến là Đảng Xanh 14%, xã hội dân chủ 11% và cánh tả 11%. Kịch bản liên minh giữa dân chủ Cơ đốc giáo và dân chủ xã hội do Thủ tướng Merz dẫn dắt khó giữ đa số. Tại Pháp, Marine Le Pen đứng đầu cho kỳ bầu cử tổng thống nửa năm tới; dù hệ thống hai vòng có nhiều “chốt chặn”, khả năng chiến thắng vẫn đáng kể. Merz hủy chuyến đi Đại hội đồng Liên Hợp Quốc để xử lý khó khăn trong nước, còn mô hình tăng trưởng của Đức bị cho là cạn dần thời gian và nguồn lực.
Hệ quả vượt ra ngoài biên giới: dẫu cơ cấu EU không gắn trực tiếp với chính phủ quốc gia, ảnh hưởng không chính thức của “đầu tàu” Pháp–Đức là thực tế. Khi quyền lực dòng chính ở hai nước này suy yếu, khó tránh tác động lên thượng tầng EU tại Brussels và Strasbourg. Ursula von der Leyen gắn liền với dòng chính Đức từ thời Angela Merkel, minh họa cho sợi dây nối giữa chính trị quốc gia và cấp Liên minh.
Trong diễn văn, bà ca ngợi việc chấm dứt “phụ thuộc độc hại” vào nhiên liệu hóa thạch Nga, nhưng quá khứ của chuyển đổi năng lượng (Energiewende) từ 2010–2011 diễn ra khi bà còn trong nội các Merkel. Quyết định rời điện hạt nhân và lấp chỗ trống bằng khí đốt Nga khi ấy được ủng hộ, nhưng chiến tranh Ukraine khiến cái giá trở nên rõ ràng; vì thế lời tự khen hôm nay dễ bị xem là đạo đức giả.
Bà cũng nêu con số chi tiêu quốc phòng EU tăng 80% trong 5 năm và kêu gọi công cụ đối phó “di chuyển người quy mô lớn như vũ khí”, liên hệ sự kiện tại Ceuta mùa hè. Song ký ức về giai đoạn bà làm bộ trưởng quốc phòng Đức và lập trường Berlin phản đối hàng rào của Hungary năm 2015 khiến nhiều người hoài nghi. Cảm giác “cải tổ bởi những người góp phần tạo vấn đề” nuôi dưỡng phản kháng với chính sách EU, dù chưa phủ định hội nhập. Kết lại, không đòi bà từ chức; nhưng sự suy yếu của dòng chính ở Pháp và Đức ắt làm nhẹ đi trọng lượng thể chế EU. Giữ vững EU trong thời rủi ro là mục tiêu chính đáng, song không nên vì thế mà bịt lối phê bình, kẻo lặp lại lối lập luận bịt miệng thời cộng sản.
Tác giả nhấn mạnh khác biệt đại diện giữa nghị sĩ châu Âu và nghị sĩ quốc gia, và mối liên hệ nhân sự của Ủy ban với dòng chính trị chủ lưu tại các nước lớn. Cách vận hành này hữu hiệu trong thời kỳ bình thường, nhưng dễ va đập khi xã hội chuyển dịch, đặc biệt lúc xu hướng tiến bộ, xanh và cởi mở với di cư đang suy yếu.
Một ngày trước diễn văn, thăm dò ở Đức cho thấy Sự lựa chọn cho nước Đức (Alternative für Deutschland, AfD) đạt 30% toàn quốc, vượt xa Liên minh Dân chủ Cơ đốc giáo (CDU) với 20%, tiếp đến là Đảng Xanh 14%, xã hội dân chủ 11% và cánh tả 11%. Kịch bản liên minh giữa dân chủ Cơ đốc giáo và dân chủ xã hội do Thủ tướng Merz dẫn dắt khó giữ đa số. Tại Pháp, Marine Le Pen đứng đầu cho kỳ bầu cử tổng thống nửa năm tới; dù hệ thống hai vòng có nhiều “chốt chặn”, khả năng chiến thắng vẫn đáng kể. Merz hủy chuyến đi Đại hội đồng Liên Hợp Quốc để xử lý khó khăn trong nước, còn mô hình tăng trưởng của Đức bị cho là cạn dần thời gian và nguồn lực.
Hệ quả vượt ra ngoài biên giới: dẫu cơ cấu EU không gắn trực tiếp với chính phủ quốc gia, ảnh hưởng không chính thức của “đầu tàu” Pháp–Đức là thực tế. Khi quyền lực dòng chính ở hai nước này suy yếu, khó tránh tác động lên thượng tầng EU tại Brussels và Strasbourg. Ursula von der Leyen gắn liền với dòng chính Đức từ thời Angela Merkel, minh họa cho sợi dây nối giữa chính trị quốc gia và cấp Liên minh.
Trong diễn văn, bà ca ngợi việc chấm dứt “phụ thuộc độc hại” vào nhiên liệu hóa thạch Nga, nhưng quá khứ của chuyển đổi năng lượng (Energiewende) từ 2010–2011 diễn ra khi bà còn trong nội các Merkel. Quyết định rời điện hạt nhân và lấp chỗ trống bằng khí đốt Nga khi ấy được ủng hộ, nhưng chiến tranh Ukraine khiến cái giá trở nên rõ ràng; vì thế lời tự khen hôm nay dễ bị xem là đạo đức giả.
Bà cũng nêu con số chi tiêu quốc phòng EU tăng 80% trong 5 năm và kêu gọi công cụ đối phó “di chuyển người quy mô lớn như vũ khí”, liên hệ sự kiện tại Ceuta mùa hè. Song ký ức về giai đoạn bà làm bộ trưởng quốc phòng Đức và lập trường Berlin phản đối hàng rào của Hungary năm 2015 khiến nhiều người hoài nghi. Cảm giác “cải tổ bởi những người góp phần tạo vấn đề” nuôi dưỡng phản kháng với chính sách EU, dù chưa phủ định hội nhập. Kết lại, không đòi bà từ chức; nhưng sự suy yếu của dòng chính ở Pháp và Đức ắt làm nhẹ đi trọng lượng thể chế EU. Giữ vững EU trong thời rủi ro là mục tiêu chính đáng, song không nên vì thế mà bịt lối phê bình, kẻo lặp lại lối lập luận bịt miệng thời cộng sản.
