Người kế nhiệm lãnh tụ tối cao Iran sẽ phải chọn giữa thỏa thuận với Mỹ hoặc một cuộc đối đầu sống còn. Theo The Telegraph, sau khi Alí Chameneí, 86 tuổi, bị giết trong các đòn không kích Israel–Mỹ, nhiều gương mặt từng được nhắc tới đã thiệt mạng; Donald Trump nói rằng “sẽ không phải ai chúng ta nghĩ tới, vì họ đều đã chết”. Việc chọn người kế nhiệm qua Shromáždění znalců vì thế càng cấp bách và đầy rủi ro cho tương lai quốc gia.

Mohammed Mehdi Mirbagheri, 66 tuổi, là giáo sĩ có “thần học khải huyền và chính trị tuyệt đối” đại diện cho dòng ý thức hệ cực đoan nhất. Ông xem Cộng hòa Hồi giáo là một phần của “kế hoạch của Thượng đế” và coi xung đột giữa “người có đức tin” và “kẻ vô thần” là tất yếu, nên có thể tiếp tục tấn công các căn cứ Mỹ trong khu vực, các thành phố Israel và các nước vùng Vịnh có hiện diện lực lượng Mỹ. The Telegraph dự báo Mỹ sẽ đáp trả áp đảo bằng các đòn đánh vào hạ tầng chính quyền còn lại, phong tỏa kinh tế toàn diện và hỗ trợ hoạt động thay đổi chế độ, đẩy Iran tới bờ diệt vong nếu Mirbagheri nắm quyền.

Modžtaba Chameneí, 56 tuổi, con trai thứ hai của Alí Chameneí, từ lâu được xem là người kế vị tiềm năng nhưng hiện bị chi phối bởi Vệ binh Cách mạng Hồi giáo (revoluční gardy). Nếu quá trình tại Shromáždění znalců kéo dài, lực lượng này có thể áp đặt ông bằng vũ lực. Với kinh nghiệm điều hành văn phòng và mạng lưới của cha, ông theo “kiểu” cai trị cổ điển: siết chặt trong nước bằng đàn áp, thậm chí thay thế quan chức dân sự bằng chỉ huy revoluční gardy; là người được họ ủng hộ, ông nhiều khả năng ủng hộ trả đũa, kéo theo phản ứng mạnh của Mỹ và nguy cơ tan rã Iran.

Aliréza Arafí, 67 tuổi, là “lãnh tụ tạm thời” khi tham gia Hội đồng Lãnh đạo Tập thể (Rada kolektivního vedení) theo hiến pháp ngay sau khi Chameneí qua đời. Nếu được Shromáždění znalců chọn, điều đó gợi mở khả năng quay lại con đường ngoại giao quanh chương trình hạt nhân và tên lửa đạn đạo. Chuyến đi Moskva năm 2023 và lời kêu gọi “hợp tác rộng rãi với Nga” cho thấy ông có hậu thuẫn từ Điện Kremlin, bên có thể đóng vai trò bảo lãnh cho một thỏa thuận; dẫu vậy, ông có thể chỉ là bù nhìn, còn quyền lực thực rơi vào tay gia tộc Laridžání.

Sádek Laridžání, 64 tuổi, cựu Chánh án Iran, được xem là lựa chọn thực dụng: duy trì đối đầu với phương Tây nhưng tránh leo thang tự sát; giữ chương trình hạt nhân song tìm cách quản lý hạn chế qua ngoại giao; đàn áp bất đồng nhưng mở một số cải cách kinh tế hạn chế. Từng lãnh đạo ngành tư pháp trong trấn áp phong trào Xanh năm 2009 dưới thời Mahmúd Ahmadínežád, ông có hậu thuẫn “cứng rắn”, nhất là khi là em của Alí Láridžání, thư ký Hội đồng An ninh Quốc gia (Rada národní bezpečnosti) từng bác đàm phán với Mỹ. Theo The Telegraph, ông mang lại cơ hội sống sót cao nhất cho chế độ bằng sự dè chừng, tận dụng chia rẽ khu vực và tránh kích hoạt làn sóng thay đổi chế độ.

Bối cảnh chung là các đòn tấn công phủ đầu của Israel và Mỹ vào sáng thứ Bảy đã sát hại nhiều quan chức cấp cao của Iran, bao gồm cả Alí Chameneí. Iran đáp trả bằng tên lửa và drone không chỉ vào Israel mà còn vào một số nước Arab có căn cứ Mỹ. Diễn biến leo thang nhanh chóng này đặt dấu hỏi lớn lên đường hướng của người kế vị và tương lai an ninh khu vực.