Tóm tắt
Tại Nghị viện châu Âu ở Strasbourg, Chủ tịch Ủy ban châu Âu (Commission européenne) Ursula von der Leyen mở đầu bằng trích dẫn Charles Dickens để nhấn mạnh một thời khắc vừa mạnh mẽ vừa mong manh của Liên minh châu Âu. Bà kêu gọi đoàn kết trước các thách thức, phản bác chủ nghĩa siêu dân tộc, can thiệp của Nga và thông tin sai lệch; đồng thời ghi nhận tiến bộ về bình đẳng giới và khẳng định phụ nữ sẽ tiếp tục bảo vệ các quyền đã giành được.
Liên quan kinh tế, bà cho biết ưu tiên số một là phục hồi tăng trưởng trong bối cảnh giá năng lượng và chi phí vay cao đè nặng lên hộ gia đình và doanh nghiệp. Ủy ban sẽ trình gói biện pháp ngân hàng mới, tạo điều kiện thu hút đầu tư và gia tăng khẩu vị rủi ro. Về năng lượng, mục tiêu là điện hóa các lĩnh vực sử dụng, tăng gấp đôi tỷ trọng điện vào năm 2040 để giúp EU giảm nhập khẩu nhiên liệu hóa thạch khoảng 260 tỷ EUR mỗi năm.
Về thương mại và Trung Quốc, bà cảnh báo các phụ thuộc rủi ro như mức 90% với đất hiếm, khẳng định EU sẽ dùng mọi công cụ để tái cân bằng quan hệ dù vẫn tìm giải pháp hợp tác đôi bên cùng có lợi. EU hiện có hơn 80 hiệp định thương mại, trong đó có các bước tiến với Ấn Độ, Thị trường chung Nam Mỹ (Mercosur), Úc và Indonesia. Bà công bố “hành lang trung tuyến” kết nối Nam Kavkaz và Trung Á với thị trường châu Âu nhằm đa dạng hóa tuyến, gấp ba lưu lượng thương mại và rút ngắn thời gian vận chuyển trước năm 2030.
Về khí hậu, bà nhấn mạnh châu Âu ấm lên nhanh gấp đôi trung bình toàn cầu nhưng vẫn kiên định quỹ đạo mục tiêu. Tháng tới, Ủy ban sẽ trình khung tăng cường khả năng chống chịu khí hậu, tập trung vào 100 vùng dễ tổn thương, cùng một “liên minh bảo hiểm khí hậu” và kế hoạch xây dựng lực lượng chữa cháy chung cấp châu lục.
Trí tuệ nhân tạo được bà xem là “điểm bùng phát thứ hai của thời đại”, cần tối đa hóa lợi ích nhưng kiểm soát rủi ro. Đạo luật AI (AI Act) đặt nền tảng hàng rào bảo vệ; EU sẽ tăng hợp tác với Canada, Vương quốc Anh và đối tác cùng chí hướng về thẩm định mô hình, cảnh báo sớm và an toàn AI, đồng thời mời các phòng thí nghiệm tiên phong bàn cách làm chậm cuộc chạy đua. Bà cũng ủng hộ các biện pháp bảo vệ trẻ em trực tuyến, bao gồm đề xuất hạn chế trẻ vị thành niên tiếp cận mạng xã hội và trợ lý AI.
Trong an ninh, bà cảnh báo hòa bình đang bị đe dọa khi chiến tranh xâm lược của Nga tiếp diễn và các nguy cơ ngày càng hữu hình, nêu vụ tấn công bằng drone ở Leipzig do đặc vụ Nga tiến hành. Bà kêu gọi một học thuyết an ninh mới cho EU, đề xuất một “giao thức an ninh khẩn cấp” bổ trợ Điều 4 của Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) và việc thành lập Hội đồng An ninh châu Âu (European Security Council) để điều phối phản ứng tập thể khi có thành viên kích hoạt.
Về Trung Đông, bà khẳng định EU dẫn đầu hỗ trợ người Palestine, ủng hộ quyền tự vệ của Israel đồng thời quyền bình đẳng về an toàn và nhân phẩm của người Palestine, và duy trì triển vọng giải pháp hai nhà nước. Bà coi quyết định của chính phủ Israel thúc đẩy dự án khu định cư trái pháp luật E1 ở Bờ Tây là không thể chấp nhận. Trước sự chứng kiến của Thủ tướng Canada Mark Carney, bà bày tỏ mong muốn “mở cửa để Canada trở thành thành viên liên kết đầu tiên của Liên minh châu Âu”, vượt qua Hiệp định Kinh tế và Thương mại Toàn diện (CETA) để xây dựng không gian chung thịnh vượng và an ninh kinh tế, nhấn mạnh đây không phải liên kết chống lại bên thứ ba mà để phát huy sức mạnh chung.
Liên quan kinh tế, bà cho biết ưu tiên số một là phục hồi tăng trưởng trong bối cảnh giá năng lượng và chi phí vay cao đè nặng lên hộ gia đình và doanh nghiệp. Ủy ban sẽ trình gói biện pháp ngân hàng mới, tạo điều kiện thu hút đầu tư và gia tăng khẩu vị rủi ro. Về năng lượng, mục tiêu là điện hóa các lĩnh vực sử dụng, tăng gấp đôi tỷ trọng điện vào năm 2040 để giúp EU giảm nhập khẩu nhiên liệu hóa thạch khoảng 260 tỷ EUR mỗi năm.
Về thương mại và Trung Quốc, bà cảnh báo các phụ thuộc rủi ro như mức 90% với đất hiếm, khẳng định EU sẽ dùng mọi công cụ để tái cân bằng quan hệ dù vẫn tìm giải pháp hợp tác đôi bên cùng có lợi. EU hiện có hơn 80 hiệp định thương mại, trong đó có các bước tiến với Ấn Độ, Thị trường chung Nam Mỹ (Mercosur), Úc và Indonesia. Bà công bố “hành lang trung tuyến” kết nối Nam Kavkaz và Trung Á với thị trường châu Âu nhằm đa dạng hóa tuyến, gấp ba lưu lượng thương mại và rút ngắn thời gian vận chuyển trước năm 2030.
Về khí hậu, bà nhấn mạnh châu Âu ấm lên nhanh gấp đôi trung bình toàn cầu nhưng vẫn kiên định quỹ đạo mục tiêu. Tháng tới, Ủy ban sẽ trình khung tăng cường khả năng chống chịu khí hậu, tập trung vào 100 vùng dễ tổn thương, cùng một “liên minh bảo hiểm khí hậu” và kế hoạch xây dựng lực lượng chữa cháy chung cấp châu lục.
Trí tuệ nhân tạo được bà xem là “điểm bùng phát thứ hai của thời đại”, cần tối đa hóa lợi ích nhưng kiểm soát rủi ro. Đạo luật AI (AI Act) đặt nền tảng hàng rào bảo vệ; EU sẽ tăng hợp tác với Canada, Vương quốc Anh và đối tác cùng chí hướng về thẩm định mô hình, cảnh báo sớm và an toàn AI, đồng thời mời các phòng thí nghiệm tiên phong bàn cách làm chậm cuộc chạy đua. Bà cũng ủng hộ các biện pháp bảo vệ trẻ em trực tuyến, bao gồm đề xuất hạn chế trẻ vị thành niên tiếp cận mạng xã hội và trợ lý AI.
Trong an ninh, bà cảnh báo hòa bình đang bị đe dọa khi chiến tranh xâm lược của Nga tiếp diễn và các nguy cơ ngày càng hữu hình, nêu vụ tấn công bằng drone ở Leipzig do đặc vụ Nga tiến hành. Bà kêu gọi một học thuyết an ninh mới cho EU, đề xuất một “giao thức an ninh khẩn cấp” bổ trợ Điều 4 của Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) và việc thành lập Hội đồng An ninh châu Âu (European Security Council) để điều phối phản ứng tập thể khi có thành viên kích hoạt.
Về Trung Đông, bà khẳng định EU dẫn đầu hỗ trợ người Palestine, ủng hộ quyền tự vệ của Israel đồng thời quyền bình đẳng về an toàn và nhân phẩm của người Palestine, và duy trì triển vọng giải pháp hai nhà nước. Bà coi quyết định của chính phủ Israel thúc đẩy dự án khu định cư trái pháp luật E1 ở Bờ Tây là không thể chấp nhận. Trước sự chứng kiến của Thủ tướng Canada Mark Carney, bà bày tỏ mong muốn “mở cửa để Canada trở thành thành viên liên kết đầu tiên của Liên minh châu Âu”, vượt qua Hiệp định Kinh tế và Thương mại Toàn diện (CETA) để xây dựng không gian chung thịnh vượng và an ninh kinh tế, nhấn mạnh đây không phải liên kết chống lại bên thứ ba mà để phát huy sức mạnh chung.
