Xung đột tại Trung Đông làm tăng chi phí nhiên liệu, vì khi một nhà sản xuất lớn dầu và khí tham chiến, toàn chuỗi cung ứng định giá thêm rủi ro. Kể từ cuối tháng 2, giá dầu diesel tăng hơn 5 korun và xăng tăng hơn 2 korun, mốc 40 korun/lít nhiều khả năng bị vượt.

Đảng Dân chủ Công dân (Občanská demokratická strana - ODS) đề nghị tạm giảm thuế tiêu thụ đặc biệt đối với dầu diesel để hỗ trợ lái xe, song Chính phủ Andreje Babiše trước mắt chọn kiểm soát biên lợi nhuận tại trạm. Lý do không nên hạ thuế: lãi suất tăng khiến chi phí vay đắt đỏ, nên hụt thu do giảm thuế sẽ buộc ngân sách đang thâm hụt phải đi vay với giá cao.

Một công cụ khả dĩ là tận dụng Doanh nghiệp nhà nước Čepro (Čepro), đơn vị vận hành mạng lưới trạm xăng EuroOil (EuroOil). Năm 2022, hệ thống này từng niêm yết giá cao rồi bất ngờ hạ mạnh; sau đó càng lớn hơn nhờ mua thêm 75 trạm của công ty Robin Oil (Robin Oil). Nhà nước có thể hiển thị mức giá “công bằng” trên totem của Čepro để làm mỏ neo thị trường, thậm chí cấp dự trữ nhà nước cho EuroOil nếu tình hình xấu đi; Bộ trưởng tài chính Alena Schillerová đã khởi động giám sát chi tiết giá và biên lợi nhuận.

Đề xuất của lãnh đạo ODS Martin Kupka muốn hạ thuế tiêu thụ đặc biệt diesel 1,70 koruny/lít vấp hai rủi ro: phần giảm thuế có thể bị hấp thụ vào biên lợi nhuận thay vì đến tay người mua, và ngân sách thêm hụt thu. So với quá khứ, năm 2010 thuế này là 10,95 koruny/lít rồi giảm về 9,95; theo nhà kinh tế Daniel Bárta, tính theo giá cố định hiện nay mức thực chỉ còn chưa tới 6 korun/lít. Nếu thuế được điều chỉnh định kỳ theo lạm phát từ 2010, nay có thể có dư địa giảm; nhưng khi mức thu đã xuống đáy, chỉ nên giảm nếu xảy ra khủng hoảng năng lượng nghiêm trọng, điều hiện chưa thấy.

Can thiệp trực tiếp vào giá trạm xăng là không cần thiết khi thị trường vẫn hoạt động và nguồn cung từ nhà máy lọc dầu ổn định. Cần tránh các biện pháp “bắn nhanh” như từng nêu năm 2022: miễn thuế giá trị gia tăng (DPH) hoặc áp trần 35 korun/lít; bài học Hungary dưới thời Viktor Orbán cho thấy việc áp trần dẫn đến thiếu hụt và xếp hàng dài.

Ưu tiên thực sự là đảm bảo đủ dự trữ dầu nhà nước và nhanh chóng bơm đầy lại các kho khí đốt, hiện sau mùa đông dài đang trống tới bốn phần năm. Đây là cách tốt nhất để giảm bất định kinh tế trước một cuộc xung đột còn lan rộng khắp Trung Đông.