Trước thềm thượng đỉnh Liên minh châu Âu, Andrej Babiš tuyên bố Cộng hòa Séc sẽ không bảo lãnh hay chuyển tiền cho hỗ trợ Ukraine và kêu gọi Ủy ban châu Âu tìm phương thức tài trợ khác. Ông nói điều này trong video đăng trên mạng X và cho biết đồng quan điểm với thủ tướng Bỉ Bart De Wever sau cuộc gặp tại Brussels.

Liên minh châu Âu thảo luận nhu cầu tài chính của Ukraine cho giai đoạn 2026–2027 với nhiều phương án, trong đó có khoản “vay bồi thường” dựa trên tài sản Nga bị đóng băng. Một số nước, gồm Hungary và Slovakia, không đồng ý với phương án này. Babiš nhấn mạnh Praha sẽ không đứng ra bảo lãnh cho bất kỳ cơ chế nào.

Phản hồi trong nước, bộ trưởng ngoại giao sắp mãn nhiệm Jan Lipavský coi khoản vay cho Ukraine từ lợi tức tiền mặt của tài sản bị đóng băng của Ngân hàng Trung ương Nga là con đường thực tế duy nhất và nhấn mạnh tính cấp bách của hỗ trợ. Bộ trưởng phụ trách các vấn đề châu Âu sắp mãn nhiệm Martin Dvořák chỉ trích đây là bước rời xa các giá trị truyền thống và cảnh báo rủi ro khi kẻ xâm lược tiến gần biên giới.

Hai phương án tài trợ được đặt lên bàn: EU tự huy động vốn trên thị trường với bảo lãnh bằng ngân sách EU, đòi hỏi đồng thuận tuyệt đối; hoặc phương án vay bồi thường, chỉ cần đa số đủ điều kiện. Cả hai nhằm đảm bảo dòng tiền ổn định cho nhu cầu quân sự và ngân sách của Ukraine.

Về cơ chế kỹ thuật của khoản vay bồi thường: ban đầu, Tổ chức lưu ký chứng khoán Euroclear (Euroclear) nắm giữ trái phiếu của Ngân hàng Trung ương Nga; khi đáo hạn, tiền mặt bị phong tỏa do trừng phạt. Hiện Euroclear gửi tiền vào Ngân hàng Trung ương châu Âu (European Central Bank), nhưng theo đề xuất mới sẽ đầu tư vào trái phiếu EU; EU dùng nguồn này cấp khoản vay mà Ukraine hoàn trả sau khi nhận bồi thường chiến tranh từ Nga, dưới sự giám sát chặt chẽ.

Hungary và Slovakia phản đối khoản vay bồi thường dựa trên tài sản Nga bị đóng băng, đồng thời bỏ phiếu chống việc kéo dài đóng băng tài sản Nga vô thời hạn. Dù vậy, thay đổi này vẫn được thông qua bằng đa số đủ điều kiện và Cộng hòa Séc ủng hộ thông qua bộ trưởng tài chính sắp mãn nhiệm Zbyněk Stanjura. Bốn nước, trong đó có Bỉ, kèm tuyên bố rằng quyết định này không định trước các bước tiếp theo liên quan tới tài sản Nga.

Tổng thể, lập trường mới của Babiš đặt Cộng hòa Séc ở vị trí yêu cầu Liên minh châu Âu tìm mô hình tài chính khác cho Ukraine mà không cần bảo lãnh hay trực tiếp góp tiền từ Praha, trong khi cuộc tranh luận nội khối về công cụ và cơ sở pháp lý vẫn tiếp diễn.