Pavel Bém, điều phối viên quốc gia về phòng chống ma túy sắp mãn nhiệm, cho biết ông nhận thông báo chấm dứt nhiệm vụ qua SMS khi đang nghỉ và coi kế hoạch chuyển toàn bộ nghị sự chống ma túy từ Văn phòng Chính phủ (Úřad vlády) sang Bộ Y tế (Ministerstvo zdravotnictví) là nỗ lực loại bỏ “người chơi mạnh”. Ông nói không bất ngờ nhưng thất vọng, đồng thời cho rằng chưa rõ ai sẽ tiếp quản; Dita Protopopová theo ông không đủ điều kiện đảm nhiệm.

Bém nhắc lại ông từng thúc đẩy đưa sức khỏe tâm thần và chính sách về nghiện vào chương trình chính phủ, ủng hộ việc hồi sinh Hội đồng của Chính phủ về sức khỏe tâm thần (Rada vlády pro duševní zdraví). Sau làm việc với lãnh đạo Úřad vlády Tünde Bartha, ông được nói rằng Protopopová không thể điều hành mảng ma túy; cộng đồng chuyên môn sẽ không chấp nhận người thiếu kinh nghiệm và phản đối cách “làm chính sách về chúng tôi mà không có chúng tôi”.

Theo Bém, Hội đồng của Chính phủ về điều phối chính sách trong lĩnh vực nghiện (Rada vlády pro koordináci politiky v oblasti závislostí) với 17–18 nhân sự đang vận hành một hệ thống hiệu quả: khoảng 400 chương trình, 300 cơ sở, 6–7 nghìn nhân viên, bao phủ tiếp cận đầu tiên, công tác hiện trường, can thiệp khủng hoảng, dịch vụ ngưỡng thấp, trao đổi kim tiêm… Nhiều nước học theo mô hình này. Ông cảnh báo chuyển giao sang Ministerstvo zdravotnictví sẽ làm hệ thống vỡ vụn; ông chưa kịp trao đổi trực tiếp với Andrej Babiš, còn Tünde Bartha không nêu rõ lý do thay đổi.

Về động cơ, giả thuyết thứ nhất của ông là mong muốn đơn giản hóa hành chính và trút bỏ trách nhiệm với các quỹ và tài trợ. Bém nói mình cùng Ivan Kočárník và Václav Klaus đã thiết kế hệ thống ưu tiên các tổ chức phi nhà nước cung cấp dịch vụ chi phí thấp nhưng hiệu quả, giúp tránh được dịch AIDS và viêm gan, đồng thời duy trì các chỉ số ngộ độc, quá liều, bệnh tật ở mức rất tốt so với Liên minh châu Âu.

Giả thuyết thứ hai nhắm vào Trung tâm Quốc gia phòng chống ma túy (Národní protidrogová centrála) do tướng Jakub Frydrych đứng đầu, mà theo ông đã tung cảnh báo quá mức về kratom. Ông nêu số liệu 18 nghìn ca tử vong/năm do thuốc lá, 7 nghìn do rượu, khoảng 800 nghìn người nguy cơ lệ thuộc thuốc hướng thần, trong khi chỉ ghi nhận 17 ca ngộ độc liên quan kratom và đa số là phối hợp với chất khác. Ông phản đối cấm đoán, ủng hộ quản lý; coi chiến dịch về kratom là “màn khói” che đậy thực trạng thực thi pháp luật kém, khi 600 tấn kratom nhập khẩu và cần trấn áp chợ đen thay vì 100 cửa hàng đã được cấp phép. Ông khẳng định Babiš đã bị “tác động nham hiểm và phá hoại” sau hai tháng chịu sức ép truyền thông từ Národní protidrogová centrála và cho rằng Frydrych đã vượt chuẩn mực ứng xử.

Giả thuyết thứ ba liên quan phân bổ tiền và chuẩn mực chuyên môn: nguồn vốn chỉ dành cho cơ sở được chứng nhận theo các tiêu chuẩn điều trị do Séc đi đầu xây dựng, khiến giới chức khó phản biện cộng đồng chuyên gia dựa trên dữ liệu. Ông dự báo năm 2027 ngân sách sẽ rất căng, cắt giảm 20% ở lĩnh vực này sẽ làm chi phí xã hội–y tế tăng mạnh; vì thế có động cơ gạt bỏ tiếng nói phản biện. Về Bộ trưởng Adam Vojtěch, ông đánh giá cao năng lực cá nhân nhưng cho rằng Ministerstvo zdravotnictví yếu ở các nhiệm vụ liên ngành, khi 35 năm qua vẫn bế tắc tài chính cho dịch vụ giao thoa y tế–xã hội.

Bém đề xuất giảm thiểu thiệt hại bằng cách lập Cơ quan chính sách phòng chống ma túy với ngân sách và quyền hạn riêng, có thể theo mô hình Cơ quan Thể thao Quốc gia (Národní sportovní agentura), cùng Quỹ phòng ngừa rối loạn nghiện từ nguồn thu thuế cờ bạc, thuốc lá, rượu và các chất điều biến tâm thần. Ông so sánh hàng trăm tỷ thu ngân sách với chỉ khoảng 1,5 tỷ dành cho toàn bộ dịch vụ nghiện học. Sau cuộc gặp, ông khẳng định Protopopová không thể phụ trách nghị sự này; ông vẫn tìm cách thuyết phục Babiš, đồng thời từ chối các đề nghị vị trí khác vì giữ tự trọng và không có ý định trở lại chính trường Praha.