Xung đột tại Trung Đông đã tạo ra tác động kinh tế rõ rệt: việc đóng cửa Hormuzský prieliv sau đòn đáp trả của Iran trước các cuộc tấn công của Mỹ và Israel khiến giá dầu và khí đốt tăng, tâm lý bất an lan sang thị trường tài chính. Nhà phân tích Stanislav Pánis từ Ngân hàng J&T (J&T Banka) cho biết chưa có hoảng loạn, nhưng dòng vốn đang chuyển sang nơi an toàn.

Theo Pánis, diễn biến hiện tại là một “cuộc chạy trốn có trật tự” vào tài sản trú ẩn như vàng, USD, CHF và trái phiếu kho bạc Mỹ, trong khi cổ phiếu suy yếu. Điều này phản ánh nhu cầu bảo toàn vốn trước rủi ro địa chính trị gia tăng.

Giá dầu Brent đã vượt ngưỡng 80 USD/thùng, mức cao nhất kể từ tháng 1 năm ngoái, còn giá khí đốt châu Âu có lúc tăng hơn 25% lên quanh 40 EUR/MWh. Nguyên nhân là rủi ro gián đoạn nguồn cung từ khu vực vận chuyển khoảng 1/5 sản lượng dầu thế giới. Nếu Hormuzský prieliv bị tê liệt lâu và xung đột leo thang, giá dầu có thể trở lại mức ba con số, tương tự giai đoạn sau khi Nga tấn công Ukraine.

Tổ chức Các nước Xuất khẩu Dầu mỏ (OPEC) dù thông báo tăng sản lượng nhưng mức bổ sung vài trăm nghìn thùng/ngày bị xem là “muối bỏ biển” trước rủi ro khoảng 15 triệu thùng/ngày bị đe dọa. Giá dầu cao sẽ nhanh chóng phản ánh vào bán lẻ: nếu dầu giữ quanh 80 USD/thùng, muộn nhất cuối tuần giá nhiên liệu tại Slovakia có thể nhảy vọt; xăng có thể lên khoảng 1,55 EUR/lít và dầu diesel ở mức tương tự. Một số nước điều chỉnh giá theo thị trường gần như ngay lập tức đã bắt đầu tăng giá.

Ủy ban châu Âu (Európska komisia) đã triệu tập họp khẩn, song theo Pánis, châu Âu không thiếu dầu về mặt khối lượng; vấn đề chính là giá. Phần lớn dầu từ Perzský záliv chảy sang Ázia, nhưng châu Âu sẽ chịu tác động giá cao, có thể kìm hãm tăng trưởng và làm tăng áp lực lạm phát. Tại Slovakia, lạm phát vốn được kỳ vọng chỉ nhỉnh hơn 4% có thể tiến gần 5–6% trong kịch bản xấu, qua đó thu hẹp dư địa nới lỏng chính sách tiền tệ của các ngân hàng trung ương.

Căng thẳng không chỉ ảnh hưởng tới dầu mà còn tới khí đốt: giá châu Âu tăng từ khoảng 30 lên 40 EUR/MWh và có thể tiến tới 80 EUR/MWh nếu xung đột kéo dài. Dù châu Âu có nguồn thay thế như LNG từ Hoa Kỳ, cú sốc chủ yếu vẫn nằm ở giá chứ không phải nguồn cung tuyệt đối.

Giá dầu tăng cũng lan sang các sản phẩm tinh chế; nhiên liệu hàng không có thể tăng nhanh hơn dầu thô nếu xảy ra thiếu hụt cục bộ, kéo theo rủi ro giá vé máy bay tăng. Pánis nhấn mạnh mọi nhịp tăng của dầu thường sớm phản chiếu vào chuỗi sản phẩm liên quan.